Бұқар жырау — нақыл сөздері, ойлары және өмірбаяны
Бұқар жырау нақыл сөздері, ой-толғамдары және автор туралы қысқаша мәлімет осы бетте берілген.
Бұл бетте автордың дәйексөздері, өмірбаяны және басқа бөлімдеріне апаратын ішкі сілтемелер бір жерде жинақталған.
Автор туралы
Бұқар жырау Қалқаманұлы (1668—1781) — қазақтың ұлы жырауы, 18 ғ. жоңғар басқыншыларына қарсы Қазақ-жоңғар соғысының бастаушысы әрі ұйымдастырушысы атақты Абылай ханның ақылшысы.
Шыққан тегі Арғын тайпасының қаржас руынан. Заманындағы сыншылар оны «көмекей әулие» деген. Сөйлегенде көмекейі бүлкілдеп, аузынан тек өлең сөз төгіледі екен. Сырдария облысы Қазалы уезі көшербай болысының 6 шы ауыл.
Автордың бөлімдері
Жарияланған материалдар
Өзіңнен тумай ұл болмас, сатып алмай құл болмас.
Ілмектер: ұл, бала, құл, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Іштегі сыр Аллаға мағлұм: сырттағы құлақ амал емей немене.
Ілмектер: сыр, Алла, құлақ, амал, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Пейілі кең кемімес, пейілі тар кеңімес.
Ілмектер: пейіл, тар, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Жаманмен жолдас болсаңыз,
Ілмектер: жаман, дос, жолдас, күлкі, жақсы, серт, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Көрiнгенге күлкi етер,
Жақсымен жолдас болсаңыз,
Айрылмасқа серт етер.
Қартайсаң да қарт бабаңды сыйлай біл,
Ілмектер: қарттық, сыйлау, құрмет Бұқар жырау
Күндердің күні болғанда
Кімдер де кімнің дейсің белі бүгілмес.
Айтқан сөзге тұрмаған – жаман емей немене,
Ілмектер: сараң, жаман, арам, амал, бекер, нақыл Бұқар жырау
Сұрағанды бермеген – сараң емей немене,
Кісі ақысын көп жеген – арам емей немене,
Сыртыңдағы қулығың – амал емей немене,
Сусағанда берген су – шекер емей немене,
Ынжық ерге біткен мал – бекер емей немене?!
Хандар киген қамқа тон – шүберек болар тозған соң,
Ілмектер: Бұқар жырау, хан, жігіт, жаман, жақсы Бұқар жырау
Жігіт жақсы бола алмас – алғаны жаман болған соң.
Қарттарыңды сыйлай біл: күндердің күні болғанда кімдердің белі бүгілмес.
Ілмектер: қарт, сыйлау, сый, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Ажал жетпей — жан шықпас.
Ілмектер: ажал, жан, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Ақтың үйі — ақ мешіт.
Ілмектер: үй, мешіт, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Өтірікті шын қылған — ол адамның қызыл көзді пәлесі.
Ілмектер: адам, өтірік, пәле, көз, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Сыпайы сырын білдірмес.
Ілмектер: сыпайылық, сыр, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Байдың малын көтерме: тайып кетсе табаның, шашыңды берсе жетер ме?!
Ілмектер: бай, мал, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Арғымағын жоғалтып, тай жүгірткен заман-ай.
Ілмектер: арғымақ, тай, заман, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Жаңғызға зорлық қылмаңыз, жағасынан алмаңыз.
Ілмектер: бала, зорлық, ешкі, лақ, май, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Қара бура арыса — майы қалың бесті артық,
Баласы жоқ қатыннан — лақтаған ешкі артық.
Алатаудан асыңыз, ашуыңызды басыңыз.
Ілмектер: Алатау, ашу, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Өзіңе еркіндік бермесе, азат бастан не пайда.
Ілмектер: еркіндік, азат, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Қалмаса қайнар азайып, аққан дария суалмас.
Ілмектер: дария, су, қайнар, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Шын жолында сөйлесең — басыңа келер пәлесі.
Ілмектер: пәле, шын, шындық, жол, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Өлең — сөздің данасы, шындықтың анасы.
Ілмектер: өлең, шындық, сөз, дана, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Мінген атың арыса — қатарға ену күн болар,
Ілмектер: ат, қарға, нұр, көз, мұң, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Қара көзден нұр тайса — қарға адым жер мұң болар.
Жалғызды жалғыз демеңіз,
Ілмектер: жалғыз, кек, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Жалғыз да көпке теңеліп,
Бір майданда жолығып,
Кегін бір алмас демеңіз.
Берем деген құтылмас.
Ілмектер: құтылу, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Тірнектеп жүріп іс қылған жарлыны жарлы демеңіз,
Ілмектер: жарлы, бай, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Жарлы байға тең келіп, жайлауға көшпес демеңіз.
Риза болсаң құдайға, түзелер сонда ісіңіз.
Ілмектер: ризалық, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Алладан һүкім келмей өлмек жоқ.
Ілмектер: өлім, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Тоқсан бес деген торы екен,
Ілмектер: қарттық, қариялық, нақыл, афоризм, қанатты сөздер, Тоқсан бес, жас Бұқар жырау
Дүйім жанның қоры екен,
Қарайын десең –
Екі жағың ор екен,
Найза бойы жар екен,
Түсіп кетсең түбіне,
Түбі жоқ терең көл екен,
Ел қонбайтын шөл екен –
Келмейтұғын неме екен!
Сексен бес жасқа келгенде,
Ілмектер: қарттық, сексен, сексен бес, жас, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
Екі қара көзді алар,
Ауыздағы сөзді алар,
Бойыңдағы әлді алар,
Бетіңдегі нұрды алар,
Етіңдегі шырды алар,
Аузыңдағы тісті алар,
Қолыңдағы істі алар –
Өлмегенде нең қалар?!
Жетпіс бес жасқа келгенде,
Ілмектер: қарттық, нақыл, афоризм, кәрілік, жетпіс бес, жас Бұқар жырау
Жылуы болмас қойныңның,
Қаруы болмас сойылдың –
Өлмесең де жойылдың.
Жетпіс деген жел екен.
Ілмектер: қарттық, жетпіс, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бұқар жырау
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі