Мақал-мәтелдер
Қыдырдың бірі -
Ілмектер: Қыдыр, бақыт, ырыс, Сәттілік
Көлденең көк атты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
"Қыдырдың бірі - Көлденең көк атты" мақалы қазақ халқында кездесетін сөз тіркестерінің бірі. Бұл мақалда "Қыдыр" – бақыт пен жақсылықтың, ырыс пен берекенің символы ретінде қабылданады. Ал "көлденең көк атты" дегеніміз – күтпеген жерден пайда болатын, әдеттен тыс жағдай немесе бір белгісіз адамның арқасында келетін өзгерістерді меңзеп тұр.
Мақалдың мағынасы – бақыт, ырыс, немесе сәттілік күтпеген жерден, күтпеген адам арқылы қол жеткізілетінін білдіреді. Яғни, жақсылықты, сәттілікті бір жерден күтсең де, ол мүлдем басқа бет-бейнемен, күтпеген жағдайда келе алатынын аңғартады. Бұл қазақ мәдениетінде кездейсоқ сәттіліктің, тосын сыйдың маңызын көрсетеді.
Адамдар негізі өзгерер,
Ілмектер: Адам, өзгеріс, өзгелер, жан, жылу, сөз, жүрек, адасу, жаурау, жылыту
Өзгертетін оны өзгелер,
Жаураған жанға адасқан
Жылыту керек сөзбенен!
Пысық болам деп, артықпенен арам жеп!
Ілмектер: Пысық, артық, арам, жем, еңбек, адалдық, ұрлық, тойымсыздық, әдеп, тәртіп
Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен.
Ілмектер: – Үлкен кісілердің өнегесін алу – ізгілік жолы.
Көре-көре көсем болар, сөйлей-сөйлей шешен болар.
Ілмектер: – Тәрбиенің үлкені – тәжірибе мен ортадан үйрену.
Кісі көркі – жүзінде, кісі сымбаты – ісінде.
Ілмектер: — Адамның шын тәрбиесі тек сөзінде емес, іс-қимылында көрінеді.
Сөз қуған — іс қумаған
Ілмектер: бос сөз, көп сөйлеу, іске жақын болмау
Ағайынның алтын сарайынан
Ілмектер: ана, ағайын, алтын, сарай, лашық, мақал, Мақал-мәтел
Ананың жыртық лашығы артық.
Сыныққа - сылтау.
Ілмектер: Әр түрлі сылтау айтып, істі орындағысы келмеген адам.
Жер екеш жер де ауырады.
Ілмектер: жер, ауру, мақал, мәтел
Жеріңе жақсылық қылғаның –
Ілмектер: жер, жақмылық, қырман
Тасты дей бер қырманың.
Елін сүйген ерлік істейді.
Ілмектер: отан, ел, мақал, мәтел, ерлік
Жылқының сүті – шекер, еті – бал.
Ілмектер: жылқы, сүт, шекер, ет, бал, жылқы туралы мақал, ат туралы мақал, мәтел, Мақал-мәтел
Тауып айтқан сөзге құн жетпейді,
Ілмектер: сөз, сөз өнері, құн, мін, мақал, мәтел, сөз туралы мақал, шешендік өнер
Біліп айтқан сөзге мін жетпейді.
Жақсы сөз жаныңды жадыратады,
Ілмектер: жақсы, жаман, сөз, жан, уайым, мақал
Жаман сөз уайымға салындырады.
Билердің сөзі – ақылдың көзі.
Ілмектер: би, сөз, ақыл, көз, мақал, мәтел
Кім тым алыс көрсе, жүрегі мазасыз. Алдын ала ештеңе туралы мұңаймаңыз және әлі жоқ нәрсеге қуанбаңыз.
Ілмектер: мысыр мақалы, көру, қуану, маза, мұң
Егер оны байланыстыратын тізбектер жағымды болса, әйел екі есе байланады.
Ілмектер: мысыр мақалы, әйел, тізбек
Егер сіз жамандықты түзетпесеңіз, ол екі есе артады.
Ілмектер: жамандық, мысыр мақалы, арту, түзету
Кім сұрайды, ол адаспайды.
Ілмектер: мысыр мақалы, сұрау, адасу
- Конфуций
- Конфуций
- Конфуций
- Эдвард Дж. Стиглиц
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі