Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Опасызда oтан жоқ.
Ілмектер: отан туралы, Отан, опасыз
Қыдырдың бірі -
Ілмектер: Қыдыр, бақыт, ырыс, Сәттілік
Көлденең көк атты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
"Қыдырдың бірі - Көлденең көк атты" мақалы қазақ халқында кездесетін сөз тіркестерінің бірі. Бұл мақалда "Қыдыр" – бақыт пен жақсылықтың, ырыс пен берекенің символы ретінде қабылданады. Ал "көлденең көк атты" дегеніміз – күтпеген жерден пайда болатын, әдеттен тыс жағдай немесе бір белгісіз адамның арқасында келетін өзгерістерді меңзеп тұр.
Мақалдың мағынасы – бақыт, ырыс, немесе сәттілік күтпеген жерден, күтпеген адам арқылы қол жеткізілетінін білдіреді. Яғни, жақсылықты, сәттілікті бір жерден күтсең де, ол мүлдем басқа бет-бейнемен, күтпеген жағдайда келе алатынын аңғартады. Бұл қазақ мәдениетінде кездейсоқ сәттіліктің, тосын сыйдың маңызын көрсетеді.
Адамдар негізі өзгерер,
Ілмектер: Адам, өзгеріс, өзгелер, жан, жылу, сөз, жүрек, адасу, жаурау, жылыту
Өзгертетін оны өзгелер,
Жаураған жанға адасқан
Жылыту керек сөзбенен!
Пысық болам деп, артықпенен арам жеп!
Ілмектер: Пысық, артық, арам, жем, еңбек, адалдық, ұрлық, тойымсыздық, әдеп, тәртіп
Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен.
Ілмектер: – Үлкен кісілердің өнегесін алу – ізгілік жолы.
Көре-көре көсем болар, сөйлей-сөйлей шешен болар.
Ілмектер: – Тәрбиенің үлкені – тәжірибе мен ортадан үйрену.
Кісі көркі – жүзінде, кісі сымбаты – ісінде.
Ілмектер: — Адамның шын тәрбиесі тек сөзінде емес, іс-қимылында көрінеді.
Сөз қуған — іс қумаған
Ілмектер: бос сөз, көп сөйлеу, іске жақын болмау
Ағайынның алтын сарайынан
Ілмектер: ана, ағайын, алтын, сарай, лашық, мақал, Мақал-мәтел
Ананың жыртық лашығы артық.
Сыныққа - сылтау.
Ілмектер: Әр түрлі сылтау айтып, істі орындағысы келмеген адам.
Жер екеш жер де ауырады.
Ілмектер: жер, ауру, мақал, мәтел
Жеріңе жақсылық қылғаның –
Ілмектер: жер, жақмылық, қырман
Тасты дей бер қырманың.
Елін сүйген ерлік істейді.
Ілмектер: отан, ел, мақал, мәтел, ерлік
Жылқының сүті – шекер, еті – бал.
Ілмектер: жылқы, сүт, шекер, ет, бал, жылқы туралы мақал, ат туралы мақал, мәтел, Мақал-мәтел
Тауып айтқан сөзге құн жетпейді,
Ілмектер: сөз, сөз өнері, құн, мін, мақал, мәтел, сөз туралы мақал, шешендік өнер
Біліп айтқан сөзге мін жетпейді.
Жақсы сөз жаныңды жадыратады,
Ілмектер: жақсы, жаман, сөз, жан, уайым, мақал
Жаман сөз уайымға салындырады.
Билердің сөзі – ақылдың көзі.
Ілмектер: би, сөз, ақыл, көз, мақал, мәтел
Кім тым алыс көрсе, жүрегі мазасыз. Алдын ала ештеңе туралы мұңаймаңыз және әлі жоқ нәрсеге қуанбаңыз.
Ілмектер: мысыр мақалы, көру, қуану, маза, мұң
Егер оны байланыстыратын тізбектер жағымды болса, әйел екі есе байланады.
Ілмектер: мысыр мақалы, әйел, тізбек
Егер сіз жамандықты түзетпесеңіз, ол екі есе артады.
Ілмектер: жамандық, мысыр мақалы, арту, түзету
Кім сұрайды, ол адаспайды.
Ілмектер: мысыр мақалы, сұрау, адасу
Адамдар сені жақсы көруі үшін адамдарды сүй.
Ілмектер: мысыр мақалы, сүю, жақсы көру, адамдар
Кім раушан гүлін алғысы келсе, тікенектерге төзуі керек.
Ілмектер: мысыр мақалы, гүл, тікенек, төзу, төзім
Тек мумия үнсіз зардап шегеді.
Ілмектер: мысыр мақалы, мумия, зардап
Ақыл — бұл күштен әлдеқайда көп нәрсе. Күш пайдасыз жерде ақыл көмектеседі.
Ілмектер: мысыр мақалы, ақыл, күш
Сіздің істеріңіз — сіздің ескерткішіңіз.
Ілмектер: мысыр мақалы, іс, ескерткіш
Күн батылдарды, ал әлсіздерді құмдарды алады.
Ілмектер: мысыр мақалы, батыл, әлсіз, күн, құм
Адам құрметіне бөленемін десең, өзің де құрметтей біл
Ілмектер: құрмет
Өкшеқұлдық өркениетке алып бармайды.
Ілмектер: интернет
Интеллигент интернетте көп отырумен өспейді.
Текке жүргеннен текті ұрпақ тумайды.
Ілмектер: Білімдіден шыққан сөз
- Азамат Төре
- Абдраманов Арсланбек
- Абдраманов Арсланбек
- Абдраманов Арсланбек
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі