Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Еңбек қылсаң ерінбей,
Ілмектер: еңбек
Тояды қарның тіленбей.
Қатты жерге қақ тұрар,
Ілмектер: қатты, бақ, жер
Қайратты жерге бақ тұрар.
Есің барда, етек жап.
Ілмектер: ес
Сүйрендеген жаман тіл,
Ілмектер: тіл
Сүйгеніңнен айырар.
Құлақтан кірген суық сөз,
Ілмектер: құлақ, сөз, көңіл, мұз
Көңілге барып мұз болар.
Өтірік екеу, шын төртеу.
Ілмектер: өтірік, шын, шындық
Өтірік - қаңбақ, шын — салмақ.
Ілмектер: өтірік, шын, шындық
Өтірік - ұят, шын — мұят.
Ілмектер: өтірік, ұят, шын, шындық
Тентекті тентек десең,
Ілмектер: тентек, бөрік, қазан, мақтану
Бөркі қазандай болады.
Тілге шешен, күшке мешел.
Ілмектер: тіл, шешен, күш, мешел, еңбек
Жел болмай шөп басы қозғалмас.
Ілмектер: жел, шөп, себеп
Өтірік айтқаннан өлген артық.
Ілмектер: өтірік
Адам тілі тас жарар,
Ілмектер: адам, тіл, тас, сөз
Тас жармаса, бас жарар.
Сөздің өтірігіне нанба,
Ілмектер: сөз, өтірік
Қисынына нан.
Ұшқан құстың жолы жоқ,
Ілмектер: құс, жол, өтірік, сөз
Өтірік сөздің түбі жоқ.
Қотыр қолдан жұғады,
Ілмектер: қол, пәле, тіл
Пәле тілден жұғады.
Қолымен қосаяқ соқпайды,
Ілмектер: ауыз, еңбек, кәсіп
Аузымен орақ орады.
Тауды, тасты жел бұзар,
Ілмектер: тау, тас, сөз, адам
Адамзатты сөз бұзар.
Шұбалаң жолдан,
Ілмектер: жол, бәле, тіл
Бәлекет тілден.
Ауруда шаншу жаман,
Ілмектер: ауру, сөз, шаншу
Сөзде қаңқу жаман.
Сөзді сөз түртеді.
Ілмектер: сөз
Өсекші ауыз жыбырламай тұрмас.
Ілмектер: өсек, өсекші.ауыз
Өтірікшінің жаны күйер,
Ілмектер: өтірік, өтірікші, ұрлықшы, жан, мал
Ұрлықшының малы күйер.
Өтірік сөз өрге баспас.
Ілмектер: өтірік, сөз
Тек жүрсең тоқ жүресің,
Ілмектер: қыдыру, қыдырма
Қыдырма болсаң көп жүресің.
Ұйқыда ұят жоқ.
Ілмектер: ұйқы, ұят
Саудың асын ішіп,
Ілмектер: ауру, сөз
Аурудың сөзін сөйлейді.
Отырам деп, еріншек өлер,
Ілмектер: еріншек, жақсылық, жалқау
Кісіге жақсылық қылам деп, көңілшек өлер.
Өгіздің отын оттап,
Ілмектер: еңбек, өгіз, бұзау
Бұзаудың орнына жатпа.
Кімнің ісі көп болса,
Ілмектер: іс, күш, еңбек
Соның күші көп.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі