Нақыл сөздер
Кейде бір ғана сөз адамның ойын өзгертіп, өмірге деген көзқарасын жаңарта алады. Бұл бөлімде түрлі тақырыптағы ұлағатты сөздер, терең мағыналы нақыл сөздер және адамға ой салатын даналық ойлар жинақталған.
Егер сіз өмір, адам, тәрбие, достық, білім туралы әсерлі ұлағатты сөздер іздесеңіз, осы беттен табасыз. Мұнда мазмұнды нақыл сөздер мен қысқа да нұсқа ойлар тұрақты түрде толықтырылып отырады.
Әйел табиғатының өзі осындай: тиым салынған тамырдың дәмін татып, әбден құмарынан шыққанша қинала беруге жаратылған.
Ілмектер: әйел, нақыл, афоризм Шоқан Уәлиханов
Өлең деген - ой мен сезімнің ар жағы.
Ілмектер: өлең, ой, сезім, нақыл, афоризм Қадыр Мырза Әли
«Желтоқсан» - тек Колбинге ғана қарсылық емес. Бұл - империялық қорлыққа, зорлыққа қарсылық. «Мен - қазақпын!» деп қасқая тұрып айта алмай, тілі байланып, аузы буылған азапқа қарсылық.
Ілмектер: желтоқсан, қорлық, қазақ, азап, қарсылық, нақыл, афоризм, Колбин Шерхан Мұртаза
Орны-орнына кімді қоймас бұл уақыт!
Ілмектер: уақыт, афоризм, нақыл Мұзафар Әлімбаев
Әділдік жоқ жұртта береке-бірлік болмайды, байлықты өнермен, шаруамен, қызметпен іздемей, жұртты тонап, момынды жылатып іздеген мырзалар - қысты күні үңгірде жатып өз аяғын өзі сорған аю тәрізді.
Ілмектер: әділдік, халық, жұрт, нақыл, афоризм, береке, бірлік Әлихан Бөкейханов
Әділ биі болмаса - бірлігі кеткен ел ғаріп,
Ілмектер: әділдік, ел, қадір, ер, нақыл, афоризм Би-шешендер
Қадірін елі білмесе - қайратты туған ер ғаріп.
Өлең - сөздің патшасы, сөз сарасы.
Ілмектер: өлең, нақыл, афоризм Абай Құнанбайұлы
Өлең - өмірдің үзіліп түскен мөлдір тамшысы.
Ілмектер: өлең, өмір, нақыл, афоризм Сағатхан Әшімбаев
Қожанасыр етікшіге барып, етік тіктіріпті. Дайын болғанында етікші Қожанасырға «бір аптадай аздап қысып жүруі мүмкін, одан кейін түсіп кетеді» дейді. Қожанасыр үйіне келіп, етікті әйеліне береді де: «Мынаны бір жерге сақтап қой, бір аптадан кейін бересің, әйтпесе аяғымды қысады екен» депті.
Ілмектер: Қожанасыр, етікші, етік
Істейтін ісіңді бұрын мұны сынап көрген, тәжірибелі кісімен ақылдас. Өйткені ол, өзіне қымбатқа түскен нәрселерді саған тегін береді.
Ілмектер: ақыл, тәжірибе, ақылдасу, кеңесу Лұқман Хакім
Cөйлегендеріме өкіндім, бірақ үнсіз қалғаным үшін өкінбедім.
Ілмектер: өкініш, сөз Лұқман Хакім
Астанадан Алматыға қатынайтын ұшақта бір кісі жанында отырған әйелге көп білетіндігін паш ете отырады. Көп білетіндігін көрсетем деп, мақтанудың ырқына кіріп кеткендігі соншалық, бірде жанындағы әйелге ойын ойнауды ұсынады. «Сізге сұрақ қоямын, жауабын таппасаңыз маған 500 теңге бересіз, содан кейін сіз сұрақ қоясыз мен жауабын таппасам сізге 5000 теңге беремін» дейді. Әлгі әйел келіседі. «Ай мен жер арасындағы қашықтық қанша км?» дейді. Әйел үндеместен әмиянынан 500 теңге шығарып береді. Енді сұрақ қою кезегі әйелге келеді. «Тауға 3 аяқпен өрмелеп шығып, 4 аяқпен жерге түсетін не?» дейді. Әлгі кісі ары ойланып, бері ойланып, таба алмайды. Әмиянынан 5000 теңге шығарып береді. Әйел ақшаны әмиянына салып жатқанда әлгі кісі «жаңағы сұрақтың жауабы не?» дейді. Әйел тағы да үндеместен әлгі кісіге 500 теңге беріпті.
Ілмектер: тапқырлық, сұрақ
Құлағына сырға таққан, аздап боянған, шашы ұзын жас жігіт автобусқа мінеді. Келесі аялдамадан түспекші болған қарт әже: «Қызым шетке тұрасың ба, өтіп кетейін» дейді. Әлгі жігіт: «Апа, мен қыз емеспін» дейді. Кәрі апаның сол сәттегі сөзі автобустағыларды ду күлкіге қалдырған екен: «Ойбу байғұс-ау, жастайыңнан жесір қалғанбысың?» деген екен.
Ілмектер: ақкөңіл, апа
Өлеңде ой мен сезім болғанымен, олар лайықты формада (түр) көрініс таппаған болса - үстінде лыпа жоқ, киімсіз адамдай рабайсыз көрінеді. Керісінше, түрі (форма) келісіп, бірақ ой мен сезім парасаттылығы жетпей жатса - өлең өлең емес, құр айғай болып шықпақ.
Ілмектер: өлең, ой, сезім, нақыл, афоризм Сағатхан Әшімбаев
Дүние билігі күннен-күнге ақылды, ұста жұрт қолына ауып барады.
Ілмектер: дүние, жұрт, билік, нақыл, афоризм Әлихан Бөкейханов
Қара қылды қақ жарған - жақсылардың белгісі.
Ілмектер: жақсы, нақыл, афоризм Әйтеке би
Өтірік пен шынның арасы - төрт-ақ елі.
Ілмектер: өтірік, шындық, афоризм, нақыл Жиренше шешен
Біліктіні білгені үшін сыйлайды.
Ілмектер: біліктілік, сый, нақыл, афоризм Құтып
Ойлы әдебиет биік парасаттан, терең білімнен туады.
Ілмектер: әдебиет, парасат, білім, нақыл, афоризм Сағатхан Әшімбаев
Өзіне-өзі қасқырша шауып отырған жұртта оқу-өнер болмайды.
Ілмектер: оқу, өнер, жұрт, ел Әлихан Бөкейханов
Адамдардың сөзіне емес, ісіне қара! Әркімнің сөзіне алданба.
Ілмектер: адам, сөз, іс Ахмет Намық Жами
Өткінші ләззаттарға, тез бітетін дүниеліктерге алданбау керек.
Ілмектер: өткінші, дүниелік, болмашы, маңыздылық, басымдық, приоритет Имам Раббани
Данышпандықты танып, білген де - данышпан.
Ілмектер: данышпан, данышпандық, нақыл, афоризм Ғабит Мүсірепов
Білімнен мақсат шықпайды.
Ілмектер: білім, мақсат, нақыл, афоризм Әлихан Бөкейханов
Көпті көрген ер жігіт - көсем болар төселіп.
Ілмектер: көсем, нақыл, афоризм, жігіт Майлықожа Сұлтанқожаұлы
Көптен қалмау - көкке самғау емес. Әсіресе, өнерде.
Ілмектер: өнер, қазақ, нақыл, афоризм Мұзафар Әлімбаев
Үш жүзге біздің қазақ бөлінеді,
Ілмектер: ғылым, үш жүз, қазақ, нақыл, афоризм Міржақып Дулатұлы
Осылай шежіреден көрінеді.
Саны көп, сапасы жоқ, һәммадан бос,
Ғылымға мойын ұсынбай ерінеді.
Шет шығып сахарадан баспас қадам,
Болады бүйтіп жүріп қашан адам?
Бейхабар ғаламдағы хикматтан,
Тұтқындай қапастағағы күні қараң.
Ең қайырлы кісі бала-шағасына және әйеліне көп пайдасын тигізетін адам.
Ілмектер: пайда, әйел, бала-шаға, адам Абдулқадір Гейлани
Үлкен-кіші адамнан иба кетті,
Ілмектер: заман, мінез, мінез-құлық, қыз, адам, афоризм, нақыл Қожа Ахмет Йассауи
Қыз-бозбала жастардан әдеп кетті,
Мінез-құлық бұзатын әдет жетті,
Бұл не деген заман болды, достар?!
Салт-сананың негізі - елдің қолданған кәсібінде.
Ілмектер: салт, сана, кәсіп, афоризм, нақыл Міржақып Дулатұлы
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі