Қысқа кілт сөз (ілмек) жазып, «Іздеу» батырмасын басыңыз. Сол сөзге байланысты мәліметтер шығады. Мысалы: ана
"көзқарас" туралы ұлағатты сөздер мен нақыл сөздер жинағы. Бұл бөлімде "көзқарас" ілмегіне қатысты ойлар, даналық сөздер және мағыналы пікірлер топтастырылған.
Әр адамның ішінде ешкім тартып ала алмайтын соңғы байлық бар: кез келген жағдайда өзінің көзқарасын таңдау еркіндігі.
Ілмектер: Виктор Франкл, көзқарас, таңдау еркіндігі, еркіндік, құндылық, өмірлік ұстаным, ұстаным, ішкі еркіндік Виктор Франкл
Оригинал (неміс тілінде):
„Jeder Mensch trägt in sich ein letztes, unantastbares inneres Gut: die Freiheit, seine Einstellung in jeder gegebenen Situation zu wählen.“
Бұл Франклдың негізгі идеясын көрсетеді: сыртқы жағдайлар қандай ауыр болса да, адам ішкі еркіндігін сақтап, өз көзқарасын таңдай алады. Ол бұл идеяны концлагерьде аман қалған тәжірибесіне сүйене отырып, "Адамның мағына іздеуі" (Man's Search for Meaning) кітабында кеңінен таратқан.
Адамнан бәрін тартып алуға болады, бірақ жағдайға деген көзқарасын таңдау еркіндігін емес.
Ілмектер: Виктор Франкл, көзқарас, еркіндік, еркіндік жайлы ой, адам, психология Виктор Франкл
Қайдан алынған:
Man’s Search for Meaning (Өмір мәнін іздеу, 1946)
— концлагерь тәжірибесіне негізделген психологиялық-философиялық еңбек.
Біз бастан өткерген қиындықтар мен кедергілер жайлы көзқарасымызды қайта қарап, өңдеп, өзгертуіміз қажет.
Ілмектер: қиындық, кедергі, көзқарас, жан, дүние, кінәлау, даму, дағды, тәжірибе, ақиқат Нарша Булгакбаев
Бұл үшін ішкі жан дүниеміз бен сыртқы ортаны кінәламай, ақиқатты шынайы қабылдауымызды, сондай-ақ рационалды, продуктивті және реалистік түрде ойлануымызды сонымен қатар конструктивті дамуды үйренуіміз керек. Бұл тек теория ғана емес — нақты дағдылар мен тәжірибе арқылы қалыптасатын қабілет.
Теріс эмоциялар мен деструктивті реакциялар белгілі бір психотравмаға (өткен шақтағы оқиға немесе жағдайға) тікелей байланысты пайда болмайды.
Ілмектер: жойқын, теріс, эмоция, деструктивті, реакция, психотравма, өткен шақ, травма, қабылдау, ой, ойлау, жан, дүние, рационалды, продуктивті, реалистік, қиындықтар, кедергілер, көзқарас, өзгеріс, конструктивті, теория, дағды, тәжірибе, бақылау, әділеттілік, баға, сұрақ, механизм, өзін-өзі тану, мүмкіндік, әлем, автомат, негатив, ақиқат, талдау, қиындық, кедергі, талдау, гигиена, артықшылық, даму, әл-ауқат, психика, эмоция, күнделік, әрекет, трансформация, оқиға, жағдай Нарша Булгакбаев
Ең жойқын теріс эмоциялар мен деструктивті реакциялар — сол травманы бүгінгі күнге дейін қалай қабылдап келе жатқанымызға, және ол туралы не ойлайтынымызға байланысты туындайды.
Сондықтан біз бастан өткерген қиындықтар мен кедергілер жайлы көзқарасымызды қайта қарап, өңдеп, өзгертуіміз қажет.
Бұл үшін ішкі жан дүниеміз бен сыртқы ортаны кінәламай, шынайы қабылдауымызды, сондай-ақ рационалды, продуктивті және реалистік түрде ойлануымызды сонымен қатар конструктивті дамуды үйренуіміз керек. Бұл тек теория ғана емес — нақты дағдылар мен тәжірибе арқылы қалыптасатын қабілет.
Бұл үшін мынадай қадамдарды орындаңыз:
1. Ойларыңызды сырттай бақылаңыз және барынша шынайы бағалауға тырысыңыз.
Бұл — өзін танудың және ішкі тепе-теңдікті қалпына келтірудің алғашқы қадамы. Сіздің ішкі тыныштығыңыз — өз ойларыңызды дұрыс тани білуден басталады. Бірақ бір нәрсені түсіну қажет: ойларыңыз сіздің шынайы болмысыңыз емес, тек санаңыздың уақытша көрінісі (ой дегеніміз ішкі сөздер мен бейнелер). Кейбір ойлар — ескі жаралардың жаңғырығы болса, кейбірі — қорқыныш пен күмәннің көлеңкесі ғана. Сол себепті, әр ойыңызға (сыртқы психологиялық шабуыл кезінде) бейтарап көзқараспен қарап үйреніңіз.
Өзіңізден сұрап үйреніңіз:
– Бұл ой қаншалықты шынайы?
– Мен оны қандай дәлелге сүйеніп қабылдадым?
– Бұл ой маған көмектесіп жатыр ма, әлде керісінше шектеп жатыр ма?
2. Барлық жүрегіңізді мазалап жүрген сұрақтардың бәрін миыңызға қоя беріңіз — бұл сіздің ішкі әлеміңізге апаратын жол. Ойларыңызды ақиқат сүзгісінен өткізуге, сенімдеріңізді қайта қарауға, ішкі кедергілерді тануыңызға көмектеседі. Өзіңізге сұрақ қойғанда, асықпаңыз. Әрбір сұрақ-жауап — өзіңізбен шынайы әрі терең сұхбат болсын.
Мысалы:
"Неге мен бұлай ойлаймын? Неге басқаша емес?"
"Бұл ой маған не береді? Қуаныш па әлде қайғы ма?"
"Бұл ойларым шындыққа сәйкес келе ме, әлде тек менің ішкі үрейім бе?"
"Мені тоқтатып тұрған не / кім?"
"Мен кімге / неге сенуім керек?"
Осыған тектес сұрақтар сіздің санаңызды сергітеді, көзқарасыңызды кеңейтеді, ал шынайы жауаптар — ішкі тыныштық пен дамудың бастауы бола алады. Сұрақ — бұл ізденіс. Ал ізденіс — бұл өсудің алғышарты. Өзіңізге адал болыңыз, жауап табу ғана емес, түсінуге тырысыңыз. Тек сұрақ қою арқылы адам шын мәнінде өзін қайта танып, қайта қалыптастыра алады.
3. Автоматты, аяқ астынан пайда болатын негативті ойларды бақылаңыз. «Автопилотты» өшіріп, сол ойларды шынайы тұрғыда талдауды (психоанализ) үйреніңіз — бұл ойлау гигиенасын қалыптастырады. Саналы түрде ойларыңыз бен қиялыңызды бақылау — өзіңіздің ішкі әлеміңізге терең үңілуге жол ашады. Әр ойды байқаңыз, бағалаңыз және оны өзгертуге болатынын мойындаңыз. Себебі әрбір ой — сіздің эмоцияңыздың және әрекетіңіздің бастауы. Ал ойдың тазалығы — жан дүниеңіздің тыныштығы мен тепе-теңдігінің кепілі. Негативті ойлармен күресу ғана емес, оларды түсіну, қабылдау, және қайта қарау, ақиқатқа бағыттау — міне, шынайы рухани және психологиялық өсу осыдан басталады. Бұл — өзіңізбен серіктесе өмір сүру, өз санаңызбен үйлесім табу (келіспеушілік пен ішкі соғыс емес). Саналы өмір — автоматизмнен бостандық табу. Өзіңізге мейіріммен қараңыз. Әр ойыңызды дұшпан емес, дос ретінде тыңдаңыз. Себебі ішкі диалог — бұл өз-өзіңізді емдеудің алғашқы қадамы.
4. Күнделік жүргізу — бұл жай ғана жазба емес, ішкі әлеміңізбен шынайы байланыс орнатудың ең тиімді жолы. Әр жазған сөзіңіз — өзіңізбен сырласу, жаныңызды тыңдау, жүрегіңізге үңілу. Ол — ішкі тыныштықтың, түсіністіктің және рухани жетілудің айнасы. Күнделігіңіз сіздің сенімді серігіңізге айналады:
— қуанышыңызды бөлісетін,
— қайғыңызды тыңдайтын,
— ойыңызды жинақтауға көмектесетін,
— армандарыңызды шынайы жоспарға айналдыратын.
Тұрақты түрде жазу арқылы сіз:
— өзіңізді жақсырақ тани бастайсыз,
— ішкі дауысыңызды естисіз,
— шешімдер қабылдауда айқындыққа ие боласыз,
— әрі өміріңізді саналы бағытта құра бастайсыз.
Күнделігіңіз — сіздің жан айнаңыз. Онда шындық бар. Онда үміт, ем, жеңіс жатыр. Бүгін бір сөйлемнен бастасаңыз, ертең — өз тағдырыңыз жайлы өмір кітабын жазасыз.
Есіңізде сақтаңыз:
Күн сайынғы шағын әрекеттер — ертең үлкен ішкі трансформацияға жетелейді.
Жалпы эмоциялар белгілі бір оқиға мен жағдайға байланысты емес, оны қалай қабылдайтынымыздан туындайды. Оқиға немесе жағдай — бейтарап. Ол өздігінен ешқандай мағына да, ешқандай сезім де тудырмайды. Мағына мен эмоция — біздің ішкі интерпретациямыздың жемісі. Бір жағдай — бір адамды күйзелтсе, екінші адамды жігерлендіруі мүмкін. Бұл айырмашылық — шындықта емес, қабылдауда.
Ілмектер: эмоция, оқиға, қабылдау, жағдай, бейтарап, мағына, сезім, интерпретация, күйзеліс, жігер, шындық, ой, әрекет, әдет, тағдыр, жан, зиян, реніш, өкініш, қорқыныш, тосқауыл, шешім, таңдау, өзін-өзі тану, жетілу, кілт, көзқарас, әлем, сенім, бағыт, көніл, көңіл-күй, жүрек, тазалық, ақиқат, үйлесім, нұр, нұрлану Нарша Булгакбаев
Біздің білетініміздей, эмоциялар — адамның ойлауын, әрекетін, әдетін тіпті тағдырын басқаруы мүмкін. Эмоцияны дұрыс түсінбеген жан — өзіне де, өзгеге де зиян келтіруі мүмкін. Кейде өкініш — өмір бойғы ренішке, кейде қорқыныш — үлкен мүмкіндік алдындағы тосқауылға, ал кейде — сол сәттегі эмоция шешуші таңдауымызды бұрмалап жібереді. Сондықтан әр эмоцияны бақылау — өзіңді тану мен жетілдірудің кілті.
Оқиға емес — сенің оған деген көзқарасың маңызды. Әлем емес — сенің оған деген сенімің шешуші. Сыртқы жағдай емес — ішкі күйің өміріңнің бағытын анықтаушы.
Көңілдің тазалығы — бет-бейненің нұрлануы. Жүректің тыныштығы — ақиқатпен үйлесімділігі.
Физика — саудагерлік көзқарас тұрғысынан алғандағы натурализм.
Ілмектер: физика, саудагер, көзқарас, натурализм Жиль Делез
Қызғаныш — көп жағдайда өзге бір адамның ісі мен көзқарасына билік етуге деген құштарлық.
Ілмектер: қызғаныш, адам, көзқарас, құштарлық, билік Марсель Пруст
Өз көзқарасына құл болған адамның ғана жаны жай табады.
Ілмектер: көзқарас, құл Пьер Тейяр де Шарден
Асқақ сөздер теріс көзқарасқа оң мағына береді: сөйтіп нағыз бос қуыс жарқылдық құндылықтар сыртында көлегейленіп қалады.
Ілмектер: сөз, көзқарас, құндылық Жорж Батай
Көзқарас — бойға бітер қасиеттің ең қатерлісі.
Ілмектер: көзқарас, қасиет, қатер Жан Бодрийяр
Нағыз ойшыл үшін толық дұрыс немесе толық теріс көзқарас деген болмайды.
Ілмектер: ойшыл, нақыл, афоризм, қанатты сөздер, көзқарас Освальд Шпенглер
Ақиқат деген не?
Ілмектер: Ақиқат, көзқарас, табиғат, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Дени Дидро
Ақиқат дегеніміз — біздің көзқарасымыздың табиғатпен үндесуі.
Біз өзіміз туралы ойлағандай емеспіз, бірақ біз күні бойы не туралы ойлаймыз – біз сондаймыз!
Ілмектер: Нарша Булгакбаев, ой, ойлау, көзқарас, өзін-өзі тану, туралы Нарша Булгакбаев
Сіздің бес сезім мүшеңіз бағдарламалау (программирование) құралы болып табылады, егер сіз өзіңізге және өмірге дұрыс көзқараспен қарамасаңыз, сіз ақиқатпен, яғни Құдаймен және оның жаратқан заңдылықтарымен байланыс жоғалтып аласыз, соның салдарынан өмірді өзіңіз қалағандай ғана көре бастайсыз. Бұндай жағдайда Жаратушымен байланыс әлсірейді және басқаға құл болу (тәуелді болу) қаупі бар.
Ілмектер: Нарша Булгакбаев, сезім, оқу бағдарламалары, программа, Өмір, көзқарас, ақиқат, құдай, жаратушы, құлшылық Нарша Булгакбаев
Адамның көзқарасы мен түрі — жан дүниесінің рентгені.
Ілмектер: Адам, көзқарас, жан, дүние, рентген, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Бауыржан Момышұлы
Мәселеге қарсы көзқарастың тұрғысынан қарай бiл — нағыз даналық осында.
Ілмектер: мәселе, көзқарас, нақыл, афоризм, қанатты сөздер, даналық Дмитрий Менделеев
Шалағай көзқарасты қанағат тұтпа.
Ілмектер: көзқарас, қанағат, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Марк Аврелий
Кім болса да, кездескен адамыңның азаматтық құны мен адамдық құрметіне объективті баға берме. Оның сұрқия ерік-ниетіне де, алдамшы да, қисынсыз ақыл-көзқарасына да назар аударма: алдыңғысында сен оған өшігесің, кейінгісінде сен оны менсінбейтін боласың. Қайта сен оның кешірмесіне, жолыққан ісіне, қажетсінуіне, абыржуы мен қайғысына назар аудар.
Ілмектер: адам, қайғы, абыржу, құн, ниет, ерік, ақыл, көзқарас, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Артур Шопенгауэр
Сіз бірдей көзқарас пен ойлау жүйеңізді өзгертпесеңіз, туындаған проблеманы ешқашан шеше алмайсыз.
Ілмектер: проблема, шешім, көзқарас, ойлау, нақыл, афоризм, қанатты сөздер Альберт Эйнштейн
Үлкендердің ақылы жабулы. Олар бәрін көре аламыз деп ойлайды. Бірақ олар көрмейді. Олардың заттарды көру көзқарасы алдын ала жоспарланған.
Ілмектер: ақыл, нақыл, афоризм, көзқарас Эриксон Милтон
- Шәкәрім Құдайбердіұлы
- Азамат Төре
- Абдраманов Арсланбек
- Абдраманов Арсланбек
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі