Нақыл сөздер, ұлағатты сөздер, мақал-мәтелдер, әзілдер – 248-бет
Бала жөнінде әділ және дұрыс пікір айту үшін, оны өз ортасынан өзіміздің ортамызға алып келмей, өзіміз олардың рухани дүниесіне көшуіміз керек.
Ілмектер: бала, пікір, орта, рухани Николай Пирогов
Тәннің сұлулығына ең жақсы шипалы дәрі — сергек әрі жайдарман көңіл күйі.
Ілмектер: тән, сұлулық, көңіл-күй Кристофер Якоб Бустрём
Тіл білімі ереже жаттату түрде үйретілмей, сөздің тұлға, мағына, қисын жағын тану түрде үйрету керек. Сөздің тұлға, мағына жағын тануға керегі жоқ нәрселер тіл білімінің сабағына кірмеске тиіс.
Ілмектер: сабақ, тіл, ереже, жаттау Ахмет Байтұрсынұлы
Жалқаулық— бойдың топастығы.
Ілмектер: жалқаулық Иоанн Готфрид Зейме
Өмір сүру мен үшін еңбек ету деген сөз.
Ілмектер: өмір, еңбек Иван Айвазовский
Көп білем десең,
Ілмектер: білім Джон Локк
Аздан бастап үйрен.
Арманмен ойнау қауіпті, күйреген арман өмірді бақытсыздыққа душар етуі де мүмкін.
Ілмектер: арман, өмір, бақыт Дмитрий Иванович Писарев
Сапасыз тұрғызылып құлаған тұрғын үйдің мән-жайын, құлау себебі мен кінәліні анықтау үшін сот құрылады. Әдеттегідей кінәліні табу қиынға соғады. Содан сотқа бірінші кірпіш шақырылып, сұраққа алынады: «Сен кінәлісің, сен сапасыз болғандықтан үй құлады» дейді. Кірпіш: «Жоқ, мен кінәлі емеспін, мен өз қызметімді дұрыс атқардым, құмнан немесе цементтен сұраңыз бәлкім солар кінәлі шығар» дейді. Сонан соң құм сұраққа алынады: «Сен кінәлісің, сенің кесіріңнен үй құлап қалды» делінеді. Құм: «Жоқ, мен кінәлі емеспін, мен де өз қызметімді аздап болса да атқардым, сіз цементтен сұраңыз мән-жайды» дейді. Кейін цементті шақыртып, сұраққа алады: «Үйдің құлағанына сен кінәлі екенсің, мойында» дейді. Сонда цемент: «Жоқ, мен кінәлі емеспін, менің қатысым жоқ, мен ол жерде мүлдем болған емеспін» деген екен.
Ілмектер: тұрғын үй, Сот, цемент, құрылыс
Жарық көрмей жатсаң да ұзақ, кен – тілім,
Ілмектер: тіл Мағжан Жұмабаев
Таза, терең, өткір, күшті, кең тілім,
Таралған түрік балаларын бауырыңа,
Ақ қолыңмен тарта аларсың, сен, тілім!
Сөз – ойдың айнасы. Ойсыз сөз – сөз болмайды. Ой жетілу мен тіл жетілу қатар жүреді.
Ілмектер: сөз, ой, тіл Жүсіпбек Аймауытов
Жер жүзіндегі езілген жұрттардың бірі біздің қазақ-қырғыз екені рас болса, бұл жұртты теңгеру үшін көзін ашып, өнер-білім үйретіп, үгіт-насихат тарату қажет болса, қазақ-қырғыз тіліне тоқтаусыз жол ашып, бүгіннен бастап «тілмаш жоқ, мінекей, тақсыр, тілмаш жоқ дегізіп, қазақ-қырғызды енді сандалтпау керек».
Ілмектер: жұрт, тіл, қазақ, қырғыз Міржақып Дулатұлы
Елдің тілі бұзылуына ең алдымен оқығандары себеп болады. Бұлар жат әсерлерге бағынғыш келіп, ана тілін өзгертуге жол басшы болады.
Ілмектер: ел, тіл Халел Досмұхамедұлы
Қазақ әлдеқашан тілінде қандай дыбыстар бар екенін айырған, әр дыбысқа белгілеп таңба арнаған. Оқуымызға онымыз жақсы, жазуымызға тағы жақсы, үйрету жағынан орыстікінен, немістікінен, француздікінен, ағылшындікінен оңай, оңтайлы.
Ілмектер: қазақ, тіл, дыбыс, оқу, жазу Ахмет Байтұрсынұлы
Бас – ақыл үшін,
Ілмектер: бас, ақыл, ел
Ақылды – ел үшін.
Жолдас болма айғаққа,
Ілмектер: жолдас, дос
Сүріндірер тайғаққа.
Жан тартпаса,
Ілмектер: жан, қан
Қан тартады.
Ел ауызы – елек.
Ілмектер: ел, ауыз
Баланы – жасынан,
Ілмектер: бала, қатын, тәрбие
Қатынды – басынан.
Биттің ішегіне қан құйған.
Ілмектер: бит, қырғыз мақалы
Жер құлағы жеті жат.
Ілмектер: жер
Аяғы сынған жатып семіреді,
Ілмектер: денсаулық, сынық, аяқ, қол, семіру
Қолы сынған жүріп семіреді.
Есек құрғақта ақырса,
Ілмектер: есек, батпақ
Батпақта мәлім болады.
Бүлінгеннен бүлдіргі алма.
Ілмектер: бүлінген
Ашта жеген құйқаны –
Ілмектер: аштық, тоқтық
Тоқта ұмытпа.
Тоқта жеген құйқаны –
Тіпті ұмытпа.
Жаңбыр өзін селге санайды,
Ілмектер: жаңбыр, құдық
Құдық өзін көлге санайды.
Қолы қимылдағынның,
Ілмектер: қимыл, қол, ауыз
Аузы қимылдайды.
Бауыр ауырса — кіндік бұралады.
Ілмектер: денсаулық
Сабырдың түбі — сары алтын.
Ілмектер: сабырлық, алтын
Ертеңгі құйрықтан бүгінгі өкпе артық.
Ілмектер: ертең, бүгін, қырғыз мақалы
Қырық кіндік сыпайгершіліктен
Ілмектер: сыпайыгершілік, пақыр, қырғыз мақалы
Бір күндік пақыршылық артық.
- Аймақ Әбілда
- Лев Шестов
- Лев Шестов
- Абдраманов Арсланбек
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі