Нақыл сөздер, ұлағатты сөздер, мақал-мәтелдер, әзілдер – 594-бет

Қожекең басына сәлдесін орап, көшеде келе жатады. Біреу аптыға жүгіріп келіп:
— Қожеке мына хатты оқып беріңізші! — деп өтініпті.
— Мен хат танымаймын.
— Ендеше неге басыңызға сәлде орап алғансыз?
— Е, мәселе сәлдеде болса, мә, басыңа ора да, хатыңды оқып ала ғой, — депті оған Қожекең.

Ілмектер: Қожанасыр, сәлде, хат
WhatsApp Telegram

Бірде Қожанасыр өзінің мініп жүрген есегін жоғалтып алады. Онысын өзі жаяулатып іздеп жүреді. Бір кезде ашық тұрған қораны көреді де, солай қарай тарта жөнеледі. Қораға кіріп, ішін аралап жүргенде, бір қыз бен жігіттің сүйісіп тұрғанын байқап қалады. Жігіт өзінің қызына:
- Мөлдіреген көздеріңнен дүние көрінеді! – дейді. Сол уақытта Қожа атып шығып:
- Қарай салшы, менің есегім көрінбей ме? – депті

Ілмектер: Қожанасыр
WhatsApp Telegram

Қожанасыр бір күні әбден шөлдеген соң су алып ішпек болып, түнде құдыққа барады. Құдыққа қауға салып тартса, шықпайды. «Бұған не болды?» - деп, Қожанасыр үңіліп қараса, құдықтың түбінен ай көрінеді. «Ә, қауғам айға ілініп қалған екен ғой», - деп, Қожа жұлып тартып қалғанда, қауғасы шығып кетеді, өзі шалқасынан түседі. Жерге басын соғып, есеңгіреп қалған Қожанасыр әлден уақытта көзін ашса, ай аспанда тұр. Сонда Қожекең қуанып:
- Не болса, о болсын, айды аспанға бір шығардым-ау! - депті.

Ілмектер: Қожанасыр, ай, құдық
WhatsApp Telegram

Абай үйінде отырып, өзінің досы Бегештен:
- Дауасыз не? Арзан не, қымбат не? - деп сұрапты. Бегеш оған:
- Дауасыз - кәрілік; арзан - өтірік; қымбат - шындық,- деп жауап береді.

Ілмектер: Абай, қымбат, арзан, шындық, кәрілік Абай Құнанбайұлы
WhatsApp Telegram

Баяғыда біреу той жасапты, тойға көп кісі жиналыпты, Қожа да келіпті. Қожанасырдың үстіндегі киімі жаман екен. Қожанасырды ешкім елемепті. «Төрге шық, тамақ іш», - демепті. Қожа үйден шығып кетеді де үйіне барып, тәуір киімдерін киіп, қайта келеді. Бұл жолы үй иесі Қожанасырды құрметтейді, төрден орын береді, ет келгенде:
- Қожеке, алыңыз, алыңыз! - деп, қошеметтейді. Қожа етті жемей, табаққа шапанының жеңін малып:
- Же, шапаным, же! - деп, отыра береді.
Үй иесі:
- Сіздің бұ не қылғаныңыз? Шапан ет жейтін бе еді? - дейді.
Сонда Қожа:
- Сен кісіні сыйламайды екенсің, киімді сыйлайды екенсің. Сондықтан шапаныма жегізіп отырғаным! - деп, жауап береді.

Ілмектер: Қожанасыр, шапан
WhatsApp Telegram

Инеменен тауды төңкеру, жүректен тәкаппарлықты шығарудан оңай.

Ілмектер: тәкаппарлық Әбу Хашим
WhatsApp Telegram

Бәріне қанағат қыл да, адал еңбек қыл.

Ілмектер: қанағат, адал, еңбек Шәкәрім Құдайбердіұлы
WhatsApp Telegram

Адам өзінің жанын ұсақ уайым, болымсыз қам-қарекет дертімен былғанудан сақтауы керек.

Ілмектер: уайым, адам Мұхтар Әуезов
WhatsApp Telegram

Жазушының бір ғана қабілеті бар. Ол өмірдегі шындықты көзімен көріп, оны нағыз шебердей суреттейді. Қалғандары екіжүзді адамның тірлігі ғана.

Ілмектер: жазушы, өмір Ги де Мопассан
WhatsApp Telegram

Жастар армандайды. Кәрі адамдар еске алады.

Ілмектер: жастар, кәрі, арман Луи Арагон
WhatsApp Telegram

Жасанды кішіпейілділік — жақсы қасиет емес.

Ілмектер: қасиет Абай Құнанбайұлы
WhatsApp Telegram

Өлім деген – ұзақ жолдың алысы.

Ілмектер: өлім, жол
WhatsApp Telegram

Бір қыздың кесірі қырық есекке жүк.

Ілмектер: қыз, есек, жүк
WhatsApp Telegram

Ақылды қыз — ауыл көркі.

Ілмектер: қыз, ақыл, ауыл
WhatsApp Telegram

Құл құдасын табады.

Ілмектер: құда
WhatsApp Telegram

Халық қаласа,
Хан қайығын береді.

Ілмектер: халық, хан
WhatsApp Telegram

Күркіреген бұлттың жаңбыры аз.

Ілмектер: жаңбыр, бұлт
WhatsApp Telegram

Қаршыға салғанның, қанжығасы тоқ,
Ителгі салғанның етегі боқ.

Ілмектер: аңшылық
WhatsApp Telegram

Ақыл айнымас, алтын шірімес.

Ілмектер: ақыл, алтын
WhatsApp Telegram

Елдің баласы бола алмаған ағасы да бола алмайды.

Ілмектер: аға, бала, ел
WhatsApp Telegram

Ақ шашты ана: "жастығым — балам" дейді.
Ақылды бала: "ай-күнім — анам" дейді.

Ілмектер: ана, бала
WhatsApp Telegram

Ағайын бар болса көре алмайды,
Жоқ болса бере алмайды.

Ілмектер: ағайын
WhatsApp Telegram

Ынтымақ түбі –игілік,
Тірлік, тірлік түбі – бірлік.

Ілмектер: ынтымақ, игілік, тірлік
WhatsApp Telegram

Тозған қазды
Топтанған қарға алады.

Ілмектер: бірлік, қарға, қаз
WhatsApp Telegram

Ағайын — ащы, мал — тұщы.

Ілмектер: ағайын, мал
WhatsApp Telegram

Ағайын ала болса ауыздағысынан айрылар.

Ілмектер: ағайын
WhatsApp Telegram

Туысқан өкпеге тепсе де өлімге қимайды.

Ілмектер: туысқан, өкпе, өлім
WhatsApp Telegram

Түбін білмеген түгін білмейді.

Ілмектер: білмеу
WhatsApp Telegram

Ағайын — ағайынның айнасы.

Ілмектер: ағайын
WhatsApp Telegram

Ата-ананың қадірін балалы болғанда білерсің.

Ілмектер: ата-ана, бала, қадір
WhatsApp Telegram