Қайнекей Жармағамбетов — нақыл сөздері, ойлары және өмірбаяны
Қайнекей Жармағамбетов нақыл сөздері, ой-толғамдары және автор туралы қысқаша мәлімет осы бетте берілген.
Бұл бетте автордың дәйексөздері, өмірбаяны және басқа бөлімдеріне апаратын ішкі сілтемелер бір жерде жинақталған.
Автор туралы
Қайнекей Жармағанбетов (1918–1974) — 25 тамызда қазіргі Қостанай облысы, Жангелдин ауданы, Шилі ауылында туған. Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің тіләдебиет факультетін (1941), аспирантурасын (1949) бітірген. Қазақстан Компартиясы ОКнде нұсқаушы, Қазақстан ЛКЖО ОКнде хатшы (1941–1948), Абай атындағы АлМУде аға оқытушы, доцент, директордың орынбасары (1948–1958), «Әдебиет және искусство» (қазіргі «Жұлдыз»), «Ара» – «Шмель» журналының редакторы, Қазақстан Жазушылар одағында жауапты хатшы, әдеби кеңесші (1958–1964).
1964 жылдан шығармашылық жұмыста болды.
Алғашқы жинағы «Заман біздікі» деген атпен (1950) шықты. Өлеңдері мен балладалары «Адам туралы аңыз» (1951), «Мұғалима туралы баллада» (1957), «Балладалар» (1962), «Соңғы күн» (1967), «Сырлы тал»(1971), «Шыңдағы шамшырақ» (1976) атты жинақтарына енді. Әнші Ә. Қашаубаев жайлы «Әнші азамат» повесін (1951), А.М.Горький, С.Мұқанов, Ж.Жабаев, М.Әуезов, Б.Майлин шығармашылығы туралы монографиялық еңбектер жазды. Прозалық туындылары «Азамат жолы» деген атпен (1983) басылып шықты.
И.Шиллер, А.Мицкевич, М.Лермонтов, А.Барто, т.б. өлеңдерін Б.Ершовтың «Тұлпартай, сұңқартай» ертегісін, И.С.Тургеневтің «Әкелер мен балалар» романын аударды.
«Құрмет Белгісі» орденімен үш рет және медальдармен марапатталған.
Автордың бөлімдері
Жарияланған материалдар
Өсек-аяң тергендер — қарғыс ап көктен, жерден де, нысана болар мергенге.
Ілмектер: өсек, қарғыс, көк, жер, мерген Қайнекей Жармағамбетов
Дауылды шөлден, аязды желден, топанды селден именбейтін еменнің панасы тек Жер-Ана!
Ілмектер: дауыл, шөл, аяз, жел, топан, сел, жер, ана Қайнекей Жармағамбетов
Бала — ата-ана бақыты, бала көркі өмірдің.
Ілмектер: бала, ата-ана, өмір Қайнекей Жармағамбетов
Ағаның іні — тынысы.
Ілмектер: аға, іні Қайнекей Жармағамбетов
Шарт етіп қашан сынғанша өлімге емен көнбейді.
Ілмектер: емен, өлім Қайнекей Жармағамбетов
Өзін-өзі зор тұтқан — жұрт көңілін қалдырар,
Ілмектер: жау, зор, жұрт, көңіл Қайнекей Жармағамбетов
Жауына тез алдырар, аяғынан шалдырар.
Ауыз деген жалақор, мін іздегіш.
Ілмектер: ауыз, жалақор, мін Қайнекей Жармағамбетов
Бұлақ та суалады, теңізге құя алмастан,
Ілмектер: бұлақ, теңіз, терек, жапырақ, қурау Қайнекей Жармағамбетов
Терек те қуарады, жапырақ туа алмастай.
Менмендік пен мақтану тек есерден шығады,
Ілмектер: менмендік, мақтану, есер, өнер, шаттану Қайнекей Жармағамбетов
Өнерсіз бекер шаттану — бір күн жарға жығады.
Өсек ерсе соңыңнан, талайды танып қаласың,
Ілмектер: өсек, дос, сатқындық, қанжар Қайнекей Жармағамбетов
Дос салса қанжар жоныңнан, емдеу қиын жарасын.
Өрісті ойдан бос болсаң, сақтанып әр кез жүрермін.
Ілмектер: сақтық, ой Қайнекей Жармағамбетов
Қулық іздеп қайтерсің,
Ілмектер: қулық, аға Қайнекей Жармағамбетов
Болсайшы аға алды кең.
Мансап деген жаман дерт, болма әуре оны қуып та.
Ілмектер: мансап, дерт Қайнекей Жармағамбетов
Бұқпантайлық жетті ғой,
Ілмектер: жалын Қайнекей Жармағамбетов
Жалын боп қашан жанасың?!
Үмітпен өрден асасың, үміт — көркі көңілдің,
Ілмектер: арман, үміт, көрік, өмір, көңіл Қайнекей Жармағамбетов
Арманмен алға басасың, арман — көркі өмірдің.
Бір арманға қол жетсе, екінші арман туады,
Ілмектер: арман, түлкі, қыран Қайнекей Жармағамбетов
Түлкі боп кейде ол кетсе, қыран боп адам қуады.
Ақырғы демің тынғанша үміттің оты сөнбейді.
Ілмектер: дем, ақырғы дем, үміт Қайнекей Жармағамбетов
Шипасы ерте солудың — қаламнан қалған іздерде.
Ілмектер: шипа, қалам Қайнекей Жармағамбетов
Өскенді де көргенбіз, бөскенді де көргенбіз,
Ілмектер: өсу, асып-тасу Қайнекей Жармағамбетов
Өсіп-бөсіп ақыры өшкенді де көргенбіз.
Болғанды да көргенбіз, толғанды да көргенбіз,
Болып, толып ақыры солғанды да көргенбіз.
Асқанды да көргенбіз, тасқанды да көргенбіз,
Асып-тасып ақыры сасқанды да көргенбіз.
Тымырайып, тым мүләйіп отырғанда данадай,
Ілмектер: дос, достық Қайнекей Жармағамбетов
Көрсең ішін, қуыс пішін, аңлау-саңлау даладай,
Сырты сырлы, іші бос, қуыршақтай болма дос!
Бер бұйрықты, Отан, маған!
Ілмектер: бұйрық, ант Қайнекей Жармағамбетов
Айнымасқа ант етейін,
Жас қырандай саңқ етейін,
Найзағайдай жалт етейін.
- Нарша Булгакбаев
- Азамат Төре
- Редьярд Киплинг
- Азамат Төре
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі