Саиф Сараи — нақыл сөздері, ойлары және өмірбаяны
Саиф Сараи нақыл сөздері, ой-толғамдары және автор туралы қысқаша мәлімет осы бетте берілген.
Бұл бетте автордың дәйексөздері, өмірбаяны және басқа бөлімдеріне апаратын ішкі сілтемелер бір жерде жинақталған.
Автор туралы
Саиф Сараи (1321, Сарайшық қаласы — 1396 ж. ш., Мысыр) — қыпшақ ақыны, Алтын Орда дәуірі әдебиетінің көрнекті өкілі. Хан ұрпақтары арасындағы тақ таласы тұсында туған жерінен кетіп, өмірінің соңғы кезеңін мәмлүктер билігіндегі Мысырда өткізді. Саиф Сарайды Ә.Наджип қазақ халқының негізін құраған қыпшақ тайпасынан шыққан деп есептейді. Бізге жеткен елеулі еңбегі — бес мың жолға жуық түркі (қыпшақ) тіліндегі “Гүлстан бит-түрки” (1391) туындысын Сарайшықта бастап, Египеттегі Ніл өзені бойында аяқтаған. Дастанның негізгі бөлімі Сағдидің “Гүлстан” шығармасының еркін аудармасынан тұрады, сондай-ақ оған өзімен тұстас сегіз шайырдың ғазалдары, ақынның өзі жазған лирикалық өлеңдері, нақыл, ғақлия, толғаулары енген. Саиф Сарайдың бұл поэмасы 14 ғасырдағы қыпшақ әдебиетінде қалыптасқан әдеби дәстүр, озық поэзия үлгісі болған. Саиф қолжазбасы 1915 ж. белгілі болды, оның фотокөшірмесі Анкарада (1954), орыс әліпбиі негізіндегі транскрипциясы Ташкентте (1968) басылды.
Автордың бөлімдері
Жарияланған материалдар
Көрсетпеген өнер зая кетеді.
Ілмектер: өнер, афоризм, қанатты сөздер, Ұлағатты сөздер Саиф Сараи
Махаббаттың бұрымы – ақылдың аяғына салынған тұсау,
Ілмектер: махаббат, нақыл, афоризм Саиф Сараи
Сақ құстарға құрылған тұзақ.
Ғашықтар жүрген жерде қайғы да бар.
Ілмектер: махаббат, нақыл, афоризм, қайғы Саиф Сараи
Ажырасар болған соң құшып-сүйгеннен не пайда?
Ілмектер: ажырасу, махаббат, нақыл, афоризм Саиф Сараи
Өзіне рахымы түспеген адам, машақаттан құтыла алмайды.
Ілмектер: рахым, нақыл, афоризм Саиф Сараи
Жасында әдеп үйренбеген кісіден, өскен соң қайран жоқ.
Ілмектер: әдеп, нақыл, афоризм Саиф Сараи
Жарғанат жарықты сүймейді, күншіл ғылымды сүймейді.
Ілмектер: ғылым, күншілдік Саиф Сараи
Күншіл күнде күңіренеді.
Ілмектер: күншіл Саиф Сараи
Қиын күнде қол үшін берген — нағыз дос,
Ілмектер: дос Саиф Сараи
Жайшылықта "доспын" деген жай сөз.
Сау адам біреудің жарасы ауырып отырғанын білмейді.
Ілмектер: денсаулық, дерт, жара, адам Саиф Сараи
Тоқ адамға семіз еттің де дәмі білінбейді.
Ілмектер: тоқтық, ет, дәм Саиф Сараи
Ақымақ күндіз шам жағады.
Ілмектер: ақымақ, шам Саиф Сараи
Нағыз ер болсаң, сол атаққа ие бола біл.
Ілмектер: атақ, ер Саиф Сараи
Ақылды орнымен сөйлер де жауабын күтер.
Ілмектер: ақыл, ақылды, жауап Саиф Сараи
Тәрбиесі жаманға жақсы ұстаздан пайда жоқ.
Ілмектер: тәрбие, ұстаз Саиф Сараи
Қорынып өмір сүргенше - қу кедей болып өлген артық.
Ілмектер: өмір, кедей, пайдасыздық Саиф Сараи
Қу тамақтың қамы болмаса - құс тұзаққа түспес еді.
Ілмектер: тамақ, еңбек, құс, тұзақ Саиф Сараи
Көңіл берме - көңіл бермес кісіге.
Ілмектер: көңіл Саиф Сараи
Жай жатқан жыланның құйрығын баспа.
Ілмектер: өсиет, тәлім, тәрбие, жылан Саиф Сараи
Түйнектен - ағаш өседі, түйір дәннен - қамба толады.
Ілмектер: дән, қамба, еңбек Саиф Сараи
Кісінің түсіне емес, ісіне қара.
Ілмектер: іс, еңбек Саиф Сараи
Сорлы есектің құны жоқ - жүк көтерер күші қымбат.
Ілмектер: есек, жүк, құн, қымбат Саиф Сараи
Адамға шабатын арыстаннан - жүк таситын есек артық.
Ілмектер: арыстан, есек, адам, пайдасыздық, керексіздік Саиф Сараи
Өзіңнен қорқатын адамнан сақтан.
Ілмектер: қорқу, сақтану Саиф Сараи
Ізгілік пен әділдік өлмейді.
Ілмектер: ізгілік, әділдік Саиф Сараи
Кәрілік келсе - жігіттіктен қол үз: өзен кері ақпайды.
Ілмектер: кәрілік, өмір, өзен Саиф Сараи
Адам ішіп-жеу үшін ғана өмір сүрмейді.
Ілмектер: адам, ішу, жеу, өмір Саиф Сараи
Сапты аяқпен ас беріп, сабынан қарауыл қарама.
Ілмектер: ас, тәрбие, өсиет Саиф Сараи
Адам — бір оқтық.
Ілмектер: адам Саиф Сараи
Туралық - хақтың мейірі.
Ілмектер: туралық, мейірім Саиф Сараи
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі