Аямейіз
Аямейіз — алты күн,
алағаншыққа айналды.
Қыстың тулақ — тамтығын
қанжығасына байланды.
Ей, Айвазовскийдің теңізі!
Жуастан шыққан жуансың-ау, негізі?
Қаныңды сенің қайнатқан анау,
аспанның болар лебізі?
Бір соқыр айтқан екен «көрерміз» деп,
бастап ем бағбандық бір өнерді іздеп,
мен еккен
үш апельсин үсіп кетті...
Жұлдыз көкті жамайды,
Түн көзінде — жарық бар.
Маған аяп қарайды
Аквариумда — балықтар.
Сыбырды құдай естір деп,
Сабыр қып жүр ем жақ ашпай,
Сөзімді тыңдар ешкім жоқ,
Сауын айтсам да алашқа-ай!
Өкініштен отырмын бармақ тістеп,
өкінішсіз күндерім қалмақ түс боп,
ыңыршағы айналған көкірегіме
ұя салмай кетті ғой самғап құс кеп.
О, мен нені өмірде ұрлатпадым:
Жүрегімнің жоғалттым нұрлы оттарын,
Жастығымның жоғалттым гүл бақтарын,
Шаттығымның жоғалттым ырғақтарын.
Сүйегің асыл ма еді,
Шірік пе еді,
Тіршілік шығарады сілікпені.
Маңдайға жазылады әжім болып,
Бір мырза сатып алды хан қаламын...
...Мен қазір жыр жазбаймын,
жан бағамын,
Музаны тоқалындай жұмсайтұғын
Сезім өлді,
бойымда бір от сөніп,
Ешкім көңіл айтпады тірек болып.
Таба алмадым тал түсте жарық күнді
Сыздайды да мұздайды сұм жүрегім,
Қаңылтырдай тот басқан тұнжыр өңім.
Тебінгідей шіріген төзімім-ай,
Тепсе үзілмес сен де бір шынжыр едің.
Өткен күнде белгі бар:
шапқан жерін ор қылар,
таңдайыңды сор қылар,
самайыңды бор қылар,
Қара жер хабар берсінші
Тартатын болса қойнына.
Жыланнан арқан өрсінші
Оралып қалсын мойныма.
Қорлықты мына кім көрген:
Алматы толы — үйсіздер.
Үйсіз де күйсіз жүргенмен
Ұрпақтың қамын үнсіз жер.
Қайғысыз болсаң — тұщынып,
Қара су іш те қана бер.
Қанатсыз көкке ұшырып,
Қайтарып алар қара жер.
Өртеніп кейде орасан
Өткен өмірді ойлайсың.
Өз кеудеңе қарасаң —
Төбелес шыққан тойдайсың.
Бүгінгі күнім мәңгі өлді!
Беу, бұған кімің мән берді?
Қағазға төнген шағымда
Қаламұшына қан келді.
Бүгін менің сарайым босап қалды,
Омбылап ем Медеуде қасат қарды.
Соқты менде тап-таза жүрек қана,
Сол жүрекке тағдырым қосақталды.
Сенісер дос қайда бар,
Сергелдеңде ойға алар?
Айтылған сөз — атқан оқ,
Басың оққа байланар.
Өмірді дұрыс сүрмей келіппін,
Жетекке түзу жүрмей келіппін,
Біріне жолай мінбей көліктің,
Өз желкенімді өзім үрлей беріппін, —
Ақыл тісі шықса да ақыл кірмей,
Ақылдыларға жақын жүрмей,
Бір дұшпанының атын білмей,
Ақымақ болған қайран басым,
Келсе де тағдырыммен ерегескім,
Толғатқан бұл жырларды мен емеспін!
Отыр ғой ой-жүйемді
Біреу билеп,
Дүлей ғасырмен сүрген ғұмырым ертектей,
долы қатынмен отасып келген еркектей,
етекте жүрдім
етімді итке жұлғызып,
Парасат, білім жағынан толысқандаймын,
Павел, мен бүгін өзіңдей орысқа айналдым.
Көгілдір көзді қыздарға қырғидай тиіп,
«Ой, морозды» айттым төрінде қоныс тойлардың.
Ботасы өлген ғасыр інген,
боздағанын көп көрдік,
күнәмізді жасырумен,
күнімізді өткердік;
Есуас заман,
Папуас тағдыр,
Есалаң болған есті өмір,
Ешкімге жаны ашымастан бір,
Азаттықты айта алмадық
Ақ найзаның ұшымен.
— Азатпыз! — деп айқайладық,
Абақтының ішінен.
Жүрегімді тырнап жатыр біреулер,
Көкірегімді қырнап жатыр біреулер.
Бауырымды, бүйрегімді суырып,
Ұрлап жатыр, жырғап жатыр біреулер.
- Ахмет Байтұрсынұлы
- Конфуций
- Ахмет Байтұрсынұлы
- Азамат Төре
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі