Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Қошқар болар қозының маңдайлары дөң келер,
Ілмектер: қошқар, етек, жең, аға
Аға болар жігіттің етек-жеңі кең келер.
Ас қадірін тоқ білмес,
Ілмектер: ас, тоқ, сау, қадір
Ауру қадірін сау білмес.
Мұртқа өкпелеп жүргенде сақал шықты.
Ілмектер: мұрт, өкпе, сақал
Сасыған ауыздан шіріген сөз шығар.
Ілмектер: сасық, ауыз, шірік, сөз
Өз бетін аямаған, кісі бетін шиедей қылар.
Ілмектер: бет
Көрмеген жердің ой-шұқыры көп.
Ілмектер: жер, ой, шұқыр
Қорықпас құдайдан да қорықпас.
Ілмектер: қорқықпас, қорықпау, құдай
Дерт батбандай кіреді, мысқылдап шығады.
Ілмектер: дерт
Досқа күлкі, дұшпанға таба қыла көрме.
Ілмектер: дос, дұшпан, күлкі
Көшсе көш қасындамыз,
Ілмектер: көш, от
Отырса от басындамыз.
Көзінің жасы көл болды.
Ілмектер: көз, жас, көз жасы, көл
Бай кісі бақырып бола ма?
Ілмектер: бай
Дәйексіздің дауы бітпес.
Ілмектер: дәйек, дау
Қағанағы қарқ, сағанағы сарық.
Ілмектер: қағанақ
Шаруаға сыйлы қоныс,
Ілмектер: шаруа, қоныс, мал
Малға жайлы қоныс.
Көктемгі жауын көп болса,
Ілмектер: көктем, жауын, шөп
Көкпек шөбі мол болар.
Кері аладан құла ала туады.
Ілмектер: ала, туу
Битке пышақ суырма.
Ілмектер: бит, пышақ
Әкім адал болмаса жұрт бұзылар,
Ілмектер: әділ, сауда, әкім, адал
Сауда адал болмаса нарық бұзалар.
Мінгені есек,
Ілмектер: есек, өсек, есеп
Айдағаны өсек,
Тұлабойы есеп.
Қыран шексіз көкте жүзеді,
Ілмектер: қыран, ер
Ер теңіз-ойда жүзеді.
Аққу айдын көлде жүзеді,
Ілмектер: аққу, айдын, көл, ару
Ару айдын көңілде жүзеді.
Есерсоқ батырдан, есті қорқақ артық.
Ілмектер: есерсоқ, батыр, қорқақ
Ақпа құлаққа айтқан сөз - құмға құйған судай,
Ілмектер: тыңдац, құлақ, су, гүл
Құйма құлаққа айтқан сөз - гүлге құйған судай.
Қисық ағашқа тез, қисық мінезге сын бар.
Ілмектер: ағаш, мінез, қисық
Мешкей қарын тояды,
Ілмектер: мешкей, нәпсі, қарын
Мешкей нәпсі тоймайды.
Сырты сұлуға айтқанша, іші сұлуға айт.
Ілмектер: сұлу
Дене дерті өзіңді, мінез дерті басқаны қинайды.
Ілмектер: дерт, мінез, дене
Қол - қысқа,
Ілмектер: қол, арман, ой, қысқа, ұзын
Ой - ұзын,
Арман - биік.
Тар пейілге - дүние тар,
Ілмектер: пейіл, дүние, лашық
Кең пейілге - лашық та кең.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі