Тарих – 12-бет

Керейт хандығы

02.10.2021

Керейт хандығы IX - XII ғасырларда Завхан, Тола, Селенгадан Шығыс Моңғол құмына дейінгі сайын даланы қоныс етіп, батысында Найман хандығы, солтүстігінде меркіттер, оңтүстігінде тат...

Толық оқу

Жалаңтөс баһадүр Сейітқұлұлы

01.10.2021

Жалаңтөс баһадүр Сейітқұлұлы (1576-1656) — қазақтың әйгілі батыры, аса көрнекті қолбасшы, Самарқанның әмірі. Туып өскен жері — Сырдарияның төменгі ағысы. Топырақ бұйырған жері — Са...

Толық оқу

Жасыбай Өмірұлы

01.10.2021

Жасыбай батыр (ХVІІІ ғасыр) — жоңғар басқыншыларына қарсы күрескен қазақтың әйгілі батыры. Шыққан тегі — Орта жүздің Арғын тайпасының Бәсентиін руынан. Әкесі Өмір от ауызды, орақ т...

Толық оқу

Жауғаш Қырбасұлы

01.10.2021

Жауғаш Қырбасұлы (1738-1787) — Абылай ханның белгілі мәмілегерлерінің бірі, атақты батыр, қолбасшы, өз дәуірінің көрнекті қайраткері. Шыққан тегі — Ұлы жүздің Дулат тайпасының Ботп...

Толық оқу

Жәңгір хан

01.10.2021

Жәңгір хан (1801-1845) — Бөкей Ордасының соңғы ханы, Әбілхайыр ханның шөбересі, Нұралы ханның немересі, Бөкей ханның ұлы. Генерал-майор, Шын аты — Жиһангер. 1815 жылы әкесі мұрагер...

Толық оқу

Жеті Жарғы

01.10.2021

Бізге түгел болмаса да келіп жеткен қазақ әдет-ғұрып құқығының ірі жинақтарының бірі — Тәуке ханның "Жеті Жарғы" заңы. Бірақ бізге бұл заң жинағының XIX ғасырда Г. Спасский мен А.И...

Толық оқу

Жошы хан

01.10.2021

Жошы хан (1187-1227 жж.) — моңғол шапқыншылығынан кейін Қыпшақ даласында құрылған жаңа мемлекет — Жошы ұлысының негізін қалаушы, атақты Шыңғыс ханның қоңырат қызы Бөрте бәйбішесіне...

Толық оқу

Жанкент

01.10.2021

Сырдарияның Арал теңізіне құяр тұсында ортағасырлық Жанкент қаласының орны сақталған. Жанкент «Жаңа қала» деген мағынаны білдіреді. Қала парсыша Дех-и-Нау, арабша әл-Қарият әл-Хади...

Толық оқу

Жәнібек хан

01.10.2021

Жәнібек (т.ж.б. - 1357 ж.) — Алтын Орда Ұлы хандарының бірі (1342 - 1357 жж.), Өзбек ханның кіші баласы. Жәнібек билік жүргізген алғашқы төрт жыл өте ауыр болды. Себебі осы кезде Қ...

Толық оқу

Жиренше шешен

01.10.2021

Жиренше шешен (т.-е.ж.б.) — Қазақ хандығын құрған Жәнібек хан (XV - XVI ff.) тұсында өмір сүрген атақты шешен.

Толық оқу

Жоңғар шапқыншылығы

01.10.2021

1635 жылы Батыс Монғолиядағы ойраттардың шорос, хошоут, дурвэд, хойт деген төрт тайпасы бірігіп, Жоңғар хандығын құрған. Бұл мемлекеттің негізін Батыр қонтайшы қалаған. Батырдан ке...

Толық оқу

Жошы хан кесенесі

01.10.2021

Қазақстан жерінде қайталанбас бітімді тарихи ескерткіштер өте көп. Соның ішінде тарихи тағдырымен, сәулеттік-көркемдік бітімімен айрықша көз тартатындардың бірі — Жошы хан күмбезі....

Толық оқу

Жүргенов Темірбек Қараұлы

01.10.2021

Жүргенов Темірбек Қараұлы(1898 - 1939) — мемлекет, қоғам және мәдениет қайраткері. Ол Қызылорда облысы Жалағаш ауданына қарасты Жаңаталап мекенінде дүниеге келген. 1913 жылы орыс-қ...

Толық оқу

Жанқожа Нұрмұхамедұлы

01.10.2021

Жанқожа Нұрмұхамедұлы (1774, қазіргі Қызылорда обл. Қазалы ауд. Арықбұлақ а. — 1860, Қызылқұм) — батыр. Сыр бойы қазақтарының Хиуа, Қоқан хандықтарының езгісіне және Ресей отаршыла...

Толық оқу

Жидебай Батыр

01.10.2021

Жидебай Батыр (1713-1812), белгілі батыр, әрі би, әрі шешен. Көріпкелдік касиеті болған. Аты аңызға айналып, артында «Сарыарқадай жер кайда, Жидебайдай ер кайда» деген сөз қалдырға...

Толық оқу

Жүсіп Баласағұн

01.10.2021

Жүсіп Баласағұн (XI ғ.) — аса көрнекті ақын, философ, адам жанын терең түсіне білген данышпан. Ол Карахандар мемлекетінің саяси және мәдени орталығы — Баласағүн қаласында дүниеге к...

Толық оқу

Еділ қаған Мыңзықұлы

30.09.2021

Еділ Мыңзықұлы (Аттила) қаған батыстағы Ғұн (сиуңну) империясының аты аңызға айналған әйгілі билеушісі, адамзат тарихында өзіндік орыны бар тарихи ірі тұлға. Оны Еуропа тарихшылары...

Толық оқу

Есет Көкіұлы

30.09.2021

Есет Көкіұлы (1667-1749) — қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы күресте есімі елге танылған әйгілі батырларының бірі. Шыққан тегі Кіші жүздің Жетіруының ішіндегі тама руынан....

Толық оқу

Дина Нұрпейісова

28.09.2021

Дина Нұрпейісова (1861-1955) 1861 жылы Батыс Қазақстан облысының Жаңақала ауданында туып-өскен. Халықтың күйші-композиторы, қазақ мәдениетінің көрнекті қайраткері. Әкесі белгілі до...

Толық оқу

Бақытжан Байқадамов

27.09.2021

Бақытжан Байқадамов 1917 жылы 24 наурызда Торай қаласында қазақ элитасының белгілі өкілі, аса білімді интеллигент Байқадам Қаралдиннің отбасында дүниеге келген.

Толық оқу

Балқаш мыс комбинаты

27.09.2021

«Балқаштүстіметалл» Өндірістік Бірлестігі (бұрынғы атауы Балқаш кен-металлургия комбинаты немесе БКМК) — Балқаш қаласындағы мыс балқытатын зауыт. Жылына зауытта 130-150 мың тонна т...

Толық оқу

Балқаш мысының бастауында

27.09.2021

Үлкен тұлғаларды ел өміріндегі үлкен оқиғаларға қатыстыра еске алатынымыз бар. Балқаш мыс балқыту комбинатының іске қосылуы біздің республикамыз үшін сондай оқиға болды. Сол оқиғағ...

Толық оқу

Батырлар есімімен аталатын жер-су аттары

27.09.2021

Қарасай. Жезқазған облысында «Қарасай» аталатын екі өзен бар. Біреуі Шет ауданының жерінде, басын Аккемер тауынан алып, Мұқыр өзеніне барып құяды. Ұзындығы — 79 шақырым. Екіншісі—Ж...

Толық оқу

Бауыржан Момышұлы

27.09.2021

Момышұлы Бауыржан (1910-1982) — екінші дүниежүзілік соғыстың даңқты жауынгері, халық қаһарманы, қазақтың көрнекті жазушысы. Туған жері Жамбыл облысының Жуалы ауданындағы Көлбастау ...

Толық оқу

Бейбарыс Сұлтан

27.09.2021

Жамақұлы Бейбарыс (1223-1277) — түркі әулеті Бахриден шыққан мамлюктердің Египетті билеген төртінші сұлтаны. Оны тарихи шығармаларда Бейбарыс, Бибарыс деп те атайды. Оның шыққан те...

Толық оқу

Бумын қаған

27.09.2021

Бумын қаған (? — 552 ж) — түркілердің өздері «Мәңгі ел» деп атаған әйгілі Бірінші Шығыс Түркі қағанатының негізін қалаушы тарихи ұлы тұлғалардың бірі. Оның алғаш тарихқа танылуы тү...

Толық оқу

Сарыбаев Болат

27.09.2021

Болат Сарыбаев (1927-1984) — музыкатанушы, өнертану кандидаты. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын қобыз класы бойынша бітірген, мұнан соң халық аспаптар кафедр...

Толық оқу

Бұқар жырау Қалқаманұлы

27.09.2021

Бұқар жырау Қалқаманұлы (1693-1787) — әйгілі жырау, Абылай ханның ақылшы-биі, абыз. Жұрт оны «Көмекей әулие» деп атаған. Сөйлегенде үнемі қара сөзбен емес, көмекейі бүлкілдеп, түйд...

Толық оқу

Бекет Мырзағұлұлы

27.09.2021

Бекет Мырзағұлұлы (Бекет ата) (1750-1813) — қазақтың әйгілі батыры, ағартушы, сәулетші. Халық әулие тұтқан.

Толық оқу

Бұрындық хан

27.09.2021

Бұрындық хан (1480-1511 ж.ж. билік құрған) Бұрындық хан — Керей ханның үш ұлының бірі. Бұрындықтың қашан дүниеге келгені белгісіз. Орта ғасырлардағы жазба деректердің үзік-үзік мәл...

Толық оқу