Жезқазғаның бас иіп тұр алдыңда
Кенге ораған жиырмасыншы ғасырды,
Ұран етіп ғылым туы – асылды;
Сүйікті ұлы – Жезқазғанның төрінде,
Сәтбаевқа жаңа ескерткіш ашылды.
Кенге ораған жиырмасыншы ғасырды,
Ұран етіп ғылым туы – асылды;
Сүйікті ұлы – Жезқазғанның төрінде,
Сәтбаевқа жаңа ескерткіш ашылды.
– Әй, бала!
Деме ағаның қарыс тілі,
Дем бергіш басылмайды соғыс сыры.
Таксиді шабуылдай шапшаң жүргіз,
«Айқаппен» туса қауышу,
Қалың ел, қарсы алалық.
Ол – өткенмен табысу,
Тұнып тұрған даналық.
Күлім қағып жарқ еткені ұнаған,
Домбырасын солақай қол бұраған.
Қырғын күйші болып кетті дирижер,
Дүлдүл саңлақ күй ортасын құраған.
Асыл жандар арсыздыққа көнбейді,
Тура сілтеп, алға алаңсыз өрлейді.
Ерлігімен ел мұңына сеп болып,
Салт-дәстүрмен ережеңді жөндейді.
Абайша айтсақ шатақ көп,
Жылпостар төрді бақпай ма?
Алдамаса атақ жоқ,
Сатпаса арың бақ қайда?!
Ассалаумағалейкум, көрікті өлкем!
Нұр төкті дербес елге күнің көркем.
Қарасай, Ағынтайдың кесенесі
Сарыарқа бір шетінде құрды желкен.
Құлагерше құлшындық жасымызда,
Дарындылар мол еді заты қызба.
Сәбит, Ғабит, Евнейлер қандай еді,
Кеше жүрген көш түзеп қасымызда.
Қартайдым, жұмысым көп, асығыспын,
Бітпей тұр ұзақ көші татымды істің.
Қыз-шабыт қызықтырып, жетелейді
Соңынан өлең деген асыл құстың.
Қазақта батыр да көп, ақын да көп,
Парасат қонған кемел ақыл да көп.
Көргенде Сағадатты алғашқы рет
Бірі деп ақсұңқардың мақұлдап ек.
Құлпыртса нәркес гүлді гүл,
Тірі жан қалай тамсанбас?
Қос бұлбұл – Күләш, Бибігүл,
«Гәкку» мен асыл «Гауһартас».
Арал кеуіп кетпесін... Арал кеуіп,
Марал кеміп кетпесін... марал кеміп.
Табиғатты қақсатқан оқ ұшқыны
Талмау жерден тиеді маған келіп.
О, адамзат! Прометей де тәңірің,
Тіршілікке от тарату – бай ырым.
Темір бұғау қыспағында жасады
Адамдарға қолдан келген қайырым.
Тұманбай!
Сен қазақтың «Тұмашысың»,
Алатау сілемінде құба шыңсың.
Туғанда жаңа өлеңің қуанамын,
Абайла, жүрек, абайла,
Асықсаң қапы қаларсың.
Жоқ болып тірек маңайда,
Өкініп естен танарсың.
Аңсаған туды сәтті сағаттарым,
Талай жыл күткен тапты тағат жаным.
Ішінде көп қаршыға көрінді ол
Қырандай еркін жайған қанаттарын.
Ақ тілекпен құттықтасып достарым,
Бүкіл елім қошеметке қосты ағын.
Сексен жасқа есен-аман жеткенде,
Есеп беру керектігін қостадым.
Қайда асығып барасың, қазағым-ау,
Артта қалды баяғы таза бұғау.
Ауыл жүдеп барады, ауыл құрып,
Бұл не қылған жазықсыз жаза мынау?
Жақсылыққа бастай берсін қадамым,
Сырғанай бер, сыр сарқылмас қаламым.
Күн мен түнді жалғастырып келемін,
Сол намыспен шарықтай бер, талабым.
Терең толғап, толассыз ағындадым,
Дауыл кешкен алмай тұр дамыл жаным.
Қара қылды қақ жарып, тік сілтесем,
Жамбыл ата, қолдасың аруағың!
Қамыққанда күймен жүрек жамаймын,
«Сарыарқада» жау жасқанар бар айбын.
Құрманғазы бабамызды дауылпаз
Дауыл-күйлер дарабозы санаймын.
Бір ауыз сөз қасіретті тыяды,
Бір ауыз сөз айықпас дерт жияды.
Бір ауыз сөз әлемге әйгі еткізсе,
Бір ауыз сөз жаманатқа қияды.
Махамбет десек, Мағжан келеді еске,
Тікелей тартып туған ер емес пе.
Шарт сынған бұлтқа жетіп найзағайдай,
Арыстан Айға шапқан келеді еске.
Ойлансам өмірге бір қарап,
Орнайды көңілге сыр ғажап.
Бұлттардай аспанда жылжыған,
Дүние барады сырғанап.
Түркі тектес елдердің Бас ақыны,
Мағжан десең,
Жоқ қазақ сасатыны.
Түркістан деп, Тұран деп «көкке жетті»
Шошыма, достым, шошыма,
Күш қосармын қатар кеп,
Исатайдың қосына
Ту тіккендей Махамбет.
О, заман-ай! Заман-ай!
Өттің бе бір қарамай?!
Көкірек жарған күй қозғап,
Қамықтым жас баладай.
Аңдасаң көптің мұқтажын,
Санама күнді терлеген.
Болашақ құтты қыс-жазын
Мұңым көп көксеп, зерлеген.
Қаракерей Қабанбай мінген Қубасты
Ардақтап айтқан тарихпен жаным сырласты.
Ай жарым суыт жүргенде жетер бабына,
Қубастай тұлпар қазақта қайтып тумас-ты.
Алматы – көлде аққудай әсем қала,
Бар қазақ басын иген көсем қала.
Атқан таң бір көруге аңсап жетсе,
Батқан күн қимай жылжыр бәсең ғана.
Кіші Мекке – Түркістаным, армысың!
Арнап келдік киелі іске жан құсын.
Абылай ханның жұлдыз етіп есімін,
Дербес елім салып жатыр бар күшін.
Қазақ – қызық халық...
Мінезін болсақ милаған,
«Сыйға – сый, сыраға – балын» тыймаған.
Келіспей кетсе келінімен өз ұлы,
Жыр әкелдім, қимас көңіл сырым бар,
Бөгде сөзбен айтылмайтын шыным бар.
Әуесқойдың әуесі емес жазғаным,
Беу, ағайын! Жан сырымды ұғыңдар.
Әлемнің құтты көшінде,
Қонғандай аққу Есілге.
Қанатын жайды Астана
Сарыарқа алтын төсінде.
Данышпан заңғарымсың асқарала,
Қанықты есіміңе жас бала да.
Дәл бүгін, Абай ата, тұрсың қарап
Есілде Елордасы Астанаға.
Тілім менің – ұлттық айқын дерегім,
Ұлтым бар деп бай тіліме сенемін.
Тілім менің – мәңгілік ел жаршысы,
Ұлтым, тілім – ортақ ұғым дер едім.
Астана, жаңа өмірдің айбынысың,
Ел үшін айқын үлгі барлық ісің.
Салғандай алтын ұя «Бәйтерекке»,
Самұрық боп құтты қанат жайды құсың.
Қыз-қала, қызық қала салтанатты,
Көркіне бар әлемді жалт қаратты.
Секілді құс патшасы елестейді,
Есілге қонған аққу ақ қанатты.
Көкшетау мен Алатаудың арасын,
Қара Ертіс пен Ақ Жайықтың жағасын
Жалғап жатқан, қараңдаршы, тәуелсіз
Қазағымның ұлан-байтақ даласын.
- Бенедикт Спиноза
- Ясунари Кавабата
- Мұстафа Шоқай
- Абай Құнанбайұлы
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі