Балқаш таңы
Көрдім Балқаш таң атқанда арайын,
Шолдым кербез Бектауата маңайын.
Шығыс жақтан көтеріліп алтын күн,
Жарық төгіп, ашты тойлы сарайын.
Көрдім Балқаш таң атқанда арайын,
Шолдым кербез Бектауата маңайын.
Шығыс жақтан көтеріліп алтын күн,
Жарық төгіп, ашты тойлы сарайын.
Аллаға шын ғашықтар пырақ мініп,
Шырқырар құштарлығын шырақ қылып.
Қожа Ахмет Иасауи
Жақсы ақынды жақтап өтер жамағат,
Дүбірімен Геркулестей зор күштің,
Шахтер қауым батырлармен тең түстің.
Асқар Алтай теңселгендей екпінмен,
Шашу шашты толқындары Ертістің.
Сарынға сырлас табындым,
Жалынға ыстық шалындым.
Ағынға ынтық бағындым,
Нұрғиса күйін сағындым.
Көріп ем талай жүйрік, жорғаны да,
Көш құрды абзал достар орманы да.
Солардың шар басында
Қуанамын
Жоғалды ескі жалғастар,
Өшірді тарих «өшпесті».
Тағдырлас, сырлас достарым
Секілді, сирек кездесті.
Биікте ақын болып самғасам да,
Әкім боп жердің бетін шарласам да,
Алдымда жайраң қағып қарсы алады
Өзіңдей жақсы інілер әрқашан да.
Ежелден есіміңе ғашық едім,
Баурады, Баянауыл, асыл лебің.
Қаныштың бұйра шашы секілденіп,
Бұрқырап жатыр орман, жасыл белің.
Рақымжан десе, нағыз рақымшыл жан,
Бауырмал, жат-жаранды жақынсынған.
Ақ жарқын, әзілге бай ақынжанды,
Кезі жоқ кеуде қағып батырсынған.
Тұнық көлге отырмын қармақ салып,
Несібемді қалуға қармап қалып.
Жаратыпты адамды тойымсыз ғып,
Жердің бетін өле ме жалмап барып…
«Құлдыр, құлдыр құлыншақ,
Құлыншақты мінде шап».
Қарғып саған мінемін,
Ұят сенен жығылсақ.
Тырналар қайтты, тыраулап.
Қара балам!
Анасы ертіп өтті ұшып далалардан.
Мойнын созып қарады туған жерге,
Бала келсе өмірге,
Дана келді дегейсің.
Ата-әже тойларын,
Ала келді дегейсің.
Кешкен қасірет өшпей бірге өтеді,
Көрген қызық ұмыт болып кетеді.
Жан жарасы іште жабық жатады,
Дауа бермей қуаныштар жетегі.
«Ғасырдың көркін құраған
Екі-үш қана роман», –
Депті Пушкин кезінде,
Сол ұғым әлі дін аман.
Сенен артық көрмедім сымбатты адам,
Ашық еді жанарың мұң батпаған.
Көгілдірі аққудың секілді едің
Көк толқынның құшағы құндақтаған.
Аралап Фазыл елін барғанымда,
Шарбақкөл көрдім ескі шарбағын да.
Көз тартты зор ақ қайың зират жақта,
Жайқалған жас қайыңдар жан-жағында.
Құтты болсын, Зайролла,
Жеткенің биік белеске.
Орта жас деген қақ жолға
Ту тіккен күнің емес пе!
Ақындық кеншілікпен тел табысқан,
Қос өнер – қос қанатым ел қонысқан.
Әрі жар, әрі сепшім, сен ортақсың
Менде бар қуат-жігер, ар-намысқа.
«Ауыл кеші көңілді» боп самғады,
Абай әнін Нұрғисалар жалғады.
Сол ән жинақ қазақ үшін басы ашық
Хайдоллаға ескерткіш боп қалғаны.
Ақтангерсің, Ескендір,
Әніңді қазақ жаттаған.
Сұлу саз болып көшкен нұр,
Бабалар рухын сақтаған.
Әншінің бәрі сұлу ақын үшін,
Сүйеді күміс көмей татымдысын.
Жырыма қанат байлап, әнге қосса,
Әлемде сол емес пе жақын кісім.
Қазақтың сәні – домбыра
Думанды тойын ашатын.
Қазақтың жаны – домбыра
Мұңы мен шерін басатын.
Кеншілердің қаласында үйімде
Үйреніп ем талай құтты үйірге.
Дәл қасында бүгін қатты тебірендім,
Тұрғандай боп баяғы жас күйімде.
Мұнаралы қарасам шахталарға,
Жонда жүрген ұқсайды ат-құнанға.
Әне біреу алыбын атан дерсің,
Кіріп кеткен өркеші ақ тұманға.
Асылдарды байқа, достым, іргеңде,
Адам, шіркін, барын сыйлай білген бе?
Қызылжардың қыран ұлын хас батыр
Кездестірдім Сыр бойында жүргенде.
Тағы да есеңгіреп қалдым да бір,
Жоқ жерде жылы шуақ жаудың ба нұр?
Күн түскен айдын көлдей мейірленіп,
Ай қабақ дидарың алдымда тұр.
Ұлытау барсаң ұлар бар,
Ұларға біздей құмар бар.
Ұмыту қиын болған соң,
Ұйқысыз досы жыр арнар.
«Мүдірмес жақ, сүрінбес тұяқ болмайды»,
Мен емес-ау, халқым айтқан ол жайлы.
Осал жерін мойындаған мықты ғой,
Тек ақымақ кемістігін қорғайды.
Сен өзгеден кербездеусің, сылқымсың,
Серпілсеңші, жүрегің бір бұлқынсын.
Сылап-сипап таба алмасам бабыңды,
Сезімі көп өз көңілім құлшынсын.
Ақын досым, қайғырма,
Айтпасақ мақтау жырыңа.
Күннен алған айдың да
Шәк келтірем нұрына.
- Али Акбар Деһхода
- Али Акбар Деһхода
- Али Акбар Деһхода
- Али Акбар Деһхода
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі