Киіз үй және оның жабдықтары туралы жұмбақтар
Бұл жинақта ұлттық тұрмысқа қатысты жұмбақтар ұсынылған. Киіз үй мен оның бөліктерін танып, мәдени білімді тереңдетуге болады.
Бассаң бір түймесін,
Есігі ашылған.
Керемет күймесі
Кісіні тасыған.Лифт
Алдында бір нәрсе әкеп берсе, тегі
Оңын сол, солын оң ғып көрсетеді.Айна
Өзі кірден арылмас,
Ізінен кір табылмас.Сыпырғыш
Жайсам жамшыдай,
Жисам қамшыдай.Шымылдық
Керемет бір ит бар,
Үй бағады үрмейді.
Аяғы жоқ жүрмейді,
Көмейіне тықсаң сөйлейді,
Тілін адам біледі.
Рұқсатсыз ол иттен
Адам үйге кірмейді.Құлып
Бір нәрсе өзі білік, іші қуыс,
Ол заттың сүйегі көп айқыш-ұйқыш.
Көзі бар жарқыраған төбесінде,
Жайса үлкен, жиналғанда бір-ақ уыс.Киіз үй
Ауп дедім,
Ептедім,
Септедім,
Қара жерді түптедім.Киіз үй
Аңырайған кең есік,
Кірмес бірақ жел есіп.
Терезе әйнек
Ішіне адам батпайды,
Затыңды аман сақтайды.Сандық
Бір нәрсе өзі биік, іші қуыс,
Ол заттың сүйегі бар айқыш-ұйқыш.
Көзі бар төбесінде жарқырайды,
Жайса үлкен, жиса бір-ақ уыс.Киіз үй
Желіні тас,
Тұяғы ағаш.Бесік
Төрт сирақты таған,
Төрден орын алған.
Қаншама дүние үстінде,
Күшіне қайран қалам.Жүк аяқ
Ұзынырақ бақаннан,
Жаңбырлы күні бата алған.
Киіз үйдің қажетті,
Бір мүлігі аталған.Тіреуіш
Үй тігерде керек,
Борандар да тірек.
Айыр тұмсық сұм заттың,
Кім айтады атын?!Бақан
Дөп-дөңгелек қос батпан,
Бірі айланып зыр қаққан.
Қарттардың ең керегін,
Дәннен үгіп беретін,
Бұл не айтшы зерегім ?!Қол диірмен
Отыз отырма, қырық қабырға,
Бәрін ұстап тұрған,
Ауыз омыртқа.Уық, кереге, шаңырақ
Есігім шығыста,
Кебежем сол жақта.
Төрім батыста,
Келінім оң жақта,
Отым ортада.
Келіп той,
Құрт-май, қымыз,
Қазы-қарта.Қазақ киіз үйі және оның орналасу бағыттары, ондағы меймандостық
Төрінде төртеу отыр төремін деп.
Көрпеміннің екеуі тұр,
Көтеріп төбе биді беремін деп.Төрдегі төртеу — жүкаяқтың сирағы, есікте жатқан – табалдырық, оның үстіндегі екі таяныш – таяныш көтеріп тұрған маңдайша, яғни есік ағаш
Жетпіс кемпір жер тесіп жатыр.Жайылған керегенің сағанақтары, яғни кереге аяқтары
Қырық найза буылған,
Бір қалпаққа сұғылған.Буылған уық және кигізілген уыққап
Жайсаң қабырға,
Жисаң қом етесің.
Жиылғанда киер екі кепесін.Кереге және жиылғанда керегенің басына кигізілетін кере қап
Дүниеде дөңгелек дәу, білесің бе?
Өзі аппақ жаулығы бар төбесінде.
Үш белбеу, бес киім, бір жапқышы бар,
Сансыз бау, ою-өрнек денесінде…
Сүйектері, жиһазы көзді тартқан,
Ішіне балалар-ау кіресің бе?!
Киіз үй, түндік, үш белбеуі – екі белдеу, бір басқұр, бес киімі – үш туырлық, екі үзік, бір жапқышы – киіз есік
Төрт таяққа керілді,
Әдемі үй боп көрінді.Шатыр
Жиегіне қағылар,
Әр есіктің қалы бар.
Ол болса қақпа да,
Ашылып-жабылар.Топса
Күзетем деп үйді,
Жұдырығын түйді.Құлып
Көмейлете інді,
Сүңгітіп ем тілді.
Темір кісен діні,
Кейін қарай шегінді.Кілт
Түбінен үзген,
Қатарлатып тізген,
Сүйрікті тұттым,
Таза ауа жұттым.Ши
Көк тіреп тұрған,
Көп таяқты буған.Басқұр
Дөңгелек үйдің,
Қара-шұбар жыланмен
Белін будым.Белдеу
Қабырғаның кең төрі,
Ажыратпай ұстап тұр,
Жұмыр болат шеңбері.Белдеу
Түріліп тұрар бір басы,
Бұрышсыз үйдің мұржасы.Түңлік
Ұшы екі айыр ақ таяқ.
Сүйеніп тұр жатпай-ақ.
Бақан
Тақиялы сүмбі тал тізбегі,
Ақ шапан жамылды жүн тегі.Үзік
Бір басы имек,
Бір басы үшкір сырық,
Қатар-қатар тұрып,
Күмбез сынды шеңберді,
Көкке тіктеп көтерді.Уық
Имек бүйір ұшының,
Бұйдасы бар.
Қырлы сүйір ұшының
Ұясы бар.Уық
Тұмсығын тесіп,
Жүннен бұйда есіп.
Қазыққа байладым.Уық
Көрсең,
Алып тор жолды парақтай,
Жайсаң,
Қатарлап сызған жолақтай.Кереге
Жетпіс екі найзаны,
Біріктіріп ұстап тұр,
Ата-бабаның қай жаны,
Ие болса оған — ұшпақ бір.Шаңырақ
Төбедегі көзінен,
Күн сәулесі түседі.
Бұрышы жоқ төрінен,
Самал еркін еседі.Киіз үй
Аяғы жер тіреп,
Таяғы көк тіреп тұр.Киіз үй
- Абдраманов Арсланбек
- Абдраманов Арсланбек
- Абдраманов Арсланбек
- Абдраманов Арсланбек
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі