ел аузынан — материалдар жинағы – 10-бет

Бердіқожа (І нұсқа)

16.08.2023

Шанышқылы Бердіқожа батырды бір дұшпаны өлтірейін деп жатқанда, айтты дейді:

Толық оқу

Толыбай

16.08.2023

Батыр Толыбай Жарасұлы туралы ел аузында аңыз-әңгімелер баршылық. Нақты дерек, осы уақытқа дейін бізге жеткен әңгімелерге сүйенсек, Толыбай Барақ батырмен араласып-құраласып, жорық...

Толық оқу

Қайың сауған жұт жылы

15.08.2023

Абақ керейдің ең өскен руы — жәнтекей дедік. Мұны «Үш жәнтекей» деп атайды. Сол үштің бірі — Сүйінбай (көк көз, сары кісі болғандықтан оны жұрт орыс деп атаған) бес балалы болған. ...

Толық оқу

Сатай батыр (І-нұсқа)

15.08.2023

Ымырт үйіріле бере ұзын бойлы, ақ сақалды, ірі денелі кісі бірнеше жолдасымен аттан түседі. Алдынан шыққан бәйбішесіне:

Толық оқу

Сатай батырдың алғашқы олжасы

14.08.2023

Бірде Сатай, Жәментік би, Бөлтірік атты бала үшеуі Дәулет деген байдың үйіне қонаққа барады. «Сатай батыр, қал-жағдайың қалай?» — деп Дәулет құрақ ұшыпты. Алдарына әкеліп сары қымы...

Толық оқу

Сатай батыр

14.08.2023

... Албан Хангелді батыр бастаған қазақ сарбаздарының қалмақтармен шабуылы кезінде Сатайдың ерлігі жайлы айтылыпты: «Былтырғы мамыр айында қалмақтармен қатты шайқастық қой, жау жағ...

Толық оқу

Боранбай батыр

13.08.2023

Боранбай батырдың бір ересен ерлігі Доланқара тауының етегінде өткен қырғын соғыста көрінеді. Жекпе-жекте жаудың бас батырын мерт қылып, қара құрымдай қаптай лап қойғалы тұрған жоң...

Толық оқу

Сеңкібайдың «Ақиық сұңқар» атануы

09.08.2023

Сеңкібайдың жас шағында Мойнақ би атасының қолында шәкірт боп жүрген кезі екен.

Толық оқу

Әйгілі Баян батыр туралы

09.08.2023

Қашқан торғауыттарды қудалау «Тылдағы жорық» деген атпен белгілі. Бұл жорықта халық сансыз көп болды, басқа батырлардың наразылығына қарамастан, хан тұрған орнынан қозғалмай, батыр...

Толық оқу

Қанжығалы Айтбай батыр мен Қаракерей Әлдебек батыр

09.08.2023

Абылай хан Қасым (Абылайдың қалмақ қызы әйелінен туған) деген баласын орнына хан сайлаймын деп Орта жүздің беделді билері мен батырларын ордасына жинайды. Сол жиынға Қанжығалы Айтб...

Толық оқу

Томаш батыр туралы

09.08.2023

Орта жүз қырғыздары (қазақтары) қара қырғыздарды шабады. Қырғыздар мұны біліп қойып, соғысқа дайын отырады. Қайсақтар (қазақтар) қашады, жау оларды Ілеге дейін қуып келеді. Қазақта...

Толық оқу

Елшібек батыр туралы

09.08.2023

Бірде қалмақтар бір үңгірге бекініп алыпты. Үңгірдің аузында сол уақытта атақты қорама қара қаруымен (қалмақтар онымен Ертіс асырып сайғақ атқан) мерген отырып алыпты. Бірнеше баты...

Толық оқу

Ораз туралы

09.08.2023

Қарашық шаһарында Жүсіпәлі, Зорасыбан деген ағайынды екі адам Түркістан маңайында болды дейді. Зорасыбаннан Абылайдың шешесі туады. Жүсіпәліден Ораз туады.

Толық оқу

Көкбөрі Керней Жарылғап батыр

09.08.2023

Байғозы бабамызға Жарылғап батыр жиен екен. Байғозы бабамыздың бір әйелі Жарылғаптың нағашы апасы болса керек. Байғозы жауға тигенде, үндемей тұтқиылдан килігеді екен. Жарылғап аюш...

Толық оқу

Жалаңтөс батыр

09.08.2023

Қазыбек бидің бес ұлының ортасында ерке өскен ақылды қызы Манқан Жалаңтөсті ұнатады. Қалмақ еліне барған сапарынан мінезіне қанық, батырды жақсы білетін Қазыбек би қызының теңін та...

Толық оқу

Шерубай батыр

09.08.2023

Шерубай Биболдыұлы он жеті-он сегіз жасынан бастап туған жерін қалмақ басқыншыларынан азат етуге қатысып, отанын қорғауға кіріседі. Ол бірде шаршап-шалдығып келе жатып, бір ақбоз ү...

Толық оқу

Нұрбай батыр

07.08.2023

Нұрбай атан түйедей ірі кісі болыпты. Денесіне сай күші де керемет болған көрінеді. Батыр атану үшін, дененің үлкендігі мен күштің молдығы, әрине, аздық етеді. Ең бастысы, ерлік жа...

Толық оқу

Берден батыр

07.08.2023

Жолбарыс, шошқа және басқа жыртқыш аңдар жаңа қонған ауылдың мал-жанына шаба беріпті. Қалың жұрт жолбарыстарды Үшарал жерінен Шу бойына қуып тастау үшін қамысты өртеуге кіріседі.

Толық оқу

Итеке батыр

07.08.2023

Итеке батыр бала кезінің өзінде-ақ ат құлағына ойнап, құралайды көзге атқан мерген болыпты, күреспен аты шығыпты. Көздері танадай от шашып тұрады екен. Осыдан ба қаймығып, бетіне ж...

Толық оқу

Түгел батыр

07.08.2023

Түгел батыр қатысқан бір соғыста жоңғарлардың быт-шыты шығып, жаудың мал-мүлкі олжаланып, адамдары тұтқынға түседі. Мол олжаның ішінде қалмақтың атақты бір бегінің бойжеткен сұлу қ...

Толық оқу

Саркөз бен Жәнібек

07.08.2023

«Ұлы жүз үйсін Саркөзге бағынады, Саркөз қатынға бағынады». Осынау мақалдың шығуына мына оқиға себепкер болған. Құба қалмақ заманы бір соғыста ұлы жүздің Саркөз батыры қалмақтың қа...

Толық оқу

Түлкібай батыр жайындағы аңыз-әңгіме

07.08.2023

ХVІІ-ХVІІІ ғасырларда бұл төңірек Қоқан ханының қоластында болған екен. Қоқан әкімдерінің бұйрығы бойынша сол жердің тұрғындары күн сайын салық ретінде бір қыз және бір түйе жоңышқ...

Толық оқу

Байғозы батыр

07.08.2023

Хантауындағы бекінген Үсен-Серен деген қалмақ қонтайшысының шапқыншылары Арқадағы қазақ ауылдарының адамдарын байлап, малдарын айдап әкетіп, маза бермейді. Сонсоң Байғозы батыр мен...

Толық оқу

Тарақты Байғозы батыр туралы

07.08.2023

Ресейден қашқан торғауыттарды қуалаған қырғыздар (қазақтар) ашық далада дамылдап, қазанға сүрленген жылқы етін асып, торсыққа құрт езіп, күні бойына нәр болатындай етіп таңғы астар...

Толық оқу