Қыс түсіпті
Қар жауып тұр қылаулап,
Ақ мақтадай қыр, аумақ.
Жұмсақ мамық көрпеге
Бала біткен жүр аунап.
Қар жауып тұр қылаулап,
Ақ мақтадай қыр, аумақ.
Жұмсақ мамық көрпеге
Бала біткен жүр аунап.
Жыр дастаным сақталар мұрағатта,
Көшіріп ал, бауырым, ұнап жатса.
Мұқағали емеспін – Аманжолмын,
Сенетін ақын ұлы ғаламатқа.
Мені мынау жалғанда
Түсінетін жан бар ма?
Жан дарағын жай ұрар,
Жаңа бүршік жарғанда.
Үмітіме ұяңдау сенім артам,
сенім артсам — кетердей кеңіп арқам.
Еріктен тыс сезіммен алабұртып,
«Жаным» дегім келеді сені, қалқам…
Кім жүр аңсау кешіп менше,
жүрек жиі шаншулы.
Наз үніңді есіткенше
тағат шіркін таусылды.
Сенің сыршыл мінезің мұз жібіткен,
шер тарқаттың шешіліп ізгі үмітпен.
Қызғанбай-ақ қой мені «Қырық қыздан»,—
мен өмірден дәл сендей қызды күткем.
Бір бұйырар несіп пе ең,
елестеттім бұрын кіл.
Көктембісің кешіккен, —
мұңлы гүлге — жырым нұр.
Сен айтқан толқыдым мен сөзге мүлдем,
адалдық ұқтым мұндай өзге кімнен?..
Жаралы жас жаныңның сырын сезіп,
қос мөлдір моншақ көрдім көздеріңнен…
— Таулар неге тым биік?
— Өскен шығар күн сүйіп.
— Күн қалайша шуақты?
— Жылу бар онда қуатты.
— О, алтын күн, көктегі,
Арманың болар көп тегі?
— Ең әуелгі арманым,
Өртенбей еш орманым,
Көктем өтіп, қарсы алдым Жазымды айқын,
кетеді ұшып қайрылмай қазым қай күн?..
Жай-күйімді несіне жасырайын, —
жүрегімде бір дерт бар жазылмайтын…
Арманның құсы самғаумен,
кеңейіп көңіл — көк аспан,
дуылдап өткен сол дәурен
есіңде шығар, Жарасқан!..
«Қадамыңа, — деші дос, — жыр гүлдегір!..»
Екі айналып келмейді бұл күнгі өмір…
Не айтар екен дегендей, құлақ түріп,
елеңдейді Еліне дүлдүл көңіл!..
Мен ерте, сен кештеу сәл туғаныңмен,
Жүрегім сені ойласам - тулар бірден.
Ақындық өмірім-ай, көңілім-ай
Сезімге ерік беріп уландым мен.
Кез келдің маған неге сен,
Мазалап кеттің, япыр-ау.
Толқындар туды ересен,
Кеудеме орнап Атырау!..
Тәттілігі татима тамсануға?
Кеттім екен арман боп қайсы аруда?
Мен қыздардың көзіне ғашық болдым,
Ғашық болып алдымен Ән салуға.
Басқаным ба аяғымды шалыс тым,
Мен кей қызбен "бойдақпын" деп таныстым.
Сағындырды ма екен, шіркін, білмедім
Сонау, сонау артта қалған алыс күн?..
Қанша қызбен кездестім?..
Есімде жоқ,
Шалқып өткен тал түс те, бесін де көп.
Жылдар өтіп кетсе де арада сан,
Бір сұрақ жүрген көптен ішімде:
жаным, сен маған өкпелісің бе?
Балқаймағым-ай. Бал дәуренімнің
қайта оралғандай көктемісің бе?
Керек, жаным, сезiмдердi жат қылмау,
сен, әйтеуiр, түгесiлмес таптың дау...
Қараша мен желтоқсанның арасы –
көз қарасың бұрынғыдан қатқылдау...
Сенi ойласам – тартады оң қабағым,
мәз боламын,
жүрсем де сорда қалың.
Сенi ойласам – елiкке түсетiн бiр
Сол жырларға... алып едiм кiлт кiмнен?..
Саған деген бар сырымды жұрт бiлген...
Онсыз да ауру жүрегiмдi жаралап,
сенiң жазған хатыңды оқып, жырттым мен...
Бiр жылылық бар ма едi күз демiнде?..
Ән кеттi ме тырнаның тiзбегiнде?..
Терек үнсiз тұнжырап қалған шақта
сен менi iздедiң бе?..
Ауылда өткен тойлар-ай, ауылда өткен:
ғажап еді ауылда қауым неткен!
Сол ортадан білмеймін кеткеннен бе,
көңілімнен жаумай жүр жауын көптен!
Кінәң бар қоятұғын, аға, қандай?
Келеді тұлпар атым тағаланбай,
келеді төгілген тер еленбестен,
келеді сенен алар бағаны алмай.
Қызыл алма, қызыл алма,
Бұтағында жайқалған.
Қыз көрсең де, сөз таппайсың,
Көзің соған байланған.
Қалады кейде қырсығып,
Жүреді біраз жұлқынып.
Тыным таппай, тынбайды,
Төңкеріп үйді тастайды.
Қоштаспаймын мен қаласаң да.
Артыңнан қалмаймын, қаламасаң да.
Тағдырды адам жасайды қолдан.
Жараспаймыз деп жарылма, қалқам.
Көзің көрсең — көңілімнің көкжиегі,
Жүзің сенің — жүрегімнің бір себебі.
Сенің есімің — үнсіздікте жаңғырып,
Сезімімнің тереңінде тұр себебі.
Қыр төсінде қырмызы
Еңбек еткен ұл — қызы.
Кеудесінде Кәмшаттың
Жарқырайды жұлдызы.
- Али Акбар Деһхода
- Али Акбар Деһхода
- Али Акбар Деһхода
- Али Акбар Деһхода
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі