Табиғат туралы жұмбақтар – 10-бет


Төңірегі тең көрініп,
Теген жатыр төңкеріліп,
Жас та сиған, кәрі сиған,
Астына оның бәрі сиған.

Аспан


Қол созсаң, ақ күміс
Алақаңға толады.
Ашып-жұмсаң, із-түссіз
Лезде жоқ болады?

Қар


Тастан-тасқа секiредi,
Қалқиып қос құлағы,
Ойын болып көкiрегi,
Аула оның тұрағы.

Лақ


Өртесең де ерiмейдi,
Не тот басып шiрiмейдi,
Өн бойына су сiңбейдi,
Ылғал тартып, iрiмейдi.

Тас


Қурап тұрған кеңiстiк,
Күн күйдiрер маңдайды.
Аптабы бар ең ыстық,
Кебiрсiтер таңдайды.

Шөл


Шөмiшi жоқ,
Теңiздi сапырады.
Кебiсi жоқ,
Егiндi жапырады.

Дауыл


Көрiнбейдi өзi,
Терезенi ұрады.
Айтатын жоқ сөзi,
Ысқырып тұрады,
Болмаса да аяқ-көзi,
Серуен де құрады.
Бұл не?

Боран


Бiр дүлей күш – қас пейiлдi.
Итередi кеудеңнен.
Алысайын десең,
Қолға түк те iлiктейдi.

Боран


Жердi тырнап,
Бұтаны ырғап.
Шөптi сипап,
Ұшады зырлап,
Жанын қинап,
Ұлиды зарлап.

Боран


Шөптi жапырып,
Құмды сапырып,
Қоқысты үйiрiп,
Әкеткен не шүйiрiп?

Құйын


Көрсең оның ағысын,
Таңғалтар таудың тағысын.
Бұрқап жатқан көк тасқын,
Үстiнен ырғыр жартастың,
Ырық бермес үйiрген
Толқыны асау шүйiлген.

Тау өзенi


Туған жердiң белбеуi,
Шұбатылып қалыпты.
Керемет-ау кернеуi,
Тасты тесiп, жарыпты.

Өзен


Бiрде былдыр-былдыр,
Сәбилердiң тiлiндей,
Бiрде сыңғыр-сыңғыр,
Қоңыраудың үнiндей,
Ән сап жатқан ерiнбей,
Бұл не?

Бұлақ


Сынаптай жылтырап,
Биiктен сырғиды,
Ән салып былдырап,
Iздейдi ылдиды.

Бұлақ


Бұйра жасап сан қилы,
Сұйық жазық шалқиды.

Теңiз


Қия шыңнан құлайды,
Тасты бұзып арыны.
Ақ жалданып тулайды,
Құлақ жарар сарыны.

Сарқырама


Аяғы жоқ, қолы жоқ,
Бiрақ тыныш тұрмайды.
Сақтамасаң – қорын тек,
Барша тiрлiк құрайды.

Су


Күннiң көзi түйiлдi,
Көкте бұлт үйiрiлдi.
Сұйық моншақ шашылып,
Жерге нәр боп құйылды.

Тамшы


Көктемде
Дүр сiлкiндi өзен ағынды.
Деп-демде
Шытынап шынысы
Төменге ағылды.

Сел


Қызыл құмда көл жатыр,
Шымылдықтай шайқалып.
Бұдан аумас ол тақыр,
Көлбейдi тек жайқалып,
Ұстай алмас қол батыр,
Желмен кетер найәалып.

Сағым


Еш тесiкке тұрмайды,
Ол жоқта жер құрғайды.

Су


Алдымда тұрды ақ түбiт,
Бiрақ ұстай алмадым,
Жүгiрiп барып аптығып.

Сағым


Аспан түйдi қабағын,
Сұр пердесiн кердi де,
Жапты жердiң танабын.

Тұман


Сұрғылт түтiн,
Бүркесе маңайды,
Адастырар талайды.

Тұман


Дауысыңды қайталап жырақта,
Айнытпай жеткiзер құлаққа.

Жаңғырық


Айтқаныңды айнытпай,
Қайталайды өзiңе
Тiл қатқанмен қаймықпай,
Көрiнбейдi көзiңе.

Жаңғырық


Жиегiне шатырдың
Судан шеге қатырдым.

Сүңгi


Мұхитта дәу бiр –
Қалқып тау тұр.

Айсберг


Мұхиттардың ортасында
Аппақ тау бар, түк өспейдi
Жер шарының картасында,
Оған еш шың теңеспейдi.

Айсберг


Жалтырайды сайда,
Сынбайтын айна.

Мұзойнақ


Қыста шыны боп қатады,
Жылыда су боп жатады.

Мұз


Суда қалқиды,
Жылыда балқиды.

Мұз


Қыс бойы бiз коньки тепкенде,
Айдынның мөп мөлдiр көгiлдiр
Тозбаған көрпесi,
Көктемде
Бiр күнде-ақ бой-бой боп сөгiлдi.

Мұз


Көлдiң бетi көк әйнек,
Сырғанауға, тым әйбет!

Мұз


Мүлгiп тұрған бақ тыныш,
Ораныпты ақ күмiс.

Қырау


Қолы мен қаламы жоқ,
Бiрақ сурет салады көп.

Аяз


Тек өзi көрiнбейдi,
Адамды тоңдырады
Ызғары дiрiлдетiп,
Есiңнен тандырады.

Аяз


Мөлдiреген жүзiмдi,
Ұстап едiм, езiлдi.

Шық


Қоймасын қыс ақтарып,
Жердi жапты ақ мамық.

Қар


Аспаннан ақ ұлпан борады,
Қырқаны сейсепке орады.

Қар

Жұмбақ бөлімдері мен түрлері

Жұмбақ жауабымен: балаларға, логикалық, қызықты және тақырыптық бөлімдер.