Табиғат туралы жұмбақтар – 4-бет


Ата-екем жерге пышағын шанышты.

Жаңбыр


Көтеріліп теңізден
Аспанға биік барамын.
Биіктен қайта түскенде
Өңі кірер даланың.

Жаңбыр


Қара таудың басында
Киік кетіп барады.
Қол-аяғы баурына
Тиіп кетіп барады.

Тұман


Көкке шықса бұлт,
Жерге түссе шаңыт.

Тұман


Аспандағы әсем белбеуді,
Алып белге буынсам.

Кемпірқосақ


Тау тарс етсе тағы үркер,
Таудағы елдің малы үркер.
Қырдағы жылқы үркер,
Жортып жүрген түлкі үркер.

Күннің күркіреуі


Сарайдағы сары айғыр,
Сарнап-сарнап кісінер.

Күннің күркіреуі


Мені ешкім көрмейді,
Дауысымды есітеді.

Күннің күркіреуі


Бір нәрсе етегі кең, найзасы бар,
Қосылған адамзатқа хайласы бар.
Мекені жерде емес, көлде емес,
Адамға әр уақытта пайдасы бар.

Найзағай


Айдаһар аузын ашса, арс етеді,
Гауһары жерге түссе, жарқ етеді.

Найзағай


Аспанда бір нәрсе бар жылмаңдайды,
Тау басында жүгіріп қылмаңдайды.
Жанына жан иесі жақын келсе,
Бақырып бассалуға тайынбайды.

Найзағай


Қырда қылыш жарқылдайды.

Найзағай


Көк көрпенің ішінде жарты нан жүр.

Бұлт арасындағы ай


Аспандағы көлеңке,
Жерге суын себеді.

Бұлт пен жаңбыр


Жардай дәулер соғысты,
Жарқ-жұрқ етіп оқ ұшты.

Бұлт пен найзағай


Бесірдегі бес бие,
Бесеуі де құлынды.
Құлындары торлы ала,
Құйрықтары сары ала.

Ала бұлт


Торғын көкте ағып құс,
Ағылып ұшып барады.
Айналасын қарайтып,
Күннің көзін жабады.

Бұлт


Бір нәрсе жердің бетін шыр айналған,
Мақұлық біз білмейтін қайда барған.
Арасын жер мен көктің мекен етіп,
Байлаусыз бір арада тұра алмаған.

Бұлт


Көк көрпенің мақтасы,
Әр жерде жүр бытырап.
Біріктіруге қол жетпес,
Болды-ау шіркін ысырап.

Бұлт


Қанатсыз құс жақын барады,
Көзінен жас тамып барады.

Бұлт


Бір кеме аспанда ұшқан, аяғы жоқ,
Қолына ұстап алған таяғы жоқ.
Күніне талай жерге кезіп кетер,
Не екен ол ешбір жерде саяғы жоқ.

Бұлт


Толқып-толқып судай ағып,
Ешбір жанды кетпес қағып.
Көз көрсе де қол ұстамас,
Жаратылған мұнша нағып?

Сағым


Бір нәрсе көруге бар, ұстауға жоқ,
Жаз көркі, көк шәлідей шымылдық боп.

Сағым


Алдымнан өтті бұлдырап,
Тұра қалдым жолына.
Ұстайын деп ойландым,
Ілінбеді қолыма.

Сағым


Үстінде шөлдің,
Толқыған көлмін.

Сағым


Кейде аққан судай,
Кейде қалың нудай.
Жақындасаң жоқ,
Алыстасаң бар.

Сағым


Көз алдымда көк теңіз.

Сағым


Алтын аяқ,
Жете алмадым,
Жалаң аяқ.

Сағым


Бір нәрсе көруге көп, ұстауға жоқ,
Жаздыгүні көп болар, қыстауға жоқ.
Тұрмайды бір мекенде қарауытып,
Қаншама жалынып, жалпайсаң жоқ.

Сағым


Қусам да жеткермеді, тұра қашты,
Барды да бұрыш қаптың аузын ашты.

Боран


Қолтықтан кірер қоңқайып,
Төрге шығар томпайып.

Боран


Қу талақай үйірілген,
Желден шүй кейірілген.

Құйын


Бір хайуан елге мәшһүр таңғажайып,
Жүреді кейде көп боп, кейде азайып.
Барлығы көпке мәлім болса-дағы,
Еш адам ұстай алмас ебін тауып.

Құйын


Жұмбағым жұтылды,
Ойға қарай құтылды.

Құйын


Өрге қарай құтылды,
Сырына келіп қосылса,
Өз-өзінен құтырды.

Құйын


Ашуланып бұртиды,
Аузы көпіріп құтырды.
Ашушаң ақымақ,
Кез келгенді ұшырады.

Құйын


Бір нәрсе жер мен көкті шарлап тұрған,
Дамылсыз бәйіт айтып зарлап тұрған.
Тамаша қылығына қарап тұрсам,
Арасын жер мен көктің барлап тұрған.

Жел


Бір нәрсеге қарап тұрсаң дүбірлейді,
Алыстан көзін салсаң күлімдейді,
Екпіні сонша қатты болса-дағы,
Ұстасаң қолыңызға білінбейді.

Жел


Алдымнан өтті бұлдырлап,
Тұра қалдым жолында.
Ұстайын деп ойладым,
Ілінбеді қолыма.

Жел


Құйрығы, екі мүйізі,
Түбінде шидің шықпаған.
Ту қоян жатыр тумаған,
Шыбықпен ұрсам, шықпаған,
Қарғыды тамнан соқпаған.

Жел

Жұмбақ бөлімдері мен түрлері

Жұмбақ жауабымен: балаларға, логикалық, қызықты және тақырыптық бөлімдер.