Жануарлар мен құстар туралы жұмбақтар – 2-бет
Тарағым бар –
Таранбаймын.
Орағым бар –
Ора алмаймын.
Сақалым бар, ал бірақ
Мен ақсақал бола алмаймын.
Ну орманда құйғытады,
Көтеріп ап қу бұтаны.
Жүргенде – байпаң,
Тұрғанда – маңғаз,
Кеудесі қайқаң,
Мен болам паң...
Ағаштың бүрін
Талшық қып жүрмін.
Қар астын үңгіп
Үй қылған...
Өмір бойы түренін
Өңгеріп ап жүреді.
Жерді жыртып күн ұзын
Түк сеппейді, қызығы.
Басы «е» де, соңы «к»,
Ортасында «с» мен «е».
Бәрін қоссаң бір көнпіс,
Көлік шығар кішкене.
Кішкенеңіз шаршамас,
Нағыз мықты міскене.
Байлаулы тұр сөреде,
Ол көлігім немене?
Жорықшыдай баяғы,
Таусылмайды аяңы.
Белі нәзік, қомақты –
Басы менен аяғы.
Басып өткен жеріне,
Өз иісін жаяды.
Қастығы жоқ кісіге,
Қол қоясың ісіне.
Көтеретін жүгі ауыр,
Таңғаласың күшіне.
Өте құмбыл жұмысқа,
Ол кәдімгі?
Болғанымен кішкене,
Нағыз пәле – міскене.
Талғамайтын күйіңді,
Бүлдіретін үйіңді.
Тұрақтамай көшеді,
Қаптың түбін теседі.
Мүлде тыныш тұрмайды,
Ас-тамақты ұрлайды.
Өзі сезгір «мыстан»,
Ол кәдімгі?
– Тойып алса тамаққа,
Жоламайды табаққа.
Жылы жерде жатады,
Тәтті ұйқыға батады.
Шалқасынан жатпайды,
Сезгірлігін сақтайды.
Тез парықтап иісті,
Тез сезеді дыбысты.
Жайшылықта ұстамды,
Бірақ, көрсе тышқанды
–Түрегелер ұшып,
Ол кәдімгі?
– Астыңғы ерні салпиған,
Үстіңгі ерні жалпиған.
Кере қарыс құлағы,
Оңай тозбас тұяғы.
Мандымайтын шабысы,
Мезі қылар дауысы.
Жерге аунаса күш алар,
Сүті арам, күші адал.
Жүгені жоқ басында,
Мінем десең қасыңда –
Тұрар арқасын төсеп,
Ол кәдімгі...
Қос құлағы делдиген,
Құйыршығы ербиген.
Үстінгі ерні жыртық,
Тұяқтары быртық.
Тостағандай көздері,
Жау көреді өзгені.
Қорқақтығы аян –
Ол кәдімгі?
Арқалаған инесі көп,
Киім тіге білмейді.
Әуре болма ұстаймын деп,
Инесімен түйрейді.
Шырша саясы – күркесі,
Өзі – орман еркесі.
Қарғып жүрер жан-жаққа
Өте құмар жаңғаққа.
Көп, көп ине,
Бір сабағы жоқ ине,
Іс тікпейді әрине.
Секең, секең етеді,
Орман – оның мекені.
Отырғанда шоқиып,
Құманға ұқсап кетеді.
Қорбаң, қорбаң етеді,
Орман – оның мекені.
Тәтті балға тойып ап,
Қыста ұйқыға кетеді.
Су жүрек қорқақ,
Сыбдырдан да қорқады.
Селтиіп екі құлағы,
Елеңдеп ылғи тұрады.
Құғақ жерде тұншығады,
Суға жүзсе құлпырады.
Тұла бойы сіңірлі,
Имек мойын өзі ірі.
Денелі де,өзі ірі,
Шөлге келер төзімді,
Іс тындырар бір өзі.
Сүп-сүйір қанатты,
Саусақтары керемет.
Қарағайлы орманда,
Жеміс-жидек қорегі,
Топ-топ болып өреді.
Сүп-сүйір қанатты,
Саусақтары керемет.
Жүні қалың, бағалы,
Терісін де алады.
Басы менен көзі үлкен,
Киім де болар жағалы.
Бақа-шаян қорегі,
Көп қой оның әлегі.
Мекені өзен, көл екен,
Пайдасы оның көп екен.
Мамық ,жұмсақ жүні де,
Естілмейді үні де.
Тез тестиді дыбысты,
Биікке ұшып, самғайды,
Түнде жемін улайды.
Құз-жартастастың қиясы,
Қол жетпесте ұясы.
Өзі сүйір қанатты,
Жанары ұшқын атты.
Топшысы сіңірлі келеді,
Бұл құсты кім біледі?
Балпаң-балпаң басады,
Кісі көрсе қашады.
Қанатымен су шашып,
Айналаны салқындатады.
Өзен-көлді жағалап,
Топ-топ болып жүреді.
Сирақтары сидиған,
Мойындары қылқиған.
Балапаны да, өзі де аппақ,
Оны кім біліп таппақ.
Адамға адал жүрегі,
Тынымсыз ұшып жүреді.
Жіңішке, ұзын қанатты,
Адамның досы санапты.
Қауырсыны қара ала,
Ұшып жүреді далада.
Талғамайды жемді де,
Зиянкес жәндіктерді жейді де,
Көп пайда келтіреді.
Қанатвы мен жотасы,
Қара қоңыр түсті.
Мекендейді қыратта,
Аң мен малдың,
Етін жейді бірақта.
Орман, тауларда,
Ұшып, заулайды.
Жемін түнде қаузайды,
Зиянкестерді аулайды.
Маңдайында төбелі,
Жәндік-оның қорегі.
Қауырсыны қап-қара,
Мекендейді далада,
Түрі оның қарала.
Жүзгіш құс атанған,
Аяғы қысқа, мойыны ұзын.
Тамағы-балық, шаяндар,
Қырмаңдар оны аяңдар.
Орман, түзді сағалап,
Жеміс-жидек асаған.
Зиянды жәндіктерді теріп жеп,
Қыруар пайда жасаған.
Қауырсыны қап-қатты,
Жұбымен қанат қақты.
Құз-жартаста ұясы,
Көзі сондай қырағы,
Өзі түздің қыраны.
Қасқырды да аулайды,
Қанаты да талмайды.
Ұясы қия-жартаста,
Өзі қыран марғасқа.
Түз тағысы қыраны,
Өте сақ, тым қырағы.
Өзі епті қайсар құс,
Ағаш басына ұя салған,
Орманды мекендеп қалған.
Тауда жүрген тарғыл аң,
Ол – қайратты ....
Секунды жоқ
«Тық-тық» еткен.
Есесіне
«Қыт-қыт» еткен.
Қанаты бар,
Сағаты бар.
Аузында ауы бар,
Суда жүзеді.
Балық сүзеді,
Бұл қандай құс?
Тауып ал!
Мирас қылған атадан
Баптап жылқы тел төлін,
Бабам қалай атаған
Аттың бұла «тентегін»?
- Бенедикт Спиноза
- Ясунари Кавабата
- Мұстафа Шоқай
- Абай Құнанбайұлы
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі