Нақыл сөздер, ұлағатты сөздер, мақал-мәтелдер, әзілдер – 568-бет
Азаппен келген даңқ – мәңгілік.
Ілмектер: мәңгілік, азап, даңқ Қадыр Мырза Әли
Ұлт болудың бір емес, бірнеше шарты бар. Соның ең басты және ең негізгі шарты – ұлттық тіл.
Ілмектер: ұлт, ұлттық тіл, тіл, шарт Қадыр Мырза Әли
Оқушы жастардың ең сенімді ұстазы, сыр жасырмай ашық айтатын адамы – мұғалім
Ілмектер: ұстаз, оқушы, шәкірт, ұстаз туралы нақыл сөздер Ғабит Мүсірепов
Өзінің ұстазынан асып түсуге талпынбаған шәкірт-бейшара.
Ілмектер: ұстаз, шәкірт, ұстаз туралы нақыл сөздер Леонардо да Винчи
Егер мұғалім өн бойына, өз ісіне, шәкіртіне деген сүйіспеншілікті жинақтаса, ол – нағыз ұстаз.
Ілмектер: ұстаз, Мұғалім, шәкірт, ұстаз туралы нақыл сөздер Лев Толстой
Егер мұғалім өз бойына іс пен шәкірттеріне деген сүйіспеншілікті біріктірген болса, ол – кемел ұстаз.
Ілмектер: ұстаз, шәкірт, ұстаз туралы нақыл сөздер Константин Ушинский
Ұстаз… жаратылысынан өзіне айтылғанның бәрін жете түсінген, көрген, естіген және аңғарған нәрселердің бәрін жадында жақсы сақтайтын, ешнәрсені ұмытпайтын… алғыр да аңғарымпаз ақыл иесі…, мейлінше шешен, өнер-білімге құштар, аса қанағатшыл жаны асқақ және ар-намысын ардақтайтын, жақындарына да, жат адамдарына да әділ…, жұрттың бәріне… жақсылық пен ізгілік көрсетіп…қорқыныш пен жасқану дегенді білмейтін батыл, ержүрек болуы керек.
Ілмектер: ұстаз, Мұғалім, үйрету, ұстаз туралы нақыл сөздер Әл – Фараби
Мұғалім ісі сырттай қарапайым болғанмен – тарихтағы ең ұлы істің бірі
Ілмектер: ұстаз, ұстаздық қызмет, ұстаз туралы нақыл сөздер Константин Ушинский
Ұстазыңды атаңнан да әзіз тұт
Ілмектер: ұстаз, ұстаз туралы нақыл сөздер
Мұғалім - зор тұлға, ол күннің құдіретті сәулесі іспетті.
Ілмектер: ұстаз, мұғалім, ұстаз туралы нақыл сөздер Константин Ушинский
Нашар ұстаз шындықты қайталайды, жақсы ұстаз сол шындықты іздеп, табуға үйретеді.
Ілмектер: ұстаз, ұстаз туралы нақыл сөздер Адольф Дистервег
Еңбек шыққан жерден төзім де шығады.
Ілмектер: еңбек, төзім, сабыр Мұхтар Әуезов
Жігіт қадірі өнерімен өлшенер.
Ілмектер: жігіт, қадір, жігіттік Мұхтар Әуезов
Бір кісі дәрігерге барып:
Ілмектер: әйел, котлет, дәрігер, күйеу, керең
- Дәрігер мырза, әйелімнің құлағы естімей қалған сияқты, не істеуге болады?- дейді.
- Үйге барғанда әйеліңіздің артында, біраз ұзағырақта тұрып, орташа дауыспен оған сұрақ қойыңыз. Егер сізді естімесе жақынырақ барып сол сұрағыңызды тағы қайталаңыз. Қандай қашықтықта еститінін анықтайық, соған қарай бір ем қарастырамыз.
Әлгі кісі үйіне қайтады. Асхананың есігінде тұрып орташа дауыспен:
- Жаным, кешкі асқа қандай тамақ жейміз?- дейді.
Әйелі жауап бермейді. Ол жақынырақ келіп тағы да сұрайды:
- Жаным-ау, кешкі асқа қандай тамақ жейміз?
Әйелі тағы да жауап бермейді. Ол жанына келіп тағы:
- Бүгін кешкіге қандай тамақ?
Әйелі:
- Үшінші рет айтып тұрмын ғой саған, котлет!.. ))
Ерлі-зайыптылар демалысында палатка, керек жарақтарын алып табиғатқа шығады. Демалыстарының екінші күні кешкісін жақсылап тамақтанып ұйқыға батады. Бірнеше сағаттан кейін әйелі күйеуін оятады. Күйеуі ұйқысын бөлгеніне ренжігендей болып “Не болды, неге ояттың?” деп сұрайды. Әйелі үрейлі дауыспен:
Ілмектер: Ерлі-зайыптылар, палатка, демалыс, күйеу, әйел
- “Жоғарыға қарашы, не көріп тұрсың?” деп сұрайды.
Күйеуі аспанға бір қарап жауап береді:
- Осыған бола ояттың ба мені? Ал қарадым, миллиондаған жұлдыздарды көріп тұрмын.
- Жарайды бұлар саған нені көрсетіп тұр?
Әбден ұйқысы ашылған күйеуі кішкене ойланып тұрып былай жауап береді:
- Теологиялық жағынан қарағанда Құдайдың құдіретін және өз әлсіздігімді көріп тұрмын. Философиялық тұрғыдан қарағанда аспанның шексіздігін және оның алдында өзімнің түкке тұрғысыз екенімді көріп тұрмын. Астрономиялық жағынан галактикалардың, жұлдыздардың, планеталардың бар екенін көрдім. Ал жұлдыздардың орналасуына қарап арыстан шоқжұлдызына кіргенімізді және сағаттың түнгі 3 болғанын көріп тұрмын. Метеорологиялық тұрғыдан да ертең күннің ашық болатынын көріп тұрмын. Түннің ортасында неге сұрадың бұларды? Жарайды, ал енді сен айтшы, бұл саған нені көрсетіп тұр?
- Маған палаткамызды ұрлап кеткенін көрсетіп тұр...
Қожанасырдың қолында өте әдемі жүзікті көрген саудагер досы Қожанасырға былай депті:
Ілмектер: Қожанасыр, жүзік, дос
- Қожеке екеуміз бұрыннан доспыз. Жақында қажылыққа барамын, сізді қатты сағынатын боламын. Сондықтан жүзігіңізді маған сыйға берсеңіз, сізді сағынған кезімде жүзікке қарап сізді көргендей болар едім.
- Мен де сізді сағынатынға ұқсаймын. Ең дұрысы жүзік өзімде қалсын. Жүзікке қараған кезімде, досым сұрағанда бермеп едім деп сізді еске алып
Медициналық тексеру кезінде жас жігіт әскерге жарамсыз болу мақсатымен көз дәрігеріне кіреді. Дәрігер тақтайшадағы әріптерді көрсетіп сұрайды:
Ілмектер: тексеру, жігіт, дәрігер, Әскер, Шәріп
- Мынау қандай әріп?
- Қай әріп?
- Мына тақтайшадағы әріптерді айтып тұрмын, көрмей тұрсың ба?
- Қандай тақтайша?
- Міне мына қабырғадағы ілулі тақтайша.
- Ол жерде қабырға бар ма не?
Ақыры әскерге жарамсыз болып шығады. Сол күні кешке әлгі жігіт кинотеатрға барады. Кино бітіп жарықтардың қосылуымен жанына қараса, күндіз өзінің әлгі қабылдауында болған дәрігерді көріп қалмай ма?! Дәрігер де оны танып қояды. Дәрігер енді сөйлей бастағанда, жігіт бірінші болып дәрігерден сұрайды:
- Кешіресіз ағай, қателесіп мінбеген сияқты едім ғой, бұл Айнабұлаққа баратын автобус емес па?
Шалмен кемпірдің жаңа түскен келіні есік алдын сыпырмайды екен. Шалмен кемпір өзара келісіп екеуміз таласайық сен “мен сыпырамын” де, мен “жоқ мен сыпырамын” дейін мүмкін келін ұялғаннан мен сыпырамын дейтін шығар депті. Сөйтіп шалмен кемпір сыпырғыны алып таласа бастапты. Мұны көрген келіні келіп “не болды неге таласып жатырсыздар, бір күн сіз сыпырыңыз, бір күн енем сыпырсын” деген екен.
Ілмектер: келін, шал, кемпір, мен, сен
Жігіт кішкентай баланың кәмпит жеп отырғанына қарап отыр. Бала оншақты кәмпит жегеннен кейін, жігіт шыдамай:
Ілмектер: бала, жігіт, денсаулық, ұзақ өмір
-Балам, көп кәмпит жеудің денсаулыққа зиян екенін білетін шығарсың?
Кішкентай бала:
-Ал, менің атам 105-ке дейін өмір сүріпті.
-Ол да көп кәмпит жеген бә?
-Жоқ, ол біреудің ісіне араласпайтын...)
-Көлік сатып алғалы өміріңде қандай өзгеріс болды?
Ілмектер: көлік, өзгеріс
-Жолдан абайлап өте бастадым.
Тіршілікте адам баласы нелер күйге түспек: бейнет шекпек, рахат таппақ, өкінбек, үміт етпек, адаспақ, түзелмек, талай ажалға басын да байламақ, талай соққы да жемек
Ілмектер: адам, ажал, тіршілік, үміт, соққы, өкінбек, үміт етпек, адаспақ, түзелмек Жүсіпбек Аймауытов
Ақылсыз шынға сенбей, жоққа сенбек.
Ілмектер: ақыл, сену, жоқ, Шын Абай Құнанбайұлы
Тоқ адам асты таңдап ішеді,
Ілмектер: тоқ, аш, адам, ас Жүсіп Баласағұни
Аш адам тамағынан өткенді ішеді.
Даңқ кiмнiң күлiп тұрса басында,
Ілмектер: даңқ, сатқындық Мұхтар Шаханов
Сатқындық та бұғып жүрмек қасында
Заңнан ақылды болудың қажеті жоқ
Ілмектер: заң Платон
Тарих рақымсыз. Ол – ғұламаны да, бiлгiрдi де, өнер иесiн де, хандар мен патшаларды да аямайды. Ол өз заңына қарсы келгендердiң бәрiн езiп-жаншып жүре бередi. Тарих заңдары керi қайтуды бiлмейдi және оны жаратпайды.
Ілмектер: заң, патша, өмір Мұстафа Шоқай
Соғыстың заңы – өте қатал заң.
Ілмектер: соғыс Бауыржан Момышұлы
Үміт өрге тартады, үмітсіздік көрге тартады.
Ілмектер: үміт Бауыржан Момышұлы
Туғанына бұрғаны —
Ілмектер: би, уақыт, дәуір
Биді құдай ұрғаны.
Әулекі би
Ілмектер: уақыт, дәуір, би
Ат үстінен билік айтар.
- Бенедикт Спиноза
- Ясунари Кавабата
- Мұстафа Шоқай
- Абай Құнанбайұлы
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі