Балаларға арналған жұмбақтар - әр бүлдіршіннің дамуының ажырамас элементі. Дәл осы кішкентай және көңілді өлеңдер баланың логикалық ойлау қабілеті мен зейінін дамытуға көмектеседі. Көптеген жылдар бойы белсенді шығармашылық қызмет барысында Мұзафар Әлімбаев көптеген өлеңдер жазды. Біз сізге олардың кейбірімен танысуды ұсынамыз. (жауаптары төменде)
──────── 2 ────────
Көлігі жоқ – көшеді,
Өзін кезбе деседі
──────── 3 ────────
Жіппен келеді,
Үзсең сөнеді
──────── 4 ────────
Жүз төрт түйме,
Он бір ине
──────── 5 ────────
Жауып алсам қақпамды,
Орнатамын ақпанды.
Ашық қойсам қақпамды,
Дей бер шілде боп қалды
──────── 6 ────────
Аузы бар, ішіп-жемейді,
Алайда жұртқа «же!» дейді
──────── 7 ────────
Өзі кірден арылмас,
Ізінен кір табылмас
──────── 8 ────────
Денесі жоқ, тілі жоқ,
Қайталайтын үні көп
──────── 9 ────────
Қаласы бар, үйі жоқ,
Өзені бар, суы жоқ.
Орманы бар, бүрі жоқ,
Бақшасы бар, гүлі жоқ
──────── 10 ────────
Қос құлақ тұтас біткен тым көрікті,
Айрылмай бір-бірінен күн көріпті.
Біреуі тыңдап, бірі сөйлейді екен,
Құлақтың тіл қатқанын кім көріпті?!
──────── 11 ────────
Екеуі басып тұрар,
Екеуі қашып тұрар
──────── 12 ────────
Арқаным бар тым ұзын,
Ала алмайсың бір үзім
──────── 13 ────────
Жүргізуші қыз:
Су ішінде өскен тау,
Су бетінде көшкен тау
──────── 29 ────────
Тырау-тырау тырналар,
Тау басына жорғалар.
Еті арам, сорпасы адал
──────── 30 ────────
Қолы бар, саусағы жоқ,
Мойны бар, басы жоқ
──────── 31 ────────
Ұзын мойны,
Екі ішек,
Қатар-қатар тепкішек.
Басып көрсең бір-бірлеп,
Үн шығады күмбірлеп
──────── 32 ────────
Көтеріліп теңізден,
Аспанға биік барамын.
Өрінен мен түскенде,
Өңі кірер даланың
──────── 33 ────────
Таңмен көзін ашады,
Әлемге нұрын шашады
──────── 34 ────────
Бір нәрсе жоғарыда от жағып тұр,
Дабылдап дабылын ол қағып тұр
──────── 35 ────────
Жаңбыр жауып басылды,
Аспан шайдай ашылды.
Қызыл, сары, жасылды,
Көкте бір зат асылды
──────── 36 ────────
Терезені өрнектеп,
Әдемі сурет салыпты.
Кім екенін табайық,
Көрінбей кетіп қалыпты
──────── 37 ────────
Сумен кірді ашады,
Өзі судан қашады
──────── 38 ────────
Әдемі түнде,
Мен жүрсем, жүреді бірге
──────── 39 ────────
Аяғы жоқ, жүреді,
Сылқ-сылқ күледі
──────── 40 ────────
Қыстай жегіп қос атты,
Көктем шыға босаттым
──────── 41 ────────
Шіркіннің өзіне обал-ақ,
Жүреді аяқта домалап
──────── 42 ────────
Үрлесең жеп-жеңіл,
Елпілдеп кетеді.
Ұшырсаң, көк-теңбіл,
Бұлтқа да жетеді
──────── 43 ────────
Қарап тұрсаң өзіңе,
Сурет түсер көзіңе.
Ол суретің ұқсайды,
Тура сенің өзіңе
──────── 44 ────────
Үш көзді батыр
Жолды аңдып жатыр
──────── 45 ────────
Көреді бәрін өзгенің,
Көрмейді бірақ өздерін
──────── 46 ────────
Керек санды тересің,
Елге сәлем бересің
──────── 47 ────────
Тәтті көрсе бас салар,
Айнымайды баладан
──────── 48 ────────
Далада жүр шапқылап,
Керемет бір саққұлақ
──────── 49 ────────
Түрі – жылқы бейнесі,
Жолақ-жолақ жейдесі
──────── 50 ────────
Аяғы бар, басы бар,
Арқасында тасы бар
──────── 51 ────────
Орманда оның тұрағы,
Тоқ-тоқ етіп тұрады
──────── 52 ────────
Басында үшкір істігі бар,
Өзіне лайықтап тон пішкен,
Секіріп тастан түскен
──────── 53 ────────
Бұл не қылған ер еді?
Қандай мықты жүрегі.
Бір ұрттам су татпастан,
Мың шақырым жүреді
──────── 54 ────────
Екі найзасы бар,
Екі айнасы бар.
Төрт аяғы бар,
Бір таяғы бар
──────── 1 ────────
«Ш»-дан бастап жазғанда,
Шай қайнатып аласың,
«Ш»-ны орнынан алғанда,
Терезеге саласың
──────── 2 ────────
«К»-ден бастап оқысаң,
Құс атауы, қарашы!
«Е»-ден бастап оқысаң,
Жалқау бала бағасы
──────── 3 ────────
Егер «И»-ден бастасаң,
Хайуанаттың түрімен.
«И»-ді алып тастасаң,
Әріптердің бірімін
──────── 4 ────────
Оңға қарай оқысаң да – бір халық,
Солға қарай оқысаң да – бір халық.
Бір буыным – құс,
Бір буыным – түс
──────── 5 ────────
«К»-деп егер бастасаң,
Шомыласың суына
«Т»-дан егер бастасаң,
Төрт түліктің баласы
«Ш»-дан егер бастасаң,
Жазда аунайсың құмына
«С»-дан егер бастасаң,
Ақ қайыңнан аласың
──────── 6 ────────
Сөз басында «Б» болса,
Бас киімің боламын.
Сөз басында «Ө» болса,
Жазда пісіп соламын
──────── 7 ────────
Егер «М»-ден бастасаң,
Тағамның бір түрімін.
«М»-ны алып тастасаң,
Түнгі аспанның нұрымын
──────── 8 ────────
Егер «С»-дан бастасаң,
Бір баласы қазақтың.
«С»-ны алып тастасаң,
Ең тәуірі ол, тамақтың
──────── 9 ────────
«Ж»-дан бастасаң,
Жыл мезгілі болады.
«Қ»-дан бастасаң,
Құсқа айнала қалады
──────── 10 ────────
«К»-дан егер бастасаң
Түндей қара бір түспін.
«Ш»-дан егер бастасаң
Ернеуі кең ыдыспын
──────── 11 ────────
Алғашқы буыны – құс,
Соңғы қос әрпі – түс.
Екеуін қосып жіберсең,
Көл жағалап тік өсем
──────── 12 ────────
«Ү» тұрса қызып табаны,
Қыртысты жазып тегістер,
«Ү» түсіп қалса жаманы,
Құлама болар тегіс жер
──────── 13 ────────
Майысқақпын, нәзікпін,
Садақ болып иілем.
Соңғы әріп «Н» болса,
Қоқыстарға үйілем
«Әлемдегі ең қиын логикалық жұмбақ» — 1992 жылы америкалық философ және логик Джордж Булос ұсынған есеп.
Шарты:
A, B және C деген үш құдай бар. Олар:
біреуі — шындық құдайы (әрқашан шын айтады),
біреуі — өтірік құдайы (әрқашан өтірік айтады),
біреуі — кездейсоқ құдай (кейде шын, кейде өтірік айтады).
Қайсысы қайсы екені белгісіз.
Сіз олардың кім екенін анықтауыңыз керек.
Ережелер:
Сіз тек 3 сұрақ қоя аласыз.
Әр сұраққа жауап тек «иә» немесе «жоқ» болады.
Сұрақты бір құдайға қоюға болады (біреуіне бірнеше рет қоюға да болады).
Құдайлар сіздің тіліңізді түсінеді, бірақ жауапты өз тілінде береді:
олар тек «da» және «ja» дейді
бірақ қайсысы «иә», қайсысы «жоқ» екенін білмейсіз
Кездейсоқ құдай жауапты монета лақтыру арқылы анықтайды:
«басы» түссе — шын айтады
«қыры» түссе — өтірік айтады
Мағынасыз немесе екіұшты сұрақ қоюға болмайды
Шешім идеясы (қысқаша түсінік):
Негізгі әдіс — сұрақты былай құру:
«Егер мен саған Q сұрағын қойсам, сен ‘ja’ деп жауап берер ме едің?»
Бұл әдіс арқылы:
«ja» → шын жауап «иә»
«da» → шын жауап «жоқ»
(яғни, тіл мәселесін және өтірік/шындық айырмасын айналып өтеді)
Қадамдар:
1-сұрақ:
B құдайдан сұра:
«Егер мен сенен “A — кездейсоқ құдай ма?” деп сұрасам, сен ‘ja’ дер ме едің?»
Нәтижесі:
Осы арқылы сен кездейсоқ емес құдайды (A немесе C) анықтайсың
2-сұрақ:
Кездейсоқ емес құдайға сұра:
«Егер мен сенен “Сен өтірік құдайсың ба?” деп сұрасам, ‘ja’ дер ме едің?»
Нәтижесі:
«ja» → ол өтірік құдай
«da» → ол шындық құдай
3-сұрақ:
Сол құдайға тағы сұра:
«Егер мен сенен “B — кездейсоқ құдай ма?” деп сұрасам, ‘ja’ дер ме едің?»
Нәтижесі:
«ja» → B — кездейсоқ
«da» → қалған үшінші құдай — кездейсоқ
Соңында:
Үшінші құдай автоматты түрде анықталады (шығарып тастау әдісімен).
Қысқа қорытынды:
Бұл есептің қиындығы —
тіл белгісіз
біреуі өтірік айтады
біреуі кездейсоқ жауап береді
Сондықтан сұрақты логикалық “айналма” түрде қою — негізгі кілт.
- Абдраманов Арсланбек
- Абдраманов Арсланбек
- Абдраманов Арсланбек
- Абдраманов Арсланбек
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі