Жануарлар мен құстар туралы жұмбақтар – 7-бет
Төлебайдың баласы төбелесіп келеді,
Егізбайдың өгей ұлы ерегесіп келеді.
Екеуі қарауыл қарайды,
Біреуі шөпшек тереді.
Тасқа тисе кетілмейді,
Суға тисе ерімейді.
Кішкене ғана тостаған,
Көтеріп қана тастаған.
Ана таумен мына тау соғысып келеді.
Екеуі елеңдеп келеді,
Төртеуі төбелесіп келеді.
Отырдым мұнан барып оймауылға,
Ілінді екі аяғым байлаулыға.
Қолыма екі қайыс ұстап алып,
Жүргіздім қайда барсам айдауыма.
Төрт түп тұт мәуітімен кесіледі,
Үстіне мінген адам есіреді.
Құрдасым, тапқын мұны ойлы көзбен,
Ойласаң тереңірек шешіледі.
Қоян жақты, тақыр жонды,
Төрт тұяқ, екі аяқты, екі қолды.
Салпы ерін, өзі жүйрік,
Кең омырау, жуан құйрық.
Түбірлі төртеу,
Түймемен бесеу,
Ерубай екеу,
Мамық жалғыз.
Екі төлдің атынан
Бір төлдің аты шығады.
Мамам маң басып барады,
Күлшесі қалып барады.
Төрт лаулау,
Екі дің-дің,
Бір шібжің.
Шашылды маржан,
Бағасы арзан.
Бір тауығым бар,
Жұмыртқасы көп,
Көп те болса жарылмайды.
Жоғарыдан көп тас домалайды,
Кезектесіп бірін-бірі қуалайды.
Таудан тас домалайды,
Тас бұршақтай сабалайды.
Төсек астында төрт күлше.
Төрт кісі төсек сал дейді,
Екі кісі қарауыл қарайды,
Үлкен әйел есік аш дейді,
Кіші әйел төмпештейді.
Дүбір-дүбір төртеу,
Есенгелді екеу.
Жағалбайлы жалғыз,
Оның таңы қарбыз.
Екі кісі қарауыл қарайды,
Бір кісі шөпшек тереді.
Екеуі қарауыл қарап тұр
Төртеуі ұйықтап жатыр,
Біреуі қамыр басып тұр.
Екі ауылдың баласы еңбектеп келеді,
Төрт ауылдың баласы төбелесіп келеді,
Бір ауылдың баласы шөпшек теріп келеді.
Бір тақыт бар дүниеде әркім білер,
Ол тақыт қымбат емес, әркім мінер.
Мінерінде төмендеп келеді екен,
Мінгеннен соң жоғары көтерілер.
Дүниеде ақас бар бек жайлаған,
Жанына адам барса ойбайлаған.
Ақастың адам білер мінезі бар,
Мінгесіп екі бала той тойлаған.
Ұзын-ұзын ұлпаны,
Ішіндегі жұлпаны.
Үш тың-тың,
Екі жылтың,
Төрт тап-тап,
Қап-қара сатпақ,
Бір былғаныш.
Даусы қоңыр, үні мұң,
Тесіп қойған мұрынын.
Кезікті бір жануар,
Үстінде екі тауы бар.
Мойны ұзын, көзі үлкен,
Бұл не,өзің тауып ал?
Маң-маң басқан, маң басқан,
Шудаларын шаң басқан.
Екі өркешін қом басқан,
Алабота, теріскен,
Мұрындығы келіскен,
``Шөк!``- дегенде, ``бық!`` -деген,
Шешіп үйін жүктеген,
Бұл не деген жануар?
Маң-маң басып келеді,
Тапырақтап желеді.
Мойны ұзын, үсті тау,
Ертеден елге бел еді.
Таптым-таптым, тап жорға,
Табаны жалпақ боз жорға.
Болғанда қоян ерін, шыққан құлақ,
Тұлыбы шоқайғандай жатыр сұлап.
Жүруге қызметкер дайындалса,
Жалшыдай күні біткен кетер жылап.
Бір байдың енші алыпты бір баласы,
Алғаны алпыс тоғыз ірі қарасы.
Төрт жерден түлікке желі қағып,
Үш жерден орнатылған мұнарасы.
Айнымай тартқан реңіне,
Жүрген жерінің тұр-өңіне, не?
Көтере алмай ішкен суын,
Күшеніп жатыр,
Жаңғыртып қамыс нуын.
Қара түсті қарқылдақ,
Ұшып-қонып жалпылдап.
Қоқыстарды шоқиды,
Жем іздейді там-тұмдап.
Бір-ақ сөз біледі,
Өз аты онысы.
Соны айтып жүреді,
Және жоқ қонысы.
Секектеп бір тұрмайды,
Өреден құрт ұрлайды.
Ала шапан кигені,
Сескенгіш болған соң,
Қыпылықтап жүргені.
Қауырсыны көгілдір,
Кішкене құс,
Беткейде өріп жүр.
- Рымғали Нұрғалиев
- Серік Қирабаев
- Мұхтар Әуезов
- Міржақып Дулатұлы
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі