Табиғат туралы жұмбақтар – 2-бет


Ақ сиыр тұрып кетер,
Қара сиыр жатып қалар.



Төгілген жерге ақ моншақ,
Ғайып болды сол шақта-ақ.



Қыс жатады, жаз тұрады,
Жоқ болса да қол-аяқ қаз тұрады.



Қуып едім мойын бұрмады,
Ұстайын деп едім қолға тұрмады.



Өнері жоқ, қолы жоқ,
Сурет салуды біледі.



Кетпейді қасымнан
Сипайды шашымнан.
Желпиді, өбеді,
Бетіме төнеді.
Емес ол жырақта
Көрінбес бірақ та.



Ауыл сыртында сайда,
Жатыр үлкен айна.



Ақ жылан аяғы да, көзі де жоқ,
Сөйлеген не бір ауыз сөзі де жоқ,
Тоқтамай қысы-жазы жүре берер,
Бір сәтке аялдайтын жері де жоқ.



Аспанға ұшар бу болып,
Жерге қайтар су болып.



Тақиям толы сөк,
Ерте тұрсам дым да жоқ.



Алдымда әр түрінен жібек жіптің,
Аспанға әшекейлеп кесте тіктім.



Себелеп інжу шашады,
Сергітіп көңіл ашады.



Бір емен жеті терек, алты қайың,
Бұтағы толып жатыр дайым-дайым.
Ішінде шынар терек үш қарағай,
Өңгесін айта беріп не қылайын.



Екеуі де анасы,
Үш жүз алпыс бес баласы,
Отыз ор дуадақ,
Бес балақ сан,
Қырық сегіз патшасы.



Керегенің басында кетпен жаулық,
Кет десем де кетпейді неткен жаулық.



Тақия толы сөк,
Таң атқанда жоқ.



Керегенiң басында кепкен бауыр,
Кесiп алсаң таусылмас неткен бауыр.



Азаяр қыста қызуы,
Молаяр жазда шыжуы.



Аспаннан күбi түстi,
Күбiнiң түбi түстi.



Жағалдайдың түйесi
Жар жағалап келедi.
Сауырында таңбасы
Күйiп-жанып келедi.



Түбі мықты жаралған сегіз батыр,
Баяғыдан соғысып келе жатыр.
Кезек-кезек соғысып, жатып-тұрып,
Кім жығары белгісіз түбінде ақыр.



Қысты күні қаптап,
Қонып жатыр бақбақ.



Түнеріп келіп,
Гүл егіп кетеді.



Күндіз беті таза,
Түнде бетін әжім басты.



Көрінбей-ақ көзіңе,
Күш танытар өзіңе.
Шайқап шарбақ, тал-бақты,
Зыр жүгіртер қанбақты.



Бары-жоғын білмейсің,
Онысыз өмip сүрмейсің.



Түнде күлімдейді,
Суда дірілдейді.



Бейне бір жас балақан,
Шапалақтап алақан,
Жазда тұрып жоғары,
Күзде жерге қонады,
Қыста түсі оңады,
Бұл қандай зат болады?



Ертеңгілік үлкен,
Кешкілік үлкен,
Талма түсте кішкентай.



Көк аспанды байытқан
Қара бұлтқа тәп-тәуір
Пайда болып ғайыптан,
Ғайып болды от-тамыр.



Көбелек секілді келгенде,
Кеткенде әбжылан сияқты.



Тіріде, басы аманда
Асылып тұрар әмәнда.
Аяғы жерге тимейді,
Аязсыз күнді сүймейді.



Шешесі — су да,
Әкесі — суық.
Көктемде өлер,
Күз күні туып.



Бояуларым қашып кетті,
Көк қағазды басып кетті.
Қатарларын тізіп алды,
Арттарында ізі қалды.



Қазан толды кілкілдеп,
Қайнайды жәй бүлкілдеп.


Жұмбақ бөлімдері мен түрлері