Нақыл сөздер, ұлағатты сөздер, мақал-мәтелдер, әзілдер – 584-бет
Арақпен достастым дегенше, адамгершілікпен қоштастым де.
Ілмектер: арақ, адамгершілік, дос
Адам болам десең, арыңды ақшаға сатпа.
Ілмектер: ар, адам, ақша
Адам ұйымшыл,
Ілмектер: адам, мал, ұйымшыл
Мал үйіршіл.
Адам қатесіз болмас,
Ілмектер: адам, көл, қайғы
Көл бақасыз болмас.
Адам тастай берік,
Ілмектер: адам, тас, гүл
Гүлдей нәзік.
Адам көркі шүберек,
Ілмектер: адам, көркі, ағаш
Ағаш көркі жапырақ.
Адам жүрген жермен адам жүреді,
Ілмектер: адам, жүрі, білу
Біреу білмегенді біреу біледі.
Адам болып туған соң,
Ілмектер: адам, өлу
Адам болып өлу лазым.
Адам аласы ішінде,
Ілмектер: адам, мал
Мал аласы сыртында.
Темекіні тастау ең оңай іс, өз басым 30 рет тастаған шығармын
Ілмектер: темекі, Әдет Марк Твен
Қалың ағаш шыбықтан бастау алады. Көп қабатты үйлер бір кірпіштен, қанша мың шақырымдық саяхат бір қадамнан басталады. Ойларыңызға абай болыңыздар, ойлар да бір іс-әрекеттің бастауы
Ілмектер: іс, ниет Лев Толстой
Қожекең басына сәлдесін орап, көшеде келе жатады. Біреу аптыға жүгіріп келіп:
Ілмектер: Қожанасыр, сәлде, хат
— Қожеке мына хатты оқып беріңізші! — деп өтініпті.
— Мен хат танымаймын.
— Ендеше неге басыңызға сәлде орап алғансыз?
— Е, мәселе сәлдеде болса, мә, басыңа ора да, хатыңды оқып ала ғой, — депті оған Қожекең.
Бірде Қожанасыр өзінің мініп жүрген есегін жоғалтып алады. Онысын өзі жаяулатып іздеп жүреді. Бір кезде ашық тұрған қораны көреді де, солай қарай тарта жөнеледі. Қораға кіріп, ішін аралап жүргенде, бір қыз бен жігіттің сүйісіп тұрғанын байқап қалады. Жігіт өзінің қызына:
Ілмектер: Қожанасыр
- Мөлдіреген көздеріңнен дүние көрінеді! – дейді. Сол уақытта Қожа атып шығып:
- Қарай салшы, менің есегім көрінбей ме? – депті
Қожанасыр бір күні әбден шөлдеген соң су алып ішпек болып, түнде құдыққа барады. Құдыққа қауға салып тартса, шықпайды. «Бұған не болды?» - деп, Қожанасыр үңіліп қараса, құдықтың түбінен ай көрінеді. «Ә, қауғам айға ілініп қалған екен ғой», - деп, Қожа жұлып тартып қалғанда, қауғасы шығып кетеді, өзі шалқасынан түседі. Жерге басын соғып, есеңгіреп қалған Қожанасыр әлден уақытта көзін ашса, ай аспанда тұр. Сонда Қожекең қуанып:
Ілмектер: Қожанасыр, ай, құдық
- Не болса, о болсын, айды аспанға бір шығардым-ау! - депті.
Абай үйінде отырып, өзінің досы Бегештен:
Ілмектер: Абай, қымбат, арзан, шындық, кәрілік Абай Құнанбайұлы
- Дауасыз не? Арзан не, қымбат не? - деп сұрапты. Бегеш оған:
- Дауасыз - кәрілік; арзан - өтірік; қымбат - шындық,- деп жауап береді.
Баяғыда біреу той жасапты, тойға көп кісі жиналыпты, Қожа да келіпті. Қожанасырдың үстіндегі киімі жаман екен. Қожанасырды ешкім елемепті. «Төрге шық, тамақ іш», - демепті. Қожа үйден шығып кетеді де үйіне барып, тәуір киімдерін киіп, қайта келеді. Бұл жолы үй иесі Қожанасырды құрметтейді, төрден орын береді, ет келгенде:
Ілмектер: Қожанасыр, шапан
- Қожеке, алыңыз, алыңыз! - деп, қошеметтейді. Қожа етті жемей, табаққа шапанының жеңін малып:
- Же, шапаным, же! - деп, отыра береді.
Үй иесі:
- Сіздің бұ не қылғаныңыз? Шапан ет жейтін бе еді? - дейді.
Сонда Қожа:
- Сен кісіні сыйламайды екенсің, киімді сыйлайды екенсің. Сондықтан шапаныма жегізіп отырғаным! - деп, жауап береді.
Инеменен тауды төңкеру, жүректен тәкаппарлықты шығарудан оңай.
Ілмектер: тәкаппарлық Әбу Хашим
Бәріне қанағат қыл да, адал еңбек қыл.
Ілмектер: қанағат, адал, еңбек Шәкәрім Құдайбердіұлы
Адам өзінің жанын ұсақ уайым, болымсыз қам-қарекет дертімен былғанудан сақтауы керек.
Ілмектер: уайым, адам Мұхтар Әуезов
Жазушының бір ғана қабілеті бар. Ол өмірдегі шындықты көзімен көріп, оны нағыз шебердей суреттейді. Қалғандары екіжүзді адамның тірлігі ғана.
Ілмектер: жазушы, өмір Ги де Мопассан
Жастар армандайды. Кәрі адамдар еске алады.
Ілмектер: жастар, кәрі, арман Луи Арагон
Жасанды кішіпейілділік — жақсы қасиет емес.
Ілмектер: қасиет Абай Құнанбайұлы
Өлім деген – ұзақ жолдың алысы.
Ілмектер: өлім, жол
Бір қыздың кесірі қырық есекке жүк.
Ілмектер: қыз, есек, жүк
Ақылды қыз — ауыл көркі.
Ілмектер: қыз, ақыл, ауыл
Құл құдасын табады.
Ілмектер: құда
Халық қаласа,
Ілмектер: халық, хан
Хан қайығын береді.
Күркіреген бұлттың жаңбыры аз.
Ілмектер: жаңбыр, бұлт
Қаршыға салғанның, қанжығасы тоқ,
Ілмектер: аңшылық
Ителгі салғанның етегі боқ.
Ақыл айнымас, алтын шірімес.
Ілмектер: ақыл, алтын
- Бенедикт Спиноза
- Ясунари Кавабата
- Мұстафа Шоқай
- Абай Құнанбайұлы
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі