Әңгіме мен мақала – 197-бет

Тоған тартқанда

Тоған тартқанда

23.01.2020
Тағы бір аңыз былай дейді. Сыр бойынан көшіп келген ел Қаратал өзенінің бойына қоныстанған соң, егіншілікпен айналысуды да ойлайды. Мұны да бірінші болып қолға алған Ескелді би бол...
Толық оқу
Барлауға шыққанда

Барлауға шыққанда

23.01.2020
Ал мына бір оқиға Төле бидің әбден қартайған шағында болған екен деседі. Қалмақтың Ақшыр деген әрі ханы, әрі батыры «Төле бидің Мәмила деген қызын берсе, қолынан, бермесе, жолынан ...
Толық оқу
Бесіктің маңызы жайлы не білеміз?

Бесіктің маңызы жайлы не білеміз?

22.01.2020
Бесікте бала жылы әрі таза жатады. Жаңа туған және кіндігі енді ғана түскен сәбиді барынша жылы ұстау керек. Өйткені ол суықты тез қабылдайтын әлсіз әрі нәзік. Ал бесіктегі баланы ...
Толық оқу
Ескелдінің шарапаты

Ескелдінің шарапаты

22.01.2020
Қалмақпен соғысқанда көп ерлік көрсеткен Ескелдіні 1750 жылдары жоңғарлар қолға түсірген көрінеді. Сонда Ескелдінің аш қалған мысығы етті ұрлап жегені үшін қалмақтың бір батыры өз ...
Толық оқу
Ескелдінің ер атануы

Ескелдінің ер атануы

22.01.2020
Абылай ханның арындап тұрған кезінде Қаратал өзені бойындағы Үштөбе деген жерде қалмақпен бір қатты шайқас болып, қалмақтың аса зор Далаңқор деген батыры ортаға шығып, «жекпе-жек» ...
Толық оқу
Ескелдінің әуестігі

Ескелдінің әуестігі

22.01.2020
Алдына жүгініп келген адамдарға Жанғабыл би ұдайы ағыл-тегіл сөз түйдектерін төгеді екен. Сонда 11-12 жастағы Ескелді бала:
Толық оқу
Кім көргіш

Кім көргіш

22.01.2020
Қаракесек Келдібек жігіт күнінде (қыз таңдап) түсінде ата-бабаларының аян бергеніндей қызды кездестре алмай, үйленбей көп жүріп қалады. Күндердің бір күнінде бір жерде үлкен жиын-т...
Толық оқу
Едіге би

Едіге би

22.01.2020
Едіге — Арғын тайпасының Сүйіндік атасынан шыққан атақты би-шешен. Фольклоршы Машһұр Жүсіп Көпейұлының жазуына қарағанда Едіге тіптен 10-12 жасынан билікке араласқан есті бала бопт...
Толық оқу
Есенкелді би

Есенкелді би

22.01.2020
Есенкелді Құдайназарұлы — Жоңғар шапқыншылығы кезінде ғұмыр кешкен қазақтың белді билерінің бірі. Қазақ шежіресінде Есенкелді бидің арғы тегі Бәйдібек бабаның үшінші зайыбы Домалақ...
Толық оқу
Досай би

Досай би

22.01.2020
Досай би жоңғар, қалмақ басқыншылығының аз-ақ алдында үйлі-жайлы, балалы-баранды болған, орта жасында ел билігіне араласқан. Сырттан қара дауылдай қаптап келе жатқан жайдың дүмпуін...
Толық оқу
Қарқабат туралы аңыз

Қарқабат туралы аңыз

22.01.2020
Бір сапар қасымда інім Қарпыш бар. 1956 жылы Жосалыға бара қалдық. Машинадан түсе қалып, сөйлесіп тұрған бір үш әйелге келіп:
Толық оқу
Жаңабатырдың тағы бір жалаға ілігуі

Жаңабатырдың тағы бір жалаға ілігуі

22.01.2020
Құдай рахмет қылсын! Жаңабатыр би картайған күнінде, ел қыстау-қыстауында отырған мезгілінде түйелерін қайырып, жинастырып жүрсе, бір бесатты кісі бірін-бірі қуысып, сабаласып, ола...
Толық оқу
Жақсы Жанайдар (І нұсқа)

Жақсы Жанайдар (І нұсқа)

21.01.2020
Күлік баласы Тілеуімбет, мұнан туған — Күнту, мұнан туған — Жанайдар. Бұл Жанайдар — Абылай хан заманында жас бала. Жұрт аузында «Жақсы Жанайдар» атанған.
Толық оқу
Байдалы би

Байдалы би

21.01.2020
Байдалы көп жасап қартайып, көз жанары кеміп жүруден қалған кезінде Қарқаралыға билік айтып жүрген Мерке деген адам болады. Көпті көрген, атағы шыққан, ескі адам деп естіп Байдалы ...
Толық оқу
Бала би Досбол

Бала би Досбол

21.01.2020
Досбол Кіші жүз Ахмет ханға бас би болып тұрған дәурінде Бағаналы елінде Бөрібас деген бай болады. Үш мың қара қасқа жылқысы болады. Сол жылқының нақ жартысы жорға болады. Соның іш...
Толық оқу
Бала би Досбол сөздерінен

Бала би Досбол сөздерінен

21.01.2020
Досбол би жеті жасында әкесі өліп, жетім қалады. Әкесі кедей болады. Мініп жүретін бір жақсы аты қалады, басқа малы шамалы болу керек. Ат біреу болса да мінер адам болмай, ат екі ж...
Толық оқу
Доспол

Доспол

21.01.2020
Орта жүзден шыққан руы қыпшақ Доспол датқаның жігіт кезінде ақылын сынап, әйел аламын деп қыз таңдап ел аралап жүргенде жолда бір шалға кездесіп, жолдас болып біраз жүргеннен кейін...
Толық оқу
Сырым батыр туралы

Сырым батыр туралы

20.01.2020
Сырым би болып қана қоймай, батыр да болған екен. Қазіргі Индер тауы мен Аюлы деген жердің ортасында «Шибұлақ» деген бұлақ бар. Сол жерде әуелде Нұралы хан мекендеген екен.
Толық оқу
Куәгер

Куәгер

20.01.2020
Тұмсығына анасының оттай ыстық демі тигенде барып, бүкіл тұла бойы балбырап сала берді. Ғажап! Бұрын-соңды көріп-білмеген таңғажайып әлем құшағында тербеліп, тағы да біраз жатты.
Толық оқу
Сиқырлы айна

Сиқырлы айна

18.01.2020
Шымылдық ашылғанда Сәбит Ұлықпанұлының «Қуыршақтар әні» орындалып, билеп жүрген қуыршақтар көрінеді. Төрде ұйықтап жатқан Мөлдір оянады. Бір қуыршақ төсегін жинасып, бірі киімін ки...
Толық оқу
Жиренше туралы

Жиренше туралы

17.01.2020
Жиренше келе жатып, тезек теріп жүрген үш қызды көреді. Әлден уақытта қатты жаңбыр жауады. Екі қыз тезегін тастап ауылға жүгіреді, ал біреуі екі қапты қатар қойып, үшіншісін үстіне...
Толық оқу
Жиренше шешен мен хан

Жиренше шешен мен хан

17.01.2020
Заман қадымда қазақ жұртында бір Жиренше шешен деген кісі өткен екен. Сол замандағы хандардан бір хан Жиреншені сөйлетіп көремін деп шақыртты дейді. Сонда Жиренше шешен ханға кірге...
Толық оқу
Шыңғыс нәсілі (І нұсқа)

Шыңғыс нәсілі (І нұсқа)

17.01.2020
ХІІ ғасырдың басы шамасында Аюша деген қалмақтың ханының баласы болыпты. Татар-моңғол деген хан өлген соң әйелі бек көркем кісі екен. Бір күндерде қасынан сәуле секілді бір зат қал...
Толық оқу