Әңгіме мен мақала – 212-бет

Шақырмаған тойға амалын тауып бару

03.12.2019

Бір күні Жұқа әйелімен ұрсысып қалып, әйелін таяқпен төпештей жөнеліпті. Әйелі ойбайлаған қалыпта көршісінің үйіне қашып барыпты. Осы кезде бұл үйде той болып жатады екен. Жұқа той...

Толық оқу

Ең қасиетті нәрсе не?

03.12.2019

Райымбек батыр бала кезінен аң аулауға, саят құруға әуес болып өскен кісі екен. Күзде және қыс күндері ауық-ауық Іле өзенінің бойындағы тоғайды аралап, аң мен құс аулайды. Сондай с...

Толық оқу

Бала — бауыр етің

03.12.2019

Бала — бауыр етің. «Әлмерек батырдың әйелі босанып, ұл тауыпты» деген қуанышты хабарды естіген Сырымбет батыр серігінің сергігеніне шаттанып, балаша ебелектейді.

Толық оқу

Бұлбұлдың құрғыры

03.12.2019

1860 жылдардың басында қызылқұрт, ноғай руларын Дәулеткерей билейді. Әкесі Шығай болғанымен, Дәулеткерей ел билеу жұмысын жақсы көрмейді. Тек «ата заңы» бойынша аз уақыт бұл дәреже...

Толық оқу

Бұқтым-бұқтым

03.12.2019

Жәлел ауылына жалғас отыратын бір байдың жылқысынан екі атты ұстап алып, бірін мініп, бірін жетелеп, Құрманғазы Әуесті алып кеткен солдаттарды қуады. Көрген кісілердің айтуынша Құр...

Толық оқу

Алқа

03.12.2019

Құрманғазы жаяулап ел шетіне келіп, бірақ ауылына баруға бата алмай, Жәлел деген досының үйіне келеді. Жәлел Құрманғазыны қойнын ашып қарсы алады. Бірақ күйшінің үй ішінің аман-сау...

Толық оқу

Қыз Данайдың қырғыны

03.12.2019

1850 жылдардың басында Құрманғазы күй арқылы қоштасып (Аман бол, шешем, аман бол), тағы да Жайық өзенінің сол жақ бетіне қарай кетеді. (біреулердің айтуынша, Құрманғазы игіліктің қ...

Толық оқу

Аман бол, шешем, аман бол

03.12.2019

Көпшілік тараған соң, Алқа баласына өзінің көптен ойлап жүрген бір ойын оңашалап айтады. Ол Құрманғазының жасы болса келе жатқанын, енді Әубәкірдің әбден жауласып алғанын, күйшінің...

Толық оқу

Ақбай

03.12.2019

Ақбайдың Әубәкірі Құрманғазының торы аты жөнінде хабар естиді. Торының құнан күнінде-ақ бәйге бермегенін жеткізушілер үлкейтіңкіреп аңызға айналдырады. Өзімшіл Әубәкір: «жалаң аяқ ...

Толық оқу

Лауішкен

03.12.2019

Құрманғазы мен Лавочкин сол түні түрмеден қашып кетеді. Айналаны шарлап тастаған. Күйші небір жыра-жықпылды тауып, сәтте-ақ қараларын көрсетпей алыстап кетеді. Оның үстіне жәрдемде...

Толық оқу

Түрмеден қашқан

03.12.2019

Қазақ музыкасымен жете таныс болмаса да, қазақтың әншілерін, күйшілерін көп тыңдап, біраз көзі ашылып қалған Лавочкин, күй тыңдап болғаннан кейін Құрманғазыға өзінің сезгенін, алға...

Толық оқу

Қайран шешем

03.12.2019

Құрманғазы Орал түрмесінде жатып қалады. Бұл түрменің орда түрмесіндей емес, мықты екенін көріп, Құрманғазы біра налиды. Бірнеше күн ешкіммен кеңеспей, өзімен-өзі болып, қалың уайы...

Толық оқу

Маната

03.12.2019

Күндердің күнінде күйші үстіртке келіп, оның жоғары көтерілер жердегі құз-қиясын көріп тамашалайды. Қарсы келе жатқан керуеннен асудың сырын сұрап, әңгімеге біраз қанады. Ақ сұр ат...

Толық оқу

От жалын

03.12.2019

Бір күні Махамбет Жәңгірдің он екі биімен бірге далада келе жатса керек. Сонда астындағы қара қасқа аты алды аяңдап, арты желіп, билердің алдында оқ бойы озып отырыпты. Сонда бір б...

Толық оқу

Жылқыда

03.12.2019

Арқа бойында бір жылдары қыс тым қатты болып, тұтас жатқан адырларды қасаттанған қар алып малға жайылым бермейді.

Толық оқу

Бес төре (ІI нұсқа)

03.12.2019

Тәттімбет Омбыға барған сапарында Шыңғыс Уәлиханов, Мұса Шорманов, Ыбырай Жайықбаев, тағы басқа бірталай би, төрелермен сапарлас болады. Кейбір шонжарлардың жол-жөнекей елді қатты ...

Толық оқу

Бес төре (І нұсқа)

03.12.2019

Тәттімбет танымал күйші ғана емес, тұтас Қаракесекте сөз ұстаған сері, шежіре-шешен болған кісі екен. Сонысынан болса керек, бір жолы ол Қаракесектің белгілі бір биі — Алшынбай бид...

Толық оқу

Көкейкесті (ІІ нұсқа)

03.12.2019

Тәттімбет өмірінің соңғы жылдары болса керек. Бірде күйші қатты науқастанып қалады. Сонда ол өзінің басынан кешкен өмірін еске алып, халқының алдында өтелген-өтелмеген парызын ой т...

Толық оқу

Көкейкесті (І нұсқа)

03.12.2019

Күйдің қалай туылғандығы туралы мынадай шежіре бар. Есімі ел көңілінде ұялаған күйші көрер тірлігін де ақырластырып қалады. Өмірінің соңғы кезінде ауру азабын шегіп, үзілер соңғы д...

Толық оқу

Нар шөккен

03.12.2019

1841 жылдың қысы қылышын сүйрете келіп, ақсүйек жұттың нышаны белгі бере бастайды. Мал сүмесімен күн көріп отырған Арқа қазақтары абыржыңқы күй кешеді. «Жұт жеті ағайынды» дегендей...

Толық оқу

Бодау кеңес

03.12.2019

Шыңжаң аймағында ғұмыр кешкен белгілі би, әйгілі күйші Бейсенбі Дөненбайұлының (1825-1898) «Бодау кеңес» деп аталатын күйі бар. Осы күйдің аңызын ақын Нүкеш Бәдіғұлұлы былай баянда...

Толық оқу

Екеуім-екеуім

03.12.2019

Бежеңнің Әйнеп, Зәйнеп деген екі қызы болған екен. Арасы бір жасар тетелес өскен екі бала Бежең үйінде болса, қасынан шықпай еркелеп, әкелерінен екі елі айырылмайтын болыпты. Екі б...

Толық оқу

Көш келді

03.12.2019

Бежең үлкен ұлы Қара Оспанға қалыңдық айттырып, келін түсірер кезде, ырым жасап баласын қайнына аттандырады. Құда жақ қыз ұзату тойын жасап келінді аттандырыпты деген хабар жетісім...

Толық оқу

Әйми

03.12.2019

Әйми керейдің шеруші руынан туған біреудің жалғыз ұлына айттырған найман руының қызы екен. Қалың малы беріліп болып алғалы отырғанда, бақытқа қарсы күйеу жігіт қайтыс болады. Жігіт...

Толық оқу

Құс қашқан

02.12.2019

Бейсенбінің тұсында керей атаның жантекейінен шыққан Тікен деген құсбегі адам болыпты. Алтайдың белгілі бір жерінен қансонарда қара құсынан айырылып қалады.

Толық оқу

Ерке бұлан

02.12.2019

Ертеректе Алтай тауларында бұғы тектес аша тұяқты, күйіс қайыратын, тұр-тұлғасы көркем, шоқтығы биік, түсі кер қызыл бұлан деген аң болған. Бір кезде Бежең ауылының жігіттері Қанас...

Толық оқу

Ой, дүние-ай! (I нұсқа)

02.12.2019

Бежеңнің Алтай тауындай абыройын көре алмаған күндес жаулары, керей ішінен Бежеңді жоғалтып, елін бодан етуді ерте ойластырған. Сонымен бір съезде Бейсенбіге жасырын қастық жасалып...

Толық оқу

Танысаңшы

02.12.2019

Бейсенбіге бұрыннан таныс бір домбырашы, нағашысының ауылына жолаушылай бара жатып, жол-жөнекей өрісте жатқан жылқыларды тамашалап, аралап жүрсе, сырттай күзетіп отырған ауыл адамд...

Толық оқу

Көк иірім кеңес

02.12.2019

Айтушылардың аңызына қарағанда, Бейсенбі Көк иірім кеңесіне екі рет барған. Бірінші рет барғанда найман-керей ортасындағы жер талас бітімін найман билерімен келісіп, бітіріп қайтқа...

Толық оқу

Телқоңыр (ІІІ нұсқа)

02.12.2019

Бежең төменгі Алтайдың «Кешім қызыл үйеңкі» деген жерінде найман-керейдің бітім дауына қатысады. Жиын топ тарқамастан бұрын «бәйбішеңіз ауыр науқастанып қалды» деген хабар жетеді. ...

Толық оқу