Табиғат туралы жұмбақтар – 11-бет


Қыс бойы бiз коньки тепкенде,
Айдынның мөп мөлдiр көгiлдiр
Тозбаған көрпесi,
Көктемде
Бiр күнде-ақ бой-бой боп сөгiлдi.



Көлдiң бетi көк әйнек,
Сырғанауға, тым әйбет!



Мүлгiп тұрған бақ тыныш,
Ораныпты ақ күмiс.



Қолы мен қаламы жоқ,
Бiрақ сурет салады көп.



Тек өзi көрiнбейдi,
Адамды тоңдырады
Ызғары дiрiлдетiп,
Есiңнен тандырады.



Мөлдiреген жүзiмдi,
Ұстап едiм, езiлдi.



Қоймасын қыс ақтарып,
Жердi жапты ақ мамық.



Аспаннан ақ ұлпан борады,
Қырқаны сейсепке орады.



Әуеде ақ мамық
Қалбалақтап ұшады,
Қанаты талып,
Жердi барып құшады.



Ақ құмалақ шашылды,
Жан-жаққа бірдей боп.
Күн көзi ашылды,
Жер қапты жұрдай боп.



Дауыл ақ дән ұшырып,
Шашып өттi аспаннан.
Шекемiздi iсiрiп,
Қаштық үйге сасқаннан.



Шашылды көктен ақ моншақ,
Жоғалды бiздер тапқанша-ақ.



Аспанды от қамшы осады,
Ащы үнiн ышқынып қосады.



Жаңбыр жуды жерiмдi,
Көкте өрмек керiлдi.



Жарқылдан соң жаңағы,
Суға бөктi бар алап.
Көкте түрлi жолақты,
Өрнек тұрды ғаламат!



Келiстiрiп өрнегiн,
Құрып қойды өрмегiн.



Аспаннан домалап,
Көп моншақ төгiлдi.
Бусанып жон-алап,
Терледi, керiлдi.



Будақ түтiн түсi аппақ,
Көк жүзiне тұзақтап,
Қойғандай-ақ жылжымай,
Тауды өбедi құшақтап.



Бiрде – селдiр жабағы,
Бiрде – теңбiл жабағы.



Көшiп жүрiп желменен,
Сеуiп шықты тамшысын,
Қыраттарға шөлдеген.



Қара алып жарқыратып,
Жасын атып, күркiрейдi.
Суды сайға сарқыратып,
Демi шөптi сiлкiлейдi.



Етек-жеңi жиналмай,
Дауыл тұрса дым қалмай,
Тұйдектелiп көшедi,
Тоз-тоз болып өшедi.



Дәу шүйкесiн,
Күн алды,
Көк теңiзге түсiрiп,
Шығарды да жұлбасын,
Жел әкеттi ұшырып.



Зәулiмде тұрағы,
Тiреусiз тұрады.



Ағаштарды шайқайды,
Көзге көрiнбейдi.
Шарлағанда сай-сайды,
Бiр сәт ерiнбейдi.



Ештеңеден қаймықпай,
Көздi арбаған өрнекпен.
Сурет салар айнытпай,
Шебер едi ол неткен?



Түсi бар көрiнбейтiн,
Бiр тұтас бөлiнбейтiн.
Тынысы ол тiршiлiктiң,
Ешқашан жерiнбейтiн.



Күн көзiнен құйылады,
Жер бетiне жиылады.
Құшақ ашап барша тiрлiк,
Қуанады, сыйынады.



Терезеден есiледi,
Қараңғыны көшiредi.



Жыл мезгiлi шуақты,
Жердiң бетi нұрланған.
Сайды қуып су ақты,
Гүлдер өстi ырғалған.



Алып кiлем –
Гүлге толы
Үстi кiлең.



Дұрыстап аңғарсаң,
Көктегi бағдаршам.



Күзде шығыстан,
Қыста төбеден,
Көктемде батыстан көрiнетiн,
Шiлдеде күн қасында боп,
Түнде жоғалатын не?



Күндi айналып қозғалады,
Артында жарық жол қалады.



Мөлдiр көкте бiр ғана,
Шоқтай жайнап тұр дара.



Айсыз түнде қараңғы,
Түнекте де боранды.
Бiр орнынан жылжымай,
Бағыт берер бұлжымай,
Қандай жұлдыз шырағы,
Жол көрсетiп тұрады.



Көк жүзiнде ай батқан,
Жолақ жатыр,
Аумаған
Төгiп алған қаймақтан.



Күндiз бiлiнбейдi,
Түнде күлiмдейдi.



Жылт-жылт етiп төбемде,
Түсе алмай тұр төменге.


Жұмбақ бөлімдері мен түрлері