Өлең, жыр, ақындар

Қазақ поэзиясы, өлеңдер, поэмалар, дастандар, авторлық шығармалар

Жан жолдас

Аямайды жақсылықты жан досың,
Кім болсаң да, жаман, жақсы болмысың.
От пен суға бірге түсер нағыз дос,
Тыңдайтын да түсінетін сырласың.

Толық

Әкеме

Айтыңдаршы, уа, халайық, бұл өмірде
Әкеден артық болар бар ма адам?
Қолдайтын, қамқор болып, жетектейтін,
Жасағанда өміріңде алғаш қадам.

Толық

Апама арнауым

Сағыныштың оты лаулап, апа, сені сағындым,
Сенің мөлдір қайнарыңда мен кішкентай ағынмын.
Сол қайнарда кеме емес, тек кішкентай қайықпын,
Болсаңдағы Тынық мұхит, мен — өзенмін, Жайықпын.

Толық

Дастархан

Керемет боп жайылып тұр дастархан,
Дастарханнан адам жоқ қой бас тартқан.
Нұр төгіліп, жиналып тұр бетінде,
Бауырсақ та, қымыз, сорпа, еті де.

Толық

Ана

Ана жайлы жазғанда сөздер бітпес,
Ана болған үй ішінен нұр да кетпес.
Ана барда бүкіл өмір нұрға толы,
Сен жайлы өлең жаздым осы жолы.

Толық

Ата мен әжеге

Қазақ тілі талап етті жақсы сөз,
"Әже", "ата" деген асыл, тәтті сөз.
Түнгі ұйқыны күзетіп жатты жанда,
Кеш уақытта күтті бізді алаңда.

Толық

Жауға шапқан

Күн тұтылып, көк ала бұлт адасқан,
Халқым жатпас, батырларым жауға шапқан.
Еске аламыз, ұмытпаймыз қиын-қыстауды,
Тар заманды қайран халқым кешкен бастан.

Толық

Туған жер

Алыс сапар, жолдарда аңсағаным,
Келбетіңе, өзіңе тамсанамын.
Жүрек сезіп жылуды, лүпілдейді,
Кейбірде өзің үшін дүрсілдейді.

Толық

Өлең сүйер арасында

Жарық аспан, айлы аспан, терең аспан,
Адам көп қой бұл өнерге қадам басқан.
Жатырмын мен мұхит, теңіз жағасында,
Мен де бармын өлең сүйер арасында.

Толық

Соғыстарды жырламай қалай кетем?!

Соғыстарды жырламай қалай кетем?!
Құрбандарды еске алмай қалай өтем?!
Өтем қалай бұл жалғанда күлімсіреп,
Жатқанда біреу қиналып, өлімсіреп?!

Толық

Ақынды жұбату

Орынсыз сының, өкпең де,
Кешігіп жетер көктемге.
Қызықтың бәрі алдыңда,
Өкінбес болар өткенге.

Толық

Жеті атасын білмей өскен ұл

Зинақорлық өріс алған заманда,
Тек жайында сұрай көрме адамнан.
Жеті атасын білмей өскен баланың,
Артында тұр зымиян ойлы талай жан!

Толық

Өмір жалыны

Егер бір күн жолым да бітсе кенет,
Жарты жыр боп әлі де жазылмаған,
Сен адам боп өттің өмірден деп,
Өмір, сонда бір ауыз айтшы маған.

Толық

Соңғы жарық

Тілдескен мен
Өзімді езген түнмен,
Таңбасам да шығарар емес
Қараңғы іннен.
Нақ қояр ем нарқыңды
Болсаңшы қимасым,
Кешсе де күйімді,
Әлі де безінбеген.

Толық

Мазалама

Сен маған сағыныш мұң сыйлап кеттің,
Мәңгілік махаббатпен қинап кеттің.
Бейнеңді өшпестей ғып сақтаттың да,
Өзіңмен жүрегімді ұрлап кеттің...

Толық

Ринатқа ұсыныс

Шындықты айтып шырылдаған ақынсыз, Қазағыма жанашырсыз, жақынсыз. Көрмегенбіз сөз сөйлеген сәтіңді, Макал-мәтел, қанатты сөз нақылсыз.

Толық

Байқа әйелден

Әйел адам - сезімдерден тұрады,
Оңай оның күлуі де, жылауы...
Әйел сүйсе көкірегіңді көтерме,
Бар оның әр көз жасының сұрауы!

Толық

Қос аққу

Қос аққу үсіп қапты жатыр мұзда,
Айнала ақ қар, көк мұз, аяз дала.
Мейірімді бір жігіт кеп алып кетті,
Салып ап екі аққуды машинаға.

Толық

Жігіт сөзі

Қайдан ғана жолықтың жарық күнім?
Шалықтырып дертіне ғашықтықтың..
Кездескелі өзіңмен мазам қашты,
Бөтен болып кеткендей жар, ұл-қызым.

Толық

Абайдағы үй (қоныс тойға тілек)

Абайдағы үй, болатын шағын ғана,
Алма, апорт, шие өскен үйді айнала.
Осы шағын жер үйде, ел білетін -
Өмір сүрді хирург Серік ата.

Толық

Жұбайлар жыры

Ерік:
Жиырма жаста кездестім де өзіңмен,
Көз айырмай қарап қалдым көзіңнен.
Бірден сездім "менің жарым осы" - деп,
Алғаш рет ғашықтықты сездім мен!

Толық

Анамның көзі бар менде

Күннен де жарық, мейірлі анамның көзі,
Жаныма майдай жағады еркелеткені.
Анамдай мені уайымдап, жаны күйетін,
Таба алмаспын-ау адамды адал жүректі.

Толық

Мейірімге мұқтаж заман-ай!

Енеге келіні жақпай,
Қайын жұрт күйеуді ұнатпай.
Ит пенен мысықтай болып,
Өмірдің сырғып аққаны-ай.
Бай болсаң - беделің асқақ,
Жарлыға - жақын да жаттай!

Толық

Мұсылман - періште емес!

Мұсылман  - періште емес,
Иманды жай адам.
Нәпсі мен шайтаны,
Күні-түн азғырған.
Сонда да жеңілмей,
Қаншасы келеді.
Иманның бал дәмін,
Олар шын сезеді.

Толық

Пайғамбарды сағынғанда

Я, РасулуЛлаһ!
Сізді сағындым!
Арманым бір көру, жүзіңді лағыл нұр.
Мейірімге шөлдесем Өзіңді ойладым,
Қатыгез қоғамда қиналса жаным бір.

Толық

Орамал - ең үлкен сый

Орамал - ең үлкен сый мұсылманға,
Ұсынса біреу оны тастай салма.
Аналар ақ сезімін білдіретін -
Кестелеп, шашақ салып орамалға.

Толық

Қазақтың асылы

Аңсап келген "Атажұртым, тегім" деп,
"Ата-бабам қимай кеткен елім" деп!
Тағдырымен таңғалдырған тарланның
Таңбасы бар атамекен жерінде.

Толық

Қазақтың асылы

Аңсап келген "Атажұртым, тегім" деп,
"Ата-бабам қимай кеткен елім" деп!
Тағдырымен таңғалдырған тарланның
Таңбасы бар атамекен жерінде.

Толық

Мың бір арман

Бақыт деген
Бір-ақ сәттік тыныштық,
Бірде тіпті
Көз жасы мен тұр құшып.
Жетпей қалсам,
Өкініштен жыламан,
Сол арманның
Өзі маған ып-ыстық.

Толық

Таңғы тамшы

Көңілімнің көктем кешінде мен,
Түсіңе ендім бе шексіз есіңде ме?
Адамға мұнша бауыр баспаған ем,
Есіріп бара жатыр есіл кеудем.

Толық

Ханның қызы

Үзілер қалай көңіл күйбеңнен,
Ғашықтық сырда төзім иленген.
Қағбасы қымбат, күмбезі биік,
Жете алмай жүрмін уәзірлеріңнен.

Толық

Бейкүнә сынықтармыз

Қай жерден, кім білсін, қателестік,
Армандарды аңсама жетер естік.
Бір өзенге құя алмай тасқын жүрек,
Жағалауда кете ме амал нешік.

Толық

Өтермін

Дүниеге келдім, бақытсыз ба екенмін?
Солай ма, әлде тіпті одан бетермін?
Іздеп те таба алмай жүрмін құрысын,
Бұлыңғыр қиялдан адасып кетермін.

Толық

Естелік мекені

Күн батады баяу ғана жоталардан,
Көңіл шіркін кетпейді сол алаңнан.
Ескі үйім қазынам, мәңгі өшпес,
Ғұмыр сазы сыңғырлап түп санадан.

Толық

Аға жолы

Сабырдың өзі сенен шабыт алған,
Жуылып күмән, өзендей тұнып арман.
Сен бар, аға, жолым да жеңілдейді,
Басыңнан бақ таймасын, асыл ағам.

Толық

Саралжын-сазы

Саралжыным – сағымды сұлу далам,
Көңілімде көктемдей тұнып қалған.
Жасыл белде жаңғырып желдей ескен,
Туған жерім, құшақ жай, жарық алаң.

Толық

Азаттықты аңсаған

Аңсап өткен ақ арманы бабамның,
Тәуелсіздік -жеңісі бұл даламның.
Жүрегіңді елжіретер бар сыры,
Тіпті сонау бесіктегі балаңның.

Толық

Қызғанамын

Басқаның бағы болсаң да, қызғанамын,
Сөндіре алмай кеудемнің сыздағанын.
Күндей болып жылытып жүруші едің,
Айтшы қазір неліктен мұз жанарың?

Толық

Нағыз бақыт

Нағыз бақыт — ғылым менен өнерде,
Пайдаң тисе, сауап жасап көп елге.
Нағыз бақыт — қанағат пен иманда,
Сабырлықта, сақтай алсаң егер де.

Толық

Белгісіздік. Екінші нұсқа

Келешекте не күтіп тұр — белгісіз,
Бұны ойлап, жүрегіме келді сыз.

Қасиеттен жұрдай болып адамдық,
Молаға кірпіш болып қаландық.

Толық