Жануарлар мен құстар туралы жұмбақтар – 3-бет
Төрт аяқты шалғы
Орып кетер малды.
Келеді бір перизат итке мінген,
Таяғын итке мініп итпелеген,
Артында ағараңдар ешкісі бар,
Ешкісін итке мініп жетелеген.
Бұлаңдаған құйрығы –
Бір алдарлық қулығы.
Қорықпайды күшті аңнан,
Қорқады тек тышқаннан.
Топырақ желді мініп, желді айдайды,
Болғанда түске жақын көлге айдайды.
Тамшыны жерден тамған керек қылып,
Топырақ өз-өзінен айқайлайды.
Басында таяғы бар,
Төрт аяғы бар.
Сегіз тұяғы бар,
Иегінде сақалы бар.
Жамауы бар тігінсіз.
Киімі қалың жамылар.
Жыртығы жоқ, еш мінсіз,
Ала-құла тоны бар.
Даусы азанда,
Жақсылығы қазанда.
Бiр тұтам, екi тұтам
Басы айыр жүндi тұтам.
Жездекем бастап барады,
Жез түймесiн тастап барады.
Айтарын айт дегенде, ая батыр,
Болғанда асты гауһар, үсті шатыр.
Қазандай қара тастың дәл түбінде,
Бір түрлі адам таппас зәһар жатыр.
Ұзын сабалақ есiк ашты,
Қара домалақ тұра қашты.
Дүниеде ағаш бар бек жайлаған,
Жанына адам барса ойбайлаған,
Ағаштың адам білер мінезі бар,
Мінгесіп екі бала той-тойлаған.
Өреді қайраңдап,
Келеді байпаңдап.
Қарғып түсіп өзенге,
Малтиды тайқаңдап.
Қық-қық етеді,
Кезіп жүріп көшені.
Жата қалса орнына,
Ақ доп тастап кетеді.
Судан шықса баладай,
Тәй-тәй басып қалады-ай.
Қанаты бар,
Қауырсыны жоқ.
Күндіз тіпті ұшпайды,
Түнде тышқан ұстайды,
Көзі шамға ұқсайды.
Аяғы түйеге ұқсайды,
Құс болса да ұшпайды.
Өзі сақ, өзі ұсақ,
Шықылықтап тұрмайды.
Өсекшіге ұқсап,
Құйрығы ұзын, ала.
Бұл қандай құс, бала?
Сөз үйретсең қайталайды,
Өздігінен айта алмайды.
Күндегі тамағы –
Балықтың шабағы.
Теңізге барғандар,
Жағадан табады.
Садақша мойнын иілтіп,
Көрген жанды сүйсінтіп,
Жүзгенде көлдің сәні өзі,
Судағы құстың нәні өзі.
Жердегі құстың серкесі,
Көктегі құстың еркесі.
Жапанның желдей жүйрiгi,
Жетедi көктiң бұйрығы.
Жеткенде бұйрық, апыр-ай,
Шошаңдай берер құйрығы.
Япырым-ау, бір мақұлық осындай-ау,
Қасында екі сойыл емес жаяу,
Шабатын өткір оның қылышы бар,
Қолына түскен жанды болмайды аяу,
Жымқырып қиып алып шықса кәне,
Аспанның ол бір түрлі нажағайы-ау.
Қанаты бар, ұшпайды,
Адам қолда ұстайды.
Көкте ұшады тізіліп,
Жұрт қарайды қызығып.
Жандылардың ірісі,
Тек мұхитта тынысы.
Тұла бойы – ине,
Тұмсығында – түйме.
«Айдалада ақ отау,
Аузы-мұрны жоқ отау».
Үн естіліп: «Тық-тық!» – деп,
Жарылды кенет быт-шыт боп.
«Шиқ-шиқ!» деген әні бар,
Шықты ішінен жануар.
Сап-сары жүні үлпілдек,
Ойлайсыңдар бұл кім деп?
Асты-үсті өндір тас,
Ортасында кендір бас.
Кешке қарай хор айтады,
Дауыстарын зорайтады.
Тегі – тышқан.
Өзі – құстан.
Күндіз ұйықтап,
Түнде ұшқан.
Сөйлейтұғын тілі жоқ,
Естілетін үні жоқ.
Жандылардың iшінде
Жаралыпты ipi боп.
Үйіңді қорғайды,
Үйге бipaқ, қонбайды.
Алдында штепсель,
Артында бауы.
Мың найзалы жалғыз батыр
Жауларына алғызбай тұр.
Жел-боранда жел болып ескен,
Шекесіне сексеуіл өскен.
Құрық та салдырмай бұлқынар
Матрос майкалы жылқылар.
Тышқаннан басқа батпаған,
Бір шланг, төрт баған.
- Рымғали Нұрғалиев
- Серік Қирабаев
- Мұхтар Әуезов
- Міржақып Дулатұлы
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі