Әңгіме мен мақала – 62-бет

Ақмола (І нұсқа)

05.10.2023

Есенғұл беріш Сырлыбай деген кісі қазақтың пішен шаппай, көшіп-қонып, мал отарлап жүрген кезінде Кіші жүз Тайсойған деген қонысында отырып, Бүгелі деген баласын құланға қысырақ мат...

Толық оқу

Нұралы мен Сырымның құдалығы

05.10.2023

...Ханның баласы Құлтай сөзден ұтылып, ауылына келіп жай мәністі шешесіне баяндайды. Нұралының әйелі Оралға кісі жіберіп Сырымды босатуды сұрайды. Нұралы Сырымды босатып алады. Енд...

Толық оқу

Сырым мен Тұрмамбет би (ІІ нұсқа)

05.10.2023

Бір күні Сырымның келе жатқанын көріп, күтініп тұрған құдағилары көз көрім жерден алдынан шығады, құдағи ханым тәжім етіп сәлем беріп, Сырымның атының шылбырынан ұстап, ордаға қара...

Толық оқу

Нұралы ханның Сырымды қонаққа шақыруы

05.10.2023

Нұралы хан Сырымды қонаққа шақыру үшін өзінің екі уәзірін жібереді. Шақыра келген уәзірлерге Сырым екі сұрақ қойыпты:

Толық оқу

Нұралы хан мен Сырым батыр

02.10.2023

Өткен күнде Нұралы хан Сырым батырға құда болам деп бір кісі жіберген. Сонда келген адамның айтқаны Сырымға Нұралы хан сөзі деп: «Досқа сәлем айт, достығымды асырайын деп ойладым, ...

Толық оқу

Сырым батыр (ІІ нұсқа)

02.10.2023

Сырым бастаған бір топ аттылы адамдар тікелей шауып келіп Нұралы хан отырған киіз үйге келіп, аттарын тоқтата салып, жанындағы қылышын қынабынан суырыпты да, ашулы екпінмен Нұралы ...

Толық оқу

Сырым батыр (І нұсқа)

02.10.2023

Сырым би болып қана қоймай, батыр да болған екен. Қазіргі индер тауы мен Аюлы деген жердің ортасында «Шибұлақ» деген бұлақ бар. Сол жерде әуелде Нұралы хан мекендеген екен. Ол жер ...

Толық оқу

Жер-су атаулары

29.09.2023

Ақмешіт — қазіргі Қызылорда қаласының орнында болған көне бекініс орны. Ол 1817 жылы салынған. А.и. Добросмысловтың дәлелдеуі бойынша, бекіністі Қоқан ханы Омархан салдырған. Бекін...

Толық оқу

Ру атаулары

29.09.2023

Абақ — Керей руының бір тармағы. Керейдің «Төр шежіресі» керей этнонимінің Абақ (Әппақ) деген әйелімен байланыстырып, Абақ керей сол ананың ұрпағы дейді. Ел ішінде «Абақ — Үйсін Са...

Толық оқу

Жантайлақ батыр

26.09.2023

Бірде Жантайлақ батыр мен Жантай батыр іргелес торғауыттан қарымта қайырып, көп жылқысын қуып әкетеді. Қайтар жолында Қалжыр өзені бойындағы тоған қазушыларға аялдайды. Қолғабыс кө...

Толық оқу

Ер Сүгір

26.09.2023

Кезінде өз еліне бір нәрседен кінәлі болып, Найман жеріне келіп, осында сіңіп кетеді. Қалмақ шапқыншылығына қарсы батырлығымен көзге түсіп, Кокжал Барақтың серіктері қатарына қосыл...

Толық оқу

Бөлек батыр

26.09.2023

Қазақтың «аға өлсе, іні мұра» деген дәстүрі бойынша Бөлектің анасы қайнысы Қошқарға тұрмысқа шығады. Қошқар өзі бай, өзі батыр болған. Бөлек сол кісінің тәрбиесінде өсіп, әрі сымба...

Толық оқу

Қалдан шерін мен Ханабад туралы аңыз

26.09.2023

Баяғы өткен заманда, дін мұсылман аманда, Ташкент деген қалада, оңтүстігі Шыршықтың күн батыс жағында Ханабад деген хан болыпты. Бір жағы тоғай жер болыпты, бір жағы Шыршық жар бол...

Толық оқу

Қорлыбай мен Ердес

19.09.2023

Бапай деген кісі отыз бес жасында жаудан өледі. Ердес, Медет, Ақтен деген үш жас бала жетім қалады. Ердес он жеті жасында батыр болып жауға аттандаы. Бұл барғаны қазақ пен қалмақты...

Толық оқу

Алшын Қорлыбай батырдың Қалдан ханмен кездесуі

19.09.2023

Қорлыбай батыр көп қолмен бір жауласқан жауын шауып еліне алып қайтып келе жатқанда, бір төбенің арасында Қорлыбай жаяу отырады. Біреу келіп: «Батыр, атың қайда, нағып жаяу отырсыз...

Толық оқу

Сәмен батыр (І нұсқа)

19.09.2023

Сәмендер Жоңғар тауына кеткенде, үйінде әйелі екіқабат қалған екен. Арада жарты жылдан асқанда бір дәруіш Сәмеге жолығып:

Толық оқу

Сәмен батыр

19.09.2023

Орталарында Төле би бар қазақ әскерлерінен жеңіліп, қайта топтасып, қаша шабуылдап жүрген кездердің бірінде Сәмен батыр жаман түс көріп, шошып оянады. Түсінде ботбай ауылдарын жау ...

Толық оқу

Серғазы батыр (ІІ нұсқа)

19.09.2023

Сонау Тараз жағындағы Талас бойындағы бір шайқаста күні бойы болған жекпе-жекте бірде жеңіп, бірде жеңіліп дегендей алма-кезек түсіп, екі жақтан да шығын болып, күн батуға таяған к...

Толық оқу

Серғазы батыр (І нұсқа)

19.09.2023

Қазақ-қалмақ соғысы заманында Жетісу жерінде қалмақтар бірер жыл табан тіреп тұрып қалады. Сол кездерде олар Суықтөбенің күнгейін қыстап, теріскейіне егін салып, таудың бөктерін, б...

Толық оқу

Қуатбек пен Медетбек (І нұсқа)

19.09.2023

Жаугершілік кезінде Сәмен батырдың ұлы Қапсалаң батырдың ауылына қырғыздар жиі-жиі шабуыл жасап, маза бермейді. Қапсалаң батыр жетпістің үстіне шығып қалған кезде қырғыздар тағы да...

Толық оқу

Қуатбек пен Медетбек

19.09.2023

Қалмақ әскерімен болған бір жолғы соғыста айласын асырған жау жағы Қуатбек пен Медетбек батырларды қолға түсіріп, елдеріне алып кетеді.

Толық оқу

Жауғаш батыр

19.09.2023

Жоңғарларды бірлесе қуған қырғыздың Солто руынан шыққан Жорықтас дос-жарандарымен өзара қатынастары күшейіп, көрші қоныстанған екі ел қыз алысып, құда-жегжаттық, туысқандық байланы...

Толық оқу

Жауғаш батыр туралы

18.09.2023

Абылайдың бір жақсы көретін баласы өліп, бас көтермей жатып қалғанда, көңіл айтуға келген белгілі адамдармен еріп хан ордасына кірген Жауғаш орынды жұбату сөз тауып айтып, алғырлығ...

Толық оқу

Жауғаш батыр

18.09.2023

Сәмен батыр қолында мыңбасы болған Қырбас ел азаматтары түгел қатынасқан Іле өзенінің бойындағы қалмақтармен үлкен ұрысқа кеткен екен. Ат үстінде ауылға қарай шауып, айғайды салып,...

Толық оқу

Ер Жауғаш

18.09.2023

Жауғаштың қолбасшылығымен өткен бір ұрыста қалмақтар «Қалмаққырылған» деп аталып кеткен жерге қосын тігеді.

Толық оқу

Көтентай батыр

18.09.2023

Батыр Ботбайдан: Құдайқұл, Шағай, Қоралас, Бидас. Құдайқұлдан: Құдайберді, Келімбет. Құдайбердіден — Бегей, Меңей. Бегейден — Жиембет (Бесторсық). Жиембеттен: Қонақбай, Сазанбай, С...

Толық оқу

Еспембеттің Адақ атануы

18.09.2023

Қабанбай осы шайқаста Арқауылды өлтіріп, қалмақтың қалың қолын қазақ жауынгерлері қуып келе жатқанда, жаудың бір мергені садақпен Ақпантайдың атын атады. Ақпантай алдындағы терең о...

Толық оқу

Шоңай батыр

06.09.2023

Шоңайдың нағашысы Садыр, оның ішінде Алдияр тармағынан екен. Қабырғасы қатып, оңы мен солын таныған Шоңай енді нағашы жұртын іздеп шығады. Ол кезде атпен жүретін кез. Лепсінің бойы...

Толық оқу

Қараш батыр

06.09.2023

Қараш батырдың әрбір сапарынан қалдырмай ертіп жүретін Боқтай деген немере інісі болыпты. Боқтайдың көзі өте өткір екен, алыстағыны жанында тұрғандай көреді екен. Бірде Қараш батыр...

Толық оқу

Алдияр батыр

06.09.2023

Алдияр жәйші болған кісі еді. Тәуке қарақалпақтарды қоластына кіргізу үшін оларға бірнеше дүркін шабуыл жасаған еді. Бірақ қарақалпақ ханының алдыңғы шебіндегі қырағы сарбаздары те...

Толық оқу