Әңгіме мен мақала – 65-бет

Абылай ханның Жәнібекті сынауы

03.08.2023

Жас батыр Жәнібектің жау алдындағы қайраты аңыз болып, ел ішіне тез жайылды да, Абылай хан оны жете сынамақ болады. Сол ойдың орайы бораны күркіреп, жаңбыры сіркіреген алай-дүлей б...

Толық оқу

Жәнібек батырдың Абылайдың оң тізесінен орын алуы

03.08.2023

Жоңғар шапқыншыларының қазақ даласын жаулауға мол дайындықпен, басым күшпен келген қолына қарсы аттанған Абылай бастаған қазақ қолы да қатты шайқасады. Сан шегініп, сан жеңіп, ілге...

Толық оқу

Батырдың тууы, жас шағы

03.08.2023

Жәнібек батырдың әкесі Бердәулет Арғынның қаракесек руынан шыққан Қазыбек бидің қызымен үйленгеннен кейін әйелі бірнеше жыл бала көтермей жүріп, соңында Жәнібекті көріпті. Перзентк...

Толық оқу

Шотан батыр

03.08.2023

Әкесінің әділдігі мен көрегендігі бала Шотанға да дариды. Оның жастық шағы жоңғардың бейбіт жатқан қазақ еліне шабуыл жасауымен тұспа-тұс келеді. Шотанның ерлігі ерте танылады. Ол ...

Толық оқу

Сартай батыр

03.08.2023

Әкесі Байжан биден бата алып, ізіне мың баладан құралған топты ертіп ордабасыға жеткен он бес жасар Сартайдың көзге түскен жері осы еді. Халықтың басына қара күн туып, жан алқымға ...

Толық оқу

Мыңбай батыр

03.08.2023

Мыңбай жастайынан пысық болып өсіп, «батыл бала» атанады. Ол аңға шыққанда да батылдық көрсетіп, «мерген бала» атанған. Үстіне мінген соң қандай асау тай, құнан түгілі ат туласа да...

Толық оқу

Мамай батыр

02.08.2023

Мамай көзсіз батырлығымен қатар соғыс өнеріне, айла-тәсілге өте шебер болған. Бірде алпыс шақты ғана жасағымен келе жатқан Мамай батырға жарты мыңға тарта жау кездесіп қалады. Мама...

Толық оқу

Қойгелді батыр

02.08.2023

Қойгелді түрлі шайқаста жекпе-жекке шыққанда жеңіліс көрмей, жоңғардың тоғыз батырын өлтіріп, қазақ қолын жеңіске рухтандырған. Кейін сардар болып қол басқарғанда да, ол әскери соғ...

Толық оқу

Қозыүй батыр

02.08.2023

[Қозыүй батыр] 1718 жылы болған шайқаста жоңғарлар қолына түсіп қалады. Жоңғарлар қол-аяғын байлатып, дүре соқтырып, ағаш қалыппен кысқанда да ол тістеніп отырып алған.

Толық оқу

Қаралда батыр

02.08.2023

Әкесі Саламат Бөкенұлы Әбілқайыр ханның тұсында қол бастаған батырдың бірі болған. Өзімен жекпе-жекке шыққан қалмақ батыры Нұрғаспақтың қарындасы Түгесті, қайынағасы өтештің ақылым...

Толық оқу

Жұрын батыр

02.08.2023

Жігіт болып, ат жалын тартып мінгеннен кейін, тұңғыш бала ретінде әкесінің сырттай жүріп, ағайын болып саналатындардың ауылдарына жақын жерлерді жайлап, қыстаған көрінеді. өзі қайр...

Толық оқу

Малайсары батыр

02.08.2023

Тоқтауыл батыр болған кісі. Ауылы бір қопаға қонғанда, қопаға қаптап жайылып кеткен түйелерді бір нәрсе аспанға лақтыра бергенін көрісіп, «дәу де болса жолбарыс шығар» деп жұрт көт...

Толық оқу

Олжабай батыр

02.08.2023

Олжабай батыр жалпақ жауырынды, орта бойлы, қалың қабақты, кішіпейіл және сабырлы болған дейді. Батыр қанша жаужүрек болса да, ашу-ызаны, қайнаған кекті әрдайым ақылға жеңдіріп оты...

Толық оқу

Олжабай және Жасыбай

01.08.2023

Біздің бұл қазақ Сыр бойынан ауып келгенде, Ұлытау, Кішітауды қыстап, Сұрқарасортыны жайлап, сол маңа[йға] орын теуіп жүріпті. Баянаулаға «Барлыбай» ұранды Бәсентиін [келіп] «Ақ та...

Толық оқу

Малайсары және Олжабай

31.07.2023

Орта жүз Арғын, Сырым, Малайсары батырдың әкесі Тоқтауыл батыр заманында «батыр» атанған кісі екен.

Толық оқу

Олжабай батыр (ІV нұсқа)

31.07.2023

«Он сан орта жүзге ұран болған Олжабай» деседі. Бұл сөзге дәлел боларлық әңгіме айтады.

Толық оқу

Олжабай батыр (ІІІ нұсқа)

31.07.2023

Бұл — тарих, шежіре. Ауыздан-ауыз алынған сөздерден жиналған. Он сан орта жүзге ұран болған Олжабай батырдан сөйлейік.

Толық оқу

Олжабай батыр

30.07.2023

Он сан Орта жүзге ұран болған Олжабай[дың] әкесі Толыбайдың жалғыз құла шолақ биесі бар екен. Құла шолақ бие құлындап, арбаға байлап сауып отырғанда, ұры алып кетіпті. Он жеті жаса...

Толық оқу

Сүйіндік Олжабай батыр ертегісі

30.07.2023

Әз Тәукенің тұсында үш жүздің баласы оңтүстіктен шөлейтке қарай жайлайды екен. Сырдың бойын жағалап, Жетісу, Алматы, Қапал тауларын өрлей отырады екен. Орта жүздің қыс қыстауы шүйг...

Толық оқу

Өтегеннің айласы немесе қырық тазы туралы

18.07.2023

Өтеген батырдың қартайған шағы болса керек. Бір күні аң аулауға шыққан ол қасындағы аз ғана адаммен Шу өзенінің саласындағы көкорай шалғынға келіп, тынығып отырады. Осы арада серуе...

Толық оқу

Өтегеннің адамға сын беруі

18.07.2023

Ұлы жүздің шанышқылы руында Бердіқожа деген батыр болады. Ол өзінің жалғыз ұлына Тауасардың баласы (Тауасар — өтеғұлдың інісі өтептің баласы) Малдыбай бидің қызын алып беру ниетіме...

Толық оқу

Өтегеннің араша түсуі

18.07.2023

Бірде Қыстаубай деген кедей адам Қоңырдағы дауын шештіру үшін Абылайға келеді. Абылай Қыстаубайды тыңдап болған соң:

Толық оқу

Өтегеннің сәуегейлігі

18.07.2023

Бір жылдың тамыз айында Өтеген өз руластарын жинап алып, қыстың қатты, малға жайсыз болатындығын айтып, малға жайлы жерге қоныс аударуға шақырады. Ауылдың қариялары: «Өтеген біліп ...

Толық оқу

Өтегеннің қыз беруі

15.07.2023

Өтеген далада жүріп, бір күні кешке таман Албан деген елдегі Әжібай деген өзімен қатарлас бір азаматтың үйіне қонуға келсе, Әжібай үйінде жоқ екен. Әжібайдың әйелі Өтегенді қондыры...

Толық оқу

Өтегеннің қарызын қайтаруы

15.07.2023

Өтеген бір күні базарға келіп, аралап жүріп, өзімен ру- лас Жүсіп деген адамды кездестіріп қалады. Жүсіп ақшаға мұқтаж болып тұр екен, батырды көріп қуанып кетеді, қарызға ақша сұр...

Толық оқу

Өтегеннің Абылайды сынауы

15.07.2023

Асан деген бір кедей өтегеннен бір аттың майын сұрап мініп, алты-жеті жылдай бермей қашқақтап жүріпті. Бірде өтеген Асанды кездестіріп калады да, оны алып келуге жігіттерін жұмсайд...

Толық оқу

Өтегеннің жер қарауы

15.07.2023

Өтеген — халықтың жоғын жоқтап, еліне құтты мекен, жайлы қоныс іздеп жер-дүниені кезген жиһангер. Қасына қырық жігітті ертіп, орта Азияны жалпақ кезіп, орыс патшасы сұраған елді де...

Толық оқу

Қанжығалы қарт Бөгенбай хақында

15.07.2023

Қанжығалы қарт Бөгенбай сексеннен асқан шағында шаруа жайымен жапан далада жалғыз келе жатып, елдің қарасы көрінген соң «атымды таң асырамын ғой, шалды- рып барайын» деп атының ауы...

Толық оқу

Тәуелсіздіктің көрінісі ел есінде қалай сақталды?

12.07.2023

Толық оқу

Қаракерей Қабанбай батыр

06.07.2023

Қаракерей Қабанбай батыр туралы. Қабанбай елінен аулақ сапарда жүргенде ежелден өштесіп, кек сақтап, қапысын тауып, аңдып жүрген қырғыздың Аманәлі деген батыры Қабанбайдың елін шау...

Толық оқу