Әңгіме мен мақала – 70-бет

Надандық құрбаны

Надандық құрбаны

12.08.2022
Осы ұзақ сапарымда менің атқосшыдан жолым болды. Әлгі ауылдан ерген атшы да бір кезде болысқа шабарман болған өзінің айтуынша, «ат арқасына ерте мінген талай жерді шарлап, дүние кө...
Толық оқу
Қара бақсының хикаясы

Қара бақсының хикаясы

12.08.2022
Мен әлденеше ылау алмастырып сапар шеккелі жеті күндей болған. Ұшы-қиыры жоқ, құлазып жатқан меңіреу даламен жүріп келемін. Осы дала елсіз жерінде «құс ұшпас, құлан жортпас» шел са...
Толық оқу
Мен оқытушы

Мен оқытушы

12.08.2022
Жылдың август айында маған инспектордан қатынас қағаз келді. Бұл қағазда сол жылғы 15-августан бастап, Ырғыз уезіндегі Толағай болысына қарайтын Кіші құм дейтін жердегі ауылдық мек...
Толық оқу
Қамқор №3

Қамқор №3

12.08.2022
Август айының аяқ кезі еді. Сауытбайдың аулында бүкіл Обаған болысының азаматтары қатысқан жиылыс болды. Жиылысқа мен де қатыстым. Бекет Өтетілеуовты көріп аман-сау сұрасқаннан кей...
Толық оқу
Ауытқушылық...

Ауытқушылық...

12.08.2022
Күні кешегі «ақ патшаның» сөзін сөйлеп, сойылын соғып жүрген сабаздар, патша тағынан тайысымен шетінен тағы да «елшіл», «жұртшыл» бола қалысты. Буржуазияшыл, ұлтшыл оқығандардың га...
Толық оқу
Мен жазуды қалай қойып кеттім

Мен жазуды қалай қойып кеттім

12.08.2022
Менің жолдастарым менен: «жазуды неге қойып кеттіңіз?» — деп көп сұрайды. Орынды сұрау. Бірақ мен жазуды өздігімнен «осыны қояйыншы» деп қойып кеткен адам емеспін.
Толық оқу
Ұлтшылдардың масқара болуы

Ұлтшылдардың масқара болуы

12.08.2022
1916 жыл. Қазақ жігіттерін майданға қара жұмыс істеуге алмақ болған патшаның 25 июньдегі жарлығы шықты. Бұрыннан зығырданы қайнап отырған қалың халық бұқарасы тегіс дерлік атқа мін...
Толық оқу
Аттан шақа!..

Аттан шақа!..

12.08.2022
Қазақстанда патша өкіметінің отаршыл саясатының барған сайын ашықтан-ашық талау-тонау сыры ашыла бастады. Патша өкіметі жерсіз отырған орыс шаруаларын Қазақстан жеріне лек-легімен ...
Толық оқу
Бақытсыз күндердің бірі

Бақытсыз күндердің бірі

12.08.2022
Мен ауру болсам да, жазушылық жұмысымды тастай алмадым. 1913 жылы 21 февраль күні орыс патшасы Романовтар ұрпағының патша болып таққа отырғанына үш жүз жыл толуына байланысты Федор...
Толық оқу
Айқап

Айқап

12.08.2022
«Айқап» журналы 1911 жылы шықты. Бұл журналдың алғашқы номері қолыма тигенде, менен артық қуанған адам болды ма екен? Мені журналдың ұстаған бағыты мен мазмұны қуантқан жоқ, сол ке...
Толық оқу
Оқу, өсу жолында

Оқу, өсу жолында

12.08.2022
1913 жылы еді. Сол кезде менің оқытушылық жұмысында болғаныма да он үш, он төрт жыл болып қалған-ды. Жазушылық жұмысымен айналысқаныма да бес-алты жыл болған. Екі-үш кітабым да бас...
Толық оқу
«Қалың мал» романының жазылуы

«Қалың мал» романының жазылуы

12.08.2022
Надандыққа, феодалдық ескішіл, өрескел сорақы салтқа қарсы күрес жүргізудің бірден-біреуі — халықты ағарту, балаларды оқыту, халықты сауаттандыру деп, оны мәдениет сатысына аяқ бас...
Толық оқу
Педантизмге қарсы

Педантизмге қарсы

12.08.2022
Иван Тенанякин туралы бір-екі ауыз сөз. Оқушыларыма Тенанякиннің қара басы туралы емес, оның, педанттығын айтқым келеді. Ол үлкен педант адам еді. Тенанякин келгеннен кейін көп кеш...
Толық оқу
Үлгілі бала

Үлгілі бала

12.08.2022
«Үлгілі тәржімә» қолға тигеннен кейін мен енді бастауыш мектеп үшін хрестоматия құрастыруға кірістім. Мұнда мен ең алдымен Ыбырай Алтынсариннің хрестоматияларын үлгі еттім. Өйткені...
Толық оқу
Тұңғыш еңбек

Тұңғыш еңбек

12.08.2022
Сағила қайтыс болғаннан кейін қайнымда бір жеті болдым. Жолда ауылға соғып, он күнінде Федоровкаға қайта оралдым. Мен жоқта мектеп өмірінде екі түрлі жаңалық болыпты, Баяғы Петропа...
Толық оқу
Қайғылы өлім

Қайғылы өлім

12.08.2022
Жаз өтті. Мен Федоровкаға келген соң, оқу басталды Сағиладан анда-санда хат келіп тұрды. Мен де үзбей хат жазып тұрдым. Екеуміздің арамызда бұл хаттарды таситындар: Дүйсен Дүйсенбе...
Толық оқу
Сағила

Сағила

12.08.2022
Жазғы демалысты ауылда еткізейін деп келгенмін. Ел қыстан күйлі шыққан екен. Жатақтардың егіндері де жақсы шығыпты. Жауын көп, шөп әлі жап-жасыл, мал семіз, ауыл да көңілді екен. Д...
Толық оқу
Ауыр жылдар

Ауыр жылдар

12.08.2022
Мен Петропавловскіде екі класты орысша-қазақша мектепте 1910 жылдың жаз айларына дейін болдым. Бұл менің өмірімдегі ең бір ауыр жылдар болды. Революция жеңіліске ұшырағаннан кейін ...
Толық оқу
Қостанайдан хат

Қостанайдан хат

12.08.2022
Мен Нілді мектебінен Петропавловскідегі екі класты орысша-қазақша мектепке баруға тиісті болдым. Мұнда келгеннен кейін оқу да басталып қалды. Менің бұл қалада таныстарым жоқ еді. К...
Толық оқу
Тұтанбай қалған өрт

Тұтанбай қалған өрт

12.08.2022
Омбыдан қайтып баяғы елге келсем, мұнда да азан-қазан. Бұл елде екі үлкен ру бар болатын. Бірі Керей, бірі Матақай рулары. Осы екі рудың басшылары ру таласын қоздырып, елді бір-бір...
Толық оқу
Қилы кезеңдер

Қилы кезеңдер

12.08.2022
Астыртын үйірмеде ауылда бір ай жарымдай болғаннан кейін мен Петропавл уезі Полуден болысындағы Нілді болыстық мектебіне оқытушы болып тағайындалып, сол мектепке жүріп кеттім.
Толық оқу
Орындалған арман

Орындалған арман

11.08.2022
Бұрынғы Торғай облысы, Николай уезі (ол кезде Қостанай Николаевский деп аталатын), Обаған болысы, қазіргі Қостанай облысының Меңдіқара ауданындағы Қызыл Ту ауыл Советіне қарайтын А...
Толық оқу
Қарға мен көлбақа

Қарға мен көлбақа

11.08.2022
Бір қарға келе жатып, көлбақаны бүріп, көлдің жағасындағы бір ағашқа қонып, жемекке даярланды. Істің жаманға айналғанын біліп, көлбақа айтты: әй қарға, қарға! Білуші ем сенің әке, ...
Толық оқу
Түлкі мен қырғауыл

Түлкі мен қырғауыл

11.08.2022
Қалың ағашты аралап, бір түлкі келе жатып, ағаштың басында отырған бір қырғауылды көрді де, жақындап келіп саламатсыз ба, қырғауыл!. Қалай тұрасың, достым? деді.
Толық оқу
Тырна мен көкқұтан

Тырна мен көкқұтан

11.08.2022
Бір шалшықта бір көкқұтан мен тырна мекен қып тұрыпты. Тырна шалшықтың бір шетінде, көкқұтан бір шетінде. Тырна жалғыз тұруға қапаланып, көкқұтанға барып айтты: мен сені өзіме айтт...
Толық оқу
Түлкі мен тырна

Түлкі мен тырна

11.08.2022
Түлкі мен тырна ертегісі. Түлкі тырнамен дос болыпты. Бір күні түлкі тырнаны қонаққа шақырды. Тырна келгенде түлкі бір тарелканың түбіне ботқаны жақты да, мә досым, же деп алдына қ...
Толық оқу
Тырналар мен көкқұтан

Тырналар мен көкқұтан

11.08.2022
Бір қарашекпеннің егінін жеп тырналар дамыл бермеген соң ау құрып ол тырналарды ұстап алыпты. Тырналармен бірге ауға бір көкқұтан түскен екен. Көкқұтан қарашекпенге мені жібер, мен...
Толық оқу
Арыстан, қасқыр әм түлкі

Арыстан, қасқыр әм түлкі

11.08.2022
Бір арыстан ауырып, үлкен кең апанда жатты. Барлық аңдар оның көңілін сұрап келді. Бірақ түлкі келмеген екен. Қасқырдың түлкімен азғана кемпір назы бар екен. Соның үшін арыстанға к...
Толық оқу
Тиін мен қасқыр

Тиін мен қасқыр

11.08.2022
Тиін бір бұтақтан бір бұтаққа секіріп жүргенде ағаштың түбінде ұйықтап жатқан қасқырдың үстіне құлады. Қасқыр қарғып түре келіп, тиінді ұстап алып, сені жеймін, дейді. Тиін өтініп ...
Толық оқу