Әңгіме мен мақала – 70-бет

Надандық құрбаны

12.08.2022

Осы ұзақ сапарымда менің атқосшыдан жолым болды. Әлгі ауылдан ерген атшы да бір кезде болысқа шабарман болған өзінің айтуынша, «ат арқасына ерте мінген талай жерді шарлап, дүние кө...

Толық оқу

Қара бақсының хикаясы

12.08.2022

Мен әлденеше ылау алмастырып сапар шеккелі жеті күндей болған. Ұшы-қиыры жоқ, құлазып жатқан меңіреу даламен жүріп келемін. Осы дала елсіз жерінде «құс ұшпас, құлан жортпас» шел са...

Толық оқу

Мен оқытушы

12.08.2022

Жылдың август айында маған инспектордан қатынас қағаз келді. Бұл қағазда сол жылғы 15-августан бастап, Ырғыз уезіндегі Толағай болысына қарайтын Кіші құм дейтін жердегі ауылдық мек...

Толық оқу

Қамқор №3

12.08.2022

Август айының аяқ кезі еді. Сауытбайдың аулында бүкіл Обаған болысының азаматтары қатысқан жиылыс болды. Жиылысқа мен де қатыстым. Бекет Өтетілеуовты көріп аман-сау сұрасқаннан кей...

Толық оқу

Ауытқушылық...

12.08.2022

Күні кешегі «ақ патшаның» сөзін сөйлеп, сойылын соғып жүрген сабаздар, патша тағынан тайысымен шетінен тағы да «елшіл», «жұртшыл» бола қалысты. Буржуазияшыл, ұлтшыл оқығандардың га...

Толық оқу

Мен жазуды қалай қойып кеттім

12.08.2022

Менің жолдастарым менен: «жазуды неге қойып кеттіңіз?» — деп көп сұрайды. Орынды сұрау. Бірақ мен жазуды өздігімнен «осыны қояйыншы» деп қойып кеткен адам емеспін.

Толық оқу

Ұлтшылдардың масқара болуы

12.08.2022

1916 жыл. Қазақ жігіттерін майданға қара жұмыс істеуге алмақ болған патшаның 25 июньдегі жарлығы шықты. Бұрыннан зығырданы қайнап отырған қалың халық бұқарасы тегіс дерлік атқа мін...

Толық оқу

Орыс жұмысшыларының қазақ кедейлеріне хаты

12.08.2022

1914 жылы еді. Соғыс басталды. Көршілес орыс шаруаларынан армия қатарына алынған орыс жігіттері күн сайын топ-тобымен соғысқа кетіп жатты. Көп кешікпей-ақ орыс селоларында кемпір-ш...

Толық оқу

Аттан шақа!..

12.08.2022

Қазақстанда патша өкіметінің отаршыл саясатының барған сайын ашықтан-ашық талау-тонау сыры ашыла бастады. Патша өкіметі жерсіз отырған орыс шаруаларын Қазақстан жеріне лек-легімен ...

Толық оқу

Бақытсыз күндердің бірі

12.08.2022

Мен ауру болсам да, жазушылық жұмысымды тастай алмадым. 1913 жылы 21 февраль күні орыс патшасы Романовтар ұрпағының патша болып таққа отырғанына үш жүз жыл толуына байланысты Федор...

Толық оқу

Айқап

12.08.2022

«Айқап» журналы 1911 жылы шықты. Бұл журналдың алғашқы номері қолыма тигенде, менен артық қуанған адам болды ма екен? Мені журналдың ұстаған бағыты мен мазмұны қуантқан жоқ, сол ке...

Толық оқу

Оқу, өсу жолында

12.08.2022

1913 жылы еді. Сол кезде менің оқытушылық жұмысында болғаныма да он үш, он төрт жыл болып қалған-ды. Жазушылық жұмысымен айналысқаныма да бес-алты жыл болған. Екі-үш кітабым да бас...

Толық оқу

«Қалың мал» романының жазылуы

12.08.2022

Надандыққа, феодалдық ескішіл, өрескел сорақы салтқа қарсы күрес жүргізудің бірден-біреуі — халықты ағарту, балаларды оқыту, халықты сауаттандыру деп, оны мәдениет сатысына аяқ бас...

Толық оқу

Педантизмге қарсы

12.08.2022

Иван Тенанякин туралы бір-екі ауыз сөз. Оқушыларыма Тенанякиннің қара басы туралы емес, оның, педанттығын айтқым келеді. Ол үлкен педант адам еді. Тенанякин келгеннен кейін көп кеш...

Толық оқу

Үлгілі бала

12.08.2022

«Үлгілі тәржімә» қолға тигеннен кейін мен енді бастауыш мектеп үшін хрестоматия құрастыруға кірістім. Мұнда мен ең алдымен Ыбырай Алтынсариннің хрестоматияларын үлгі еттім. Өйткені...

Толық оқу

Тұңғыш еңбек

12.08.2022

Сағила қайтыс болғаннан кейін қайнымда бір жеті болдым. Жолда ауылға соғып, он күнінде Федоровкаға қайта оралдым. Мен жоқта мектеп өмірінде екі түрлі жаңалық болыпты, Баяғы Петропа...

Толық оқу

Қайғылы өлім

12.08.2022

Жаз өтті. Мен Федоровкаға келген соң, оқу басталды Сағиладан анда-санда хат келіп тұрды. Мен де үзбей хат жазып тұрдым. Екеуміздің арамызда бұл хаттарды таситындар: Дүйсен Дүйсенбе...

Толық оқу

Сағила

12.08.2022

Жазғы демалысты ауылда еткізейін деп келгенмін. Ел қыстан күйлі шыққан екен. Жатақтардың егіндері де жақсы шығыпты. Жауын көп, шөп әлі жап-жасыл, мал семіз, ауыл да көңілді екен. Д...

Толық оқу

Ауыр жылдар

12.08.2022

Мен Петропавловскіде екі класты орысша-қазақша мектепте 1910 жылдың жаз айларына дейін болдым. Бұл менің өмірімдегі ең бір ауыр жылдар болды. Революция жеңіліске ұшырағаннан кейін ...

Толық оқу

Қостанайдан хат

12.08.2022

Мен Нілді мектебінен Петропавловскідегі екі класты орысша-қазақша мектепке баруға тиісті болдым. Мұнда келгеннен кейін оқу да басталып қалды. Менің бұл қалада таныстарым жоқ еді. К...

Толық оқу

Тұтанбай қалған өрт

12.08.2022

Омбыдан қайтып баяғы елге келсем, мұнда да азан-қазан. Бұл елде екі үлкен ру бар болатын. Бірі Керей, бірі Матақай рулары. Осы екі рудың басшылары ру таласын қоздырып, елді бір-бір...

Толық оқу

Қилы кезеңдер

12.08.2022

Астыртын үйірмеде ауылда бір ай жарымдай болғаннан кейін мен Петропавл уезі Полуден болысындағы Нілді болыстық мектебіне оқытушы болып тағайындалып, сол мектепке жүріп кеттім.

Толық оқу

Орындалған арман

11.08.2022

Бұрынғы Торғай облысы, Николай уезі (ол кезде Қостанай Николаевский деп аталатын), Обаған болысы, қазіргі Қостанай облысының Меңдіқара ауданындағы Қызыл Ту ауыл Советіне қарайтын А...

Толық оқу

Қарға мен көлбақа

11.08.2022

Бір қарға келе жатып, көлбақаны бүріп, көлдің жағасындағы бір ағашқа қонып, жемекке даярланды. Істің жаманға айналғанын біліп, көлбақа айтты: әй қарға, қарға! Білуші ем сенің әке, ...

Толық оқу

Түлкі мен қырғауыл

11.08.2022

Қалың ағашты аралап, бір түлкі келе жатып, ағаштың басында отырған бір қырғауылды көрді де, жақындап келіп саламатсыз ба, қырғауыл!. Қалай тұрасың, достым? деді.

Толық оқу

Тырна мен көкқұтан

11.08.2022

Бір шалшықта бір көкқұтан мен тырна мекен қып тұрыпты. Тырна шалшықтың бір шетінде, көкқұтан бір шетінде. Тырна жалғыз тұруға қапаланып, көкқұтанға барып айтты: мен сені өзіме айтт...

Толық оқу

Түлкі мен тырна

11.08.2022

Түлкі мен тырна ертегісі. Түлкі тырнамен дос болыпты. Бір күні түлкі тырнаны қонаққа шақырды. Тырна келгенде түлкі бір тарелканың түбіне ботқаны жақты да, мә досым, же деп алдына қ...

Толық оқу

Тырналар мен көкқұтан

11.08.2022

Бір қарашекпеннің егінін жеп тырналар дамыл бермеген соң ау құрып ол тырналарды ұстап алыпты. Тырналармен бірге ауға бір көкқұтан түскен екен. Көкқұтан қарашекпенге мені жібер, мен...

Толық оқу

Арыстан, қасқыр әм түлкі

11.08.2022

Бір арыстан ауырып, үлкен кең апанда жатты. Барлық аңдар оның көңілін сұрап келді. Бірақ түлкі келмеген екен. Қасқырдың түлкімен азғана кемпір назы бар екен. Соның үшін арыстанға к...

Толық оқу

Тиін мен қасқыр

11.08.2022

Тиін бір бұтақтан бір бұтаққа секіріп жүргенде ағаштың түбінде ұйықтап жатқан қасқырдың үстіне құлады. Қасқыр қарғып түре келіп, тиінді ұстап алып, сені жеймін, дейді. Тиін өтініп ...

Толық оқу