ҮШІНШІСІ — ӨЗІҢМЕН БІРГЕ КЕТЕР
Бұл дүние — аялдаған бір керуен,
Бірі келер, бірі кетер үнсіз ғана.
Қуаныш пен қайғысы алма-кезек,
Адам ғұмыр өтеді бір сынақта.
Өлеңдер жинағы — бұл бөлімде қазақ және әлем әдебиетіндегі үздік өлеңдер, поэмалар, әдемі өлең шумақтары және толық өлең мәтіндері топтастырылған. Мұнда әртүрлі тақырыптағы өлеңдер, жүрекке әсер ететін жырлар мен мазмұнды туындылар ұсынылған.
Егер сіз қазақша өлеңдер, қысқа шумақтар немесе толық өлең мәтіндерін іздесеңіз — осы жинақтан таба аласыз. Жаттауға, оқуға немесе бөлісуге арналған ең үздік өлеңдер осы жерде жинақталған.
Бұл дүние — аялдаған бір керуен,
Бірі келер, бірі кетер үнсіз ғана.
Қуаныш пен қайғысы алма-кезек,
Адам ғұмыр өтеді бір сынақта.
Келдім әке тағы міне басыңа,
Көзге келді, сағынышым жасына да.
Қара тасын қарағандай көзіме,
Құранды бағыштадым өзіңе.
Неге біз болашаққа ұмтылмаймыз,
Болмас қиял соңынан қалықтаймыз?
Адасып, ең далада үнсіз қалып,
Ұйқыдағы сананы оятпаймыз.
Көшелерде талай жүргенбіз,
Махаббатта оңай болмаған.
Шығармай ата-анасы,
Қашадан қарғып кіргенбіз.
Мен жоқ болсам, жүрегіңде сақта мені.
Арамызда көзге көрінбес күш бар еді.
Айта алмаған сөздің бәрі ішімде.
Тамырымда тектіліктің қаны сөйлейді.
Құрбы-құрдас отау құрды, біразы,
Үйдегілер бір сұрақты қайталап,
«Айтшы, енді үйленесің қашан?» деп,
Осы сұрақ шаршатты ғой бұл күні.
Армысың-ау, бармысың-ау, құрдасым,
Қал-жағдайың қалай, өзі жақсы ма?
Ақсақалдар аман-есен жүр ме екен,
Ақ жаулықты әжелер де аман ба?
Тағдыр қанша сынаса да сынбаған,
Қиындыққа қаймықпастан шыдаған.
Жүрегінде мұң жатса да білдірмей,
Ел алдында еңсесін тік ұстаған.
Қасына әкем шақырып бүгiн менi,
Қалың ойын үркiтiп түрiндегi:
– Буын қақсап,
Аяғым бастырмай жүр,
Түсiме бүгiн кiрдi ауыл,
Түсiмде жүрдiм бала боп.
Басымда ой жоқ зiлмауыр
Жанымда мұң жоқ, нала жоқ.
Үш аяқ мотоциклдiң
Көсiгiнде бала отыр,
Бесiгiнде шал отыр.
Тiзгiндегi ұлы мәз,
Аспанында Алтайдың күн дөңгелеп,
Альпинистер барады шыңға өрмелеп.
Жалаң қия,
Жақпар тас жап-жалаңаш,
Бiр адам өттi өмiрден,
Бiр үмiт сөндi көңiлден.
Бiр жұлдыз ақты көгiмнен,
Кеуденi қайғы кемiрген.
Құла түздiң қаңбағы
Қайырылып артқа қарамас.
Адамның қаңбақ болмағы
Жарамас... жарамас...
Кеудемде күркiреген
Қаршадайдан құдiретiм,
Шiркiн өлең, есiл өлең,
Досым өлең,
Ұмытылам ба мен ертең,
Ұмытылудан қорқамын.
Семсердей қында көнерсем
Мұңымды кiмге артамын?
Қолшатырдың қажетi не, қозғама,
Көк нөсерге көмiлейiк аз ғана.
Сен едiң ғой жаңбыр жауса мәз бола,
Жалаңаяқ жүгiретiн боз бала.
Ұнатпаймыз бұлттардың қаңғырғанын,
Жақсы көрiп тұрсақ та жаңбырларын.
Баяғыда Пушкин мен Лермонтов,
Ұқсатыпты бұлттарға тағдырларын.
Көргiм келедi, бiлгiм келедi,
Дүниенiң барлық құпиясы мен сырларын.
Келедi және тыңдағым
Жаңғыртып жатқан тау iшiн
Назданған Ворскла қыз қылықты,
Тұлпарын патша сенде жүздiрiптi.
Жағаңа мен де келдiм, патша емеспiн,
Адаммын одан гөрi iзгiлiктi.
Жұмбақ айтыңыздар, шешейiк,
Жұмбақсыз ғұмыр кешейiк.
Дүние сырын барлаумен
Келе жатырмыз ғой есейiп.
Демалысқа барғанда жазда менi,
Сөзбен әкем сiлейте жаздап едi: –
Хат жазуға қырсығы тиер болса,
Қалқам, қор боп құр өлең жазба! – дедi.
Түңiлмеңдер ақыннан
Дыр-думан қуып кеттi деп.
Жүрегi тойға шақырған
Көкiрегiн оның тепкiлеп.
Көтере алмай келеңсiз еркелiгiн,
Жазалады әкесi тентек ұлын:
– Тұр бұрышқа! – ақырды ашуланып,
Батырындай бағзы бiр ертегiнiң.
Жылуын жасыл жаздың iздедiм мен,
Кешегi көктем қайда күзге күлген?
Өмiрден өзге түктi мойындамай
Ойпырмау, өтемiз бе бiз де өмiрден?
Буалдыр будай түтiн буып бақты,
Желкек жел сейiлтпек боп қуып бақты.
Қызусыз қу жапырақ қоздап жанып,
Бұрқырап бықсуға да жуықтапты.
Күн жауды ақ сабаумен сабап келiп,
Артынан аспан шықты садақ керiп.
Жаздағы бар қызықтың төлеуiне,
Тоғай тұр алтындарын санап берiп.
Шомылдырып бұлттарды шұғылаға,
Күн еңкейiп барады құбылаға.
Батқан күн мен атқан оқ қайырылмасын,
Қанағатсыз қу көңiл ұғына ма?
Қараша...
Қыр астында – қыс ылаңы,
Көкжиек көлбетуде құсын әлi.
Қайыңдар қоштасуға қолын созып,
Сұрықсыз күздiң сұрғылт тұманы
Сәтенiн жаймен жайды атырапқа.
Сабақтан тамшы сырғып құлады,
Сырт етiп тамып сар жапыраққа.
Қалыпты бiр шақ есiмде:
Қоңалы көлдiң қауында,
Көктемнiң күңгiрт кешiнде
Қорғалап тұрдым жауында.
Күнi кеше жайқалған өндiр емен,
Жапырағы саржағал, селдiреген.
Табиғаттың жейдесi тозып қапты
Ауыстыра аларсың ендi немен?..
Маңайда маңып мизамы
Маужырап жатыр сары күз.
Күзеуде, киiз үй жаны –
Тiкенi толған кәрiқыз.
Бауырға басып өскен дала шөбiн,
Ауылдың қарасирақ баласы едiм.
Аңқау ем ажырата бiлмейтұғын
Адалдық – арамдықтың ара шегiн.
Бұл бөлімде түрлі тақырыптағы өлеңдер мен поэмалар бір жерге топтастырылған. Оқуға, жаттауға және керек кезде бөлісуге ыңғайлы шығармаларды осы жерден табуға болады.
Жинақта қысқа шумақтар да, толық нұсқадағы туындылар да бар. Сондықтан оқырман өзіне қажет көлемдегі өлеңді оңай таңдай алады.
Мұнда махаббат, өмір, туған жер, табиғат және басқа да тақырыптарға арналған жырлар ұсынылған. Бөлім әртүрлі көңіл күй мен іздеу мақсатына сай шығармаларды қамтиды.
- Омархан Айнұр
- Омархан Айнұр
- Ахмет Байтұрсынұлы
- Конфуций
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі