Қасқыр мінез
Қақпанға түскен қасқыр қапы қалып,
Шайнады өз аяғын жатып алып.
Кеудесiн қара түннiң күйдiредi
Күйiнген көздерiнiң оты жанып.
Өлеңдер жинағы — бұл бөлімде қазақ және әлем әдебиетіндегі үздік өлеңдер, поэмалар, әдемі өлең шумақтары және толық өлең мәтіндері топтастырылған. Мұнда әртүрлі тақырыптағы өлеңдер, жүрекке әсер ететін жырлар мен мазмұнды туындылар ұсынылған.
Егер сіз қазақша өлеңдер, қысқа шумақтар немесе толық өлең мәтіндерін іздесеңіз — осы жинақтан таба аласыз. Жаттауға, оқуға немесе бөлісуге арналған ең үздік өлеңдер осы жерде жинақталған.
Қақпанға түскен қасқыр қапы қалып,
Шайнады өз аяғын жатып алып.
Кеудесiн қара түннiң күйдiредi
Күйiнген көздерiнiң оты жанып.
Аспанның қиғаш қасындай,
Дидарын бұлтқа жасырды Ай.
Шашырап жатыр жұлдыздар,
Терiлмей қалған шашудай.
Келдi өмiрге жас бала,
Қадам басты жасқана,
– Тәй-тәй, – дедi Жер-Ана.
Есейдi де шарқ ұрды,
Ауылдың бәрiн ертең бiз
Айналдырамыз қалаға.
Қора-қопсыны өртермiз,
Ескiнi құртпай бола ма?!.
Аткөпiр жем,
Ағыл-тегiл су дағы,
Ақ тышқандар, ай-хай, аунап-қунады.
Мұнша бақыт бiтпеп едi туғалы,
Жаспын ғой әлi, жүрегiм неге ауырды?
Ақсақалдардай арқалағам жоқ ауырды.
Жаспын ғой әлi жанымның өртi лаулаған,
Қуантар шағым осы ғой менiң қауымды.
Өзiн-өзi ұнатпайтын бiр адам
Өзiн-өзi iштей мiнеп, сынаған.
Жардың түбiн үңгiп жатқан толқындай
Жегi сезiм жолдас болып жүр оған.
Тәуелсіздік жолында құрбан болған,
Өзін емес, өзгелерді ойлап барған.
Қанша көңіл қимастықпен тұрса дағы,
Отан үшін отқа түсіп, шыдап баққан.
Бұл дүние — аялдаған бір керуен,
Бірі келер, бірі кетер үнсіз ғана.
Қуаныш пен қайғысы алма-кезек,
Адам ғұмыр өтеді бір сынақта.
Келдім әке тағы міне басыңа,
Көзге келді, сағынышым жасына да.
Қара тасын қарағандай көзіме,
Құранды бағыштадым өзіңе.
Неге біз болашаққа ұмтылмаймыз,
Болмас қиял соңынан қалықтаймыз?
Адасып, ең далада үнсіз қалып,
Ұйқыдағы сананы оятпаймыз.
Көшелерде талай жүргенбіз,
Махаббатта оңай болмаған.
Шығармай ата-анасы,
Қашадан қарғып кіргенбіз.
Мен жоқ болсам, жүрегіңде сақта мені.
Арамызда көзге көрінбес күш бар еді.
Айта алмаған сөздің бәрі ішімде.
Тамырымда тектіліктің қаны сөйлейді.
Құрбы-құрдас отау құрды, біразы,
Үйдегілер бір сұрақты қайталап,
«Айтшы, енді үйленесің қашан?» деп,
Осы сұрақ шаршатты ғой бұл күні.
Армысың-ау, бармысың-ау, құрдасым,
Қал-жағдайың қалай, өзі жақсы ма?
Ақсақалдар аман-есен жүр ме екен,
Ақ жаулықты әжелер де аман ба?
Тағдыр қанша сынаса да сынбаған,
Қиындыққа қаймықпастан шыдаған.
Жүрегінде мұң жатса да білдірмей,
Ел алдында еңсесін тік ұстаған.
Қасына әкем шақырып бүгiн менi,
Қалың ойын үркiтiп түрiндегi:
– Буын қақсап,
Аяғым бастырмай жүр,
Түсiме бүгiн кiрдi ауыл,
Түсiмде жүрдiм бала боп.
Басымда ой жоқ зiлмауыр
Жанымда мұң жоқ, нала жоқ.
Үш аяқ мотоциклдiң
Көсiгiнде бала отыр,
Бесiгiнде шал отыр.
Тiзгiндегi ұлы мәз,
Аспанында Алтайдың күн дөңгелеп,
Альпинистер барады шыңға өрмелеп.
Жалаң қия,
Жақпар тас жап-жалаңаш,
Бiр адам өттi өмiрден,
Бiр үмiт сөндi көңiлден.
Бiр жұлдыз ақты көгiмнен,
Кеуденi қайғы кемiрген.
Құла түздiң қаңбағы
Қайырылып артқа қарамас.
Адамның қаңбақ болмағы
Жарамас... жарамас...
Кеудемде күркiреген
Қаршадайдан құдiретiм,
Шiркiн өлең, есiл өлең,
Досым өлең,
Ұмытылам ба мен ертең,
Ұмытылудан қорқамын.
Семсердей қында көнерсем
Мұңымды кiмге артамын?
Қолшатырдың қажетi не, қозғама,
Көк нөсерге көмiлейiк аз ғана.
Сен едiң ғой жаңбыр жауса мәз бола,
Жалаңаяқ жүгiретiн боз бала.
Ұнатпаймыз бұлттардың қаңғырғанын,
Жақсы көрiп тұрсақ та жаңбырларын.
Баяғыда Пушкин мен Лермонтов,
Ұқсатыпты бұлттарға тағдырларын.
Көргiм келедi, бiлгiм келедi,
Дүниенiң барлық құпиясы мен сырларын.
Келедi және тыңдағым
Жаңғыртып жатқан тау iшiн
Назданған Ворскла қыз қылықты,
Тұлпарын патша сенде жүздiрiптi.
Жағаңа мен де келдiм, патша емеспiн,
Адаммын одан гөрi iзгiлiктi.
Жұмбақ айтыңыздар, шешейiк,
Жұмбақсыз ғұмыр кешейiк.
Дүние сырын барлаумен
Келе жатырмыз ғой есейiп.
Демалысқа барғанда жазда менi,
Сөзбен әкем сiлейте жаздап едi: –
Хат жазуға қырсығы тиер болса,
Қалқам, қор боп құр өлең жазба! – дедi.
Түңiлмеңдер ақыннан
Дыр-думан қуып кеттi деп.
Жүрегi тойға шақырған
Көкiрегiн оның тепкiлеп.
Көтере алмай келеңсiз еркелiгiн,
Жазалады әкесi тентек ұлын:
– Тұр бұрышқа! – ақырды ашуланып,
Батырындай бағзы бiр ертегiнiң.
Бұл бөлімде түрлі тақырыптағы өлеңдер мен поэмалар бір жерге топтастырылған. Оқуға, жаттауға және керек кезде бөлісуге ыңғайлы шығармаларды осы жерден табуға болады.
Жинақта қысқа шумақтар да, толық нұсқадағы туындылар да бар. Сондықтан оқырман өзіне қажет көлемдегі өлеңді оңай таңдай алады.
Мұнда махаббат, өмір, туған жер, табиғат және басқа да тақырыптарға арналған жырлар ұсынылған. Бөлім әртүрлі көңіл күй мен іздеу мақсатына сай шығармаларды қамтиды.
- Омархан Айнұр
- Омархан Айнұр
- Ахмет Байтұрсынұлы
- Конфуций
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі