Білім мен ілім
Адамды адам қылатын – білім мен ілім,
Адамдық қалпын сақтайтын – ар мен ұят.
Ақылменен ақиқатты іздесін адам,
Қараңғылықтан шығарар жол – білім мен сана.
Өлеңдер жинағы — бұл бөлімде қазақ және әлем әдебиетіндегі үздік өлеңдер, поэмалар, әдемі өлең шумақтары және толық өлең мәтіндері топтастырылған. Мұнда әртүрлі тақырыптағы өлеңдер, жүрекке әсер ететін жырлар мен мазмұнды туындылар ұсынылған.
Егер сіз қазақша өлеңдер, қысқа шумақтар немесе толық өлең мәтіндерін іздесеңіз — осы жинақтан таба аласыз. Жаттауға, оқуға немесе бөлісуге арналған ең үздік өлеңдер осы жерде жинақталған.
Адамды адам қылатын – білім мен ілім,
Адамдық қалпын сақтайтын – ар мен ұят.
Ақылменен ақиқатты іздесін адам,
Қараңғылықтан шығарар жол – білім мен сана.
Шешіп қыстың шекпенін,
Қылаң берсе көктемің.
Сетінеп қалған көңілді,
Жыр-жебемен көктедің.
Қызыл көйлек орнында қызыл жейде,
Қызыл жейде ішінде сұлу кеуде.
Жұдырықтай бұлтиған қос алманы,
Ұры көздер сұқтанып ішіп-жеуде.
Періште түсіп қанатты,
Әтешке тақты сағатты.
Жұлдыздар сөніп самсаған,
Түрткілеп түнді таң атты.
Періштенің аңсап құшағын,
Жеті қат көкке ұшамын.
Пейішті тауып ғарыштан,
Хор қызын барып құшамын.
Кештеу айтып ханша-муза кесімін,
Тербетіп ем көңіл-күйдің бесігін.
Саған сенген жинағымды көргенде,
Таппай қалдым қара жердің тесігін.
Талшығы біткен маңайда,
Нәпаха іздер қалай да.
Иманнан безген қоғамда,
Қайыршы болу оңай ма?
Құндылықтар, құндылықтар әлемі,
Әлімсақтан адамзаттың әлегі.
Құндыз ішік көкейінде біреудің,
Алтын, күміс біреулерге кәделі.
Арқасында дарынның,
Елге ерте танылдың.
Ойы терең болғанмен,
Қолы қысқа ғалымның.
Тұп-тұнық болып басталып,
Табанында тас қалып,
Арнасын шайып өзендер,
Ағады екен ластанып.
Селт еткізіп сезімді қалғып кеткен,
Нөсер құйды шілдеде, қайтып көктем.
Құс жолына үмітті жалғағандай,
Кемпірқосақ көрінді қалқып көктен.
Кең дүние тарылып,
Кетті ме заман қағынып?
Жартасқа әкеп соғам ба?..
Көрмеген басты жағынып.
Ақылдың кернеп арнасын,
Сел болып сезім тасиды.
Толқыннан іздеп жолдасын,
Теңізге барып бас иді.
Бағым ба, әлде сорым ба?..
Музаның жүрмін соңында.
Шарықтап шабыт – шағала,
Ұшып жүр тұрмай қолымда.
Күлгін, сары, аппақ гүлдер ашылып,
Ағаштардың жатты сыры шашылып.
Жапыраққа түйреп тағып сырғасын,
Жөке сұлу сәнденеді асығып.
Жаз бойы тұрған сызылып,
Жүрген ем оған қызығып.
Күз келіп аппақ қайыңнан,
Жапырақ жатыр үзіліп.
Табиғаты ерекше жаратылған,
Ат жалынан қазақпын ала туған.
Найзағайдай жалғанды осып өткен,
Махамбетпін, ақынмын – дара тұлғам.
Іште жатып зәбір көрген Темірлан,
Құрсағынан қан уыстап туылған.
Барлық күші Әмір болып алған соң,
Басқалардан кек алуға жұмылған.
Аңғал ақын білек түріп сыбанып,
Тұңғыш кітап алған күні шығарып,
Уәдесі бар демеушілік жасайтын,
Дос-жаранын іздеп шықты қуанып.
Әке деген - арқа сүйер қорғаның,
Әке деген - пана тұтар орманың.
Көрінбейтін кейде ұлы істері -
Орны бөлек қасыңдағы сол жанның.
Батысында ерімейтін қатқан мұз,
Шығысы да жайуат емес – жатқан құз.
Кекіредей лоқсытады жүректі,
Қиянаттың аралынан татқан құз.
Бар әлемді тебірентіп гөзәл жырға бөлеген,
Хафизді де сарай маңы дуанаға теңеген.
Терең ойды бір шумаққа сыйдырғанға сүйсініп,
Сарайынан төр ұсынған Әмір-Темір Көреген.
Дәулет қонса басыма,
Көңіл жөнсіз тасыма.
Жақсы менен жайсанды,
Жақын тартам қасыма.
Бесігінен нәресте шошынғандай,
Тосып тұрар кей күнің тосын жағдай.
Ақпараттың бүгінгі дүмпуінен,
Жұмағыңның есігі ашылғандай.
Жастықтың гүлзар бағында,
Ергенмін талай сағымға.
Қасқайып қарсы құлаштап,
Жүзгенмін талай ағынға.
Боқ дүние санасын тұмшап алар,
Қорқау қасқыр – түйсікке не шара бар?..
Алтынменен аптайды надандығын.
Адамдығын жоғалтқан бейшаралар.
Азғындаған тоқшылық – кекіретін сияқты,
Жанын сатып, тұғырға – бекінетін сияқты.
Шарасыздан жоқшылық – өкіретін сияқты,
Тәнін сатып, артынан – өкінетін сияқты.
Ұлдың ұлы, қыздың ұлы – бәрі бір,
Ұлдың қызы, қыздың қызы – бәрі гүл.
Болғанымен шеттерінен сотанақ,
Атасы мен әжесінің бағы – бұл.
Әр кеудеде бір арман,
Үміт гүлін суарған.
Қыз сияқты сыңсиды –
Жастық шағым ұрланған.
Бала көңіл, бал мінез, бидай өңді,
Маңдайына түсірген шимай енді.
Жарқын ойлы пейліңе пида болдым,
Жан-жағына жүретін жинай елді.
Ойға тұнған қазақы жазық маңдай,
Келешекке хат болып жазылғандай.
Сәлем бере ағаңа хош келіпсің,
Жетім көлге оралған аққу-қаздай.
Сіз бастықсыз – түсімізге енетін,
Біз жастықпыз – қалай қойса көнетін.
Сіз қылышсыз – қыннан шықса кесетін,
Біз шыбықпыз – тыға салса өсетін.
Бұл бөлімде түрлі тақырыптағы өлеңдер мен поэмалар бір жерге топтастырылған. Оқуға, жаттауға және керек кезде бөлісуге ыңғайлы шығармаларды осы жерден табуға болады.
Жинақта қысқа шумақтар да, толық нұсқадағы туындылар да бар. Сондықтан оқырман өзіне қажет көлемдегі өлеңді оңай таңдай алады.
Мұнда махаббат, өмір, туған жер, табиғат және басқа да тақырыптарға арналған жырлар ұсынылған. Бөлім әртүрлі көңіл күй мен іздеу мақсатына сай шығармаларды қамтиды.
- Азамат Төре
- Азамат Төре
- Али Акбар Деһхода
- Али Акбар Деһхода
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі