Нәпсі
Бірде ананы мақтайсың,
Бірде тұрып даттайсың,
Бал тамызып тіліңнен,
Ішіңе у сақтайсың.
Ақын болсаң, арлы бол, ұятты бол,
Жеңе білер нәпсіңді қуатты бол!
Ақын болсаң саналы, сауатты бол,
Әр сөзіңе айтылған жауапты бол!
Ғылым, білім сенгенім,
Сертім берік ергенім.
Өлең – өнер бергенім,
Өнер өлсе, семгенім.
Бәрі түгел бір үйдегі жас-кәрі,
Телевизор тағы соғыс бастады.
Паһ, керемет!.. Айэрпұлан, оқ, бомба,
…деп таң қалды, Есқат жеті жастағы.
Сүп-сүйкімді денеммен,
Туғанымда енемнен,
Екі күн бе, үш күн бе,
Сары уызға кенелгем.
Мың жыл бұрын табысқан тәтемменен,
Сексен жастай кіші екен әкем менен.
Жердің бетін қаптаған топан суды,
Тасып төктім аспанға катөлменен.
Алғашқы көктем күркірі,
Оятып жерді сілкіді.
Маржанын төкті мөп-мөлдір,
Қара сұр бұлттың жыртығы.
Үндемеуі сесі екен,
Сөйлеп кетті есекең:
– Ерте, ерте, ертеде,
Күн мен боран дос екен.
Дамымаған ақыл-ой мен саналар,
Сонау ерте, ерте кезде балалар –
Боз жусанды–боз даланы мекендеп,
Өткен екен біздің момын Бабалар.
Өз басынан таймаған ырыс-бағы,
Көп аралап тау-тасты, гүлістанды,
Ұзақ жолдан үздіккен дәу Жолбарыс
Бүгін түні осында тыныстады.
Алшаң басып сыртқа теуіп айбарын,
Кәрі қораз селтеңдетіп айдарын,
Шөжелерге мақтанышпен сөйледі,
Өзінде ерен жасампаздық ой барын:
Орман ішін салтанатты,
Ұлы думан кернепті, –
Тасбақа мен Көжек мұнда
Жарысуға келмекші.
Тал–қайыңдар көлбеңдеп,
Нұр жамылды жер мен көк.
Келе жатты үш қоян,
Ну орманда серуендеп.
Сарыла күтіп көктемді,
Мекендеп қиыр бөктерді.
Жусан мен қаңбақ көгеріп
Жылуын күннің өпкен-ді.
– Көмегі тиер көргеннің,
Өнерін ұқсын мергеннің, –
Деп ойлап ұлға – онүште
Бесатар алып бергенмін.
Атасының сиынып аруағына,
Жетті балам ақыры арманына.
Жайнаң қағып, мойнына сумка асынып,
Бір ай болды мектепке барғанына.
Жамандықтың бәрінен тиыл, балам,
Тиыла алсаң болмайды күйің жаман.
Сыйлар болсаң сиыңды көрсете жүр,
Өлгеннен соң не керек сиың маған.
Білмедік түннің қай тұсы,
Олардың қызған айтысы.
Тақырыбы: зәру біз үшін,
Ай мен күннің қайсысы?
Құшағын түнге дала ашып,
Малынды нұрға қалашық.
Сам жайып көкке күн сұлу.
Асқардан кеткен ары асып.
Бақыттың білесіз ба бағасын?
Сүйген адам бермейді ғой жазасын.
Жараласаң жаралай бер жүрегін,
Махабатты қайдан кейін табасың?
– Миың көп сенің басыңда,
Деп едім қорқып расында –
Сөйледі шеше қасында,
Булығып Гүлназ ашуға.
Қызығарлық ақылы мен зердесі,
Қашан көрсең алаң–ашық кеудесі.
(Бір күні түсте, жалаң аяқ, жалаң бас)
Кіріп келді көршіміздің кенжесі.
Үйлерінде Елдостың,
Тұрғанымда он бес күн.
Қалың сұрақ қаптады-ай,
Бәлкім бұған сенбессің.
Біледі онға дейін қосуды,
Мақтады әже бес жастағы Қошымды.
Бір аулада отыратын үйлердің,
Баласына болып жүрді осы үлгі.
Сабақтастар, келіңдер
Қане, көңіл бөліңдер!
Асыл арман жайында,
Айтылады сенімдер.
- Рымғали Нұрғалиев
- Серік Қирабаев
- Мұхтар Әуезов
- Міржақып Дулатұлы
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі